به گزارش خبرگزاری تسنیم از شهرکرد، امام‌زاده سید بهاءالدین محمد (ع) فرزند علی بهاالدین بن حسین بن اسحاق بن موسی (ع) (موسوم به حضرت حمزه) است و بر این اساس نسب او با 8 واسطه به امام موسی کاظم (ع) می‌رسد.

 پدر ایشان، سید علی بهاالدین، در سال 536 هجری قمری به دست خوارزمشاه کشته شد و مادر و فرزند خردسال به منطقه جبل (قله‌های زاگرس) گریختند. بر اساس منابع محلی، امامزاده بعد از این واقعه در پوشش چوپانی نزد مردی به نام محمود شعیبی خدمت کرد و از طریق بخشش به دیگر چوپانان به لقب «شیخ شبان» به معنای چوپان بزرگوار نایل آمد.

بعدها مردم او را شناخته و مسجد کوچکی بر مزارش ساختند تا ایشان در همان دره کوهستانی به خاک سپرده شود. گفته‌اند امامزاده حتی چهار فرزند (سه پسر و یک دختر) داشت که اولاد او نیز در نقاط مختلف ایران به خاک سپرده شده‌اند.

معماری و تزئینات بنای امامزاده

بقعه امامزاده شیخ شبان ساختاری مستطیل‌شکل دارد و ترکیبی از عناصر معماری صفوی و قاجار را در خود جای داده است. فضاهای اصلی بنا عبارتند از: ایوان ورودی (به سمت شمال) با دو مناره کاشیکاری‌شده به ارتفاع 12 متر، شبستان زمستانی (سرداب) به ابعاد 22 در 22 متر با تزئینات کاشی خشتی، حرم (مرقد) هشت ضلعی با هر ضلع حدود 2 متر، گنبد برآمده به شکل کلاه‌خود به قطر 8 متر (ارتفاع 3 متر از داخل)، و حیاط (صحن) با ایوان‌ها و زائرسرا.

در جلوی ورودی، دو اتاق جهت کفشدار طراحی شده و کل بنا به اندازه پنج پله از کف حیاط ارتفاع دارد. مصالح عمده ساختمان شامل آجر، کاشی رنگین (کاشی نره‌ای روی مناره و نماها) و برخی تزئینات گچی است.

حرم مطهر امامزاده در مرکز بنا با ضریحی نفیس محصور شده که از جنس طلا و آب‌نقره است و نشان نصب آن حکایت از ساخت در سال 1411 هجری قمری (1369 شمسی) دارد.

کاشی‌کاری‌های هندسی روی مناره‌ها و تزئین دیوارها با کاشی خشتی (گلی) در شبستان دیده می‌شود. همچنین روی درگاه ورودی و بیرونی بنا کتیبه‌های تاریخی وجود دارد که دوره ساخت و مرمت‌هایی به خط ثلث و نسخ ثبت شده است.

به‌عنوان مثال یک کتیبه مرمت در سال 1382 شمسی یاد شده است. در سال‌های اخیر نیز بنا بازسازی و مرمت شده و ورودی شرقی حرم قبلاً ایوانی بوده که امروزه بخش عمدهٔ آن تغییر یافته است.بنا متعلق به دوره‌های صفوی و قاجار است و تزیینات معاصر (ضریح جدید، ساخت سکو و کف‌سازی) مربوط به مرمت‌های چند دهه اخیر است.

نقش فرهنگی، مذهبی و اجتماعی امامزاده

امام‌زاده شیخ شبان نقش برجسته‌ای در زندگی دینی و فرهنگی مردم منطقه دارد. روستای شیخ شبان با طبیعت کوهستانی خوش‌آب‌وهوا و آب‌وهوای مطبوع در شهرستان بن واقع شده و محل اصلی تجمع سالانه هزاران زائر و گردشگر است.

هر ساله زائران زیادی از چهارمحال‌وبختیاری و استان‌های هم‌جوار به این زیارتگاه می‌آیند؛ عده‌ای برای زیارت و ادای نذر و برخی نیز در کنار زیارت برای گردش در طبیعت‌ کوهستانی منطقه. مناسک خاصی همچون شب‌مانی ماه رمضان یا راهپیمایی اربعین در مسیرهای محلی این امامزاده نیز برپا می‌شود.

 در کنار امامزاده شیخ شبان، زیارتگاه‌های دیگری مانند امامزاده باباپیراحمد در شهرستان بن و امامزاده سیدمحمد در روستای بارده نیز مورد توجه مردم محلی است. 

حفاظت و مرمت امامزاده

بقعه امام‌زاده شیخ شبان در سال 1387 شمسی با شماره 23824 در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است. بنای گنبددار فعلی نیز در دهه‌های اخیر مرمت شده است.

در سال 1390 شمسی، فاز اول طرح بازسازی اجرا شد، سپس در سال 1391 اجرای مرمت‌های گسترده انجام شد، از جمله تعویض بام، مرمت گنبد و ستون‌ها، مرمت منبر، مرمت گچی و کاشی‌کاری و احداث بازارچه و پارکینگ بزرگ در محوطه.

در حال حاضرهزینه‌های نگهداری از محل موقوفات و وجوهات مردمی تأمین می‌شود. با این حال، برای حفظ بیشتر بنا نیاز به مرمت دوره‌ای پوشش‌های گنبد و رفع رطوبت دیوارها و بهبود خدمات رفاهی وجود دارد.

امامزاده شیخ شبان در شهرستان بن و 39 کیلومتری شمال غرب مرکز استان در روستای شیخ شبان قرار دارد. این منطقه در دامنه رشته‌کوه‌های زاگرس واقع است و چشم‌اندازی از دشت‌ها و ارتفاعات جنگلی ارائه می‌دهد. اطراف بقعه را جاده‌های دسترسی، پارکینگ و مناطق مزارع خوش‌منظره فراگرفته‌اند.

انتهای پیام/7540