به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، اسلام ناظمی؛ دانشیار بازنشسته دانشگاه شهید بهشتی و از بنیانگذاران ربوکاپ ایران، معتقد است رؤیایی که از دهه 90 میلادی آغاز شد و قرار بود تا سال 2050 ربات‌ها بتوانند مقابل بهترین فوتبالیست‌های جهان مسابقه دهند، در بسیاری از کشورها وارد صنعت و زندگی روزمره شده، اما در ایران همچنان عمدتاً در سطح رقابت‌های دانشگاهی باقی مانده است.

او توضیح می‌دهد که مسابقات ربوکاپ نخستین‌بار در سال 1379 در ایران راه‌اندازی شد و اولین دوره آن در دانشگاه صنعتی امیرکبیر برگزار گردید؛ دوره‌ای که تیم‌های دانشجویی بدون سخت‌افزار و به‌صورت شبیه‌سازی در آن شرکت می‌کردند. ناظمی می‌گوید تیم‌هایی از دانشگاه‌های امیرکبیر، شهید بهشتی، شریف و خواجه نصیر حضور داشتند و حدود پنج تا شش تیم اولیه فعالیت خود را آغاز کردند که بعدها به‌تدریج گسترش یافت و شکل جدی‌تری به خود گرفت.

به گفته او، لیگ‌های اولیه ایران دقیقاً مطابق الگویی طراحی شده بود که در سطح جهانی از چند سال قبل آغاز شده بود. ربوکاپ جهانی یکی دو سال پیش از سال 79 شکل گرفته بود و تیم دانشگاه صنعتی شریف نیز در مسابقات جهانی سال 2000 موفق به کسب مقام اول یا سوم شد. همین موفقیت‌ها باعث جلب توجه بیشتر به ربوکاپ در ایران شد. ناظمی یادآور می‌شود که مسابقات جهانی برای توسعه کاربردهای هوش مصنوعی در صنعت و خانه طراحی شده و هدف راهبردی آن‌ها این بود که تا سال 2050 – که اکنون 14 سال تا آن باقی مانده – ربات‌هایی بسازند که بتوانند در زمین واقعی فوتبال بهترین تیم جهان را شکست دهند.

او اشاره می‌کند که کشورهایی مثل چین، ژاپن، آلمان، کانادا و برخی کشورهای اروپایی وارد این جریان شدند تا زمینه انتقال این فناوری به صنعت را فراهم کنند. همزمان با این روند، مسابقات در ایران نیز هر سال توسعه پیدا کرد؛ ابتدا با تمرکز بر نرم‌افزار آغاز شد، سپس به سمت سخت‌افزار رفت و بعد به شکل ترکیبی ادامه یافت و رفته‌رفته به حوزه‌هایی نظیر ربات‌های انسان‌نما و فعالیت‌های گوناگون گسترش پیدا کرد.

ناظمی می‌گوید ایران هم تحت‌تأثیر همین جریان جهانی، برگزاری رقابت‌ها را در محیط‌های دانشگاهی و مدارس دنبال کرد. او می‌افزاید که بخش دانش‌آموزی استقبال بیشتری داشت، زیرا برخلاف دانشگاه‌ها دغدغه مقاله، کنفرانس و ارتقای رتبه علمی نداشتند. به گفته او، در دانشگاه‌ها مسابقات کمتر با اهداف آموزشی رسمی همخوانی داشت، هرچند در کنار آن کنفرانس نیز برگزار می‌شود اما محور اصلی همان رقابت است.

او ادامه می‌دهد که در بخش دانش‌آموزی، به دلیل نبود نگاه مقاله‌محور، مدارس تشویق شدند و تیم‌های دانش‌آموزی به سرعت شکل گرفت. دانشگاه‌ها نیز حضور گسترده‌تری پیدا کردند و حضور تیم‌های دانش‌آموزی و دانشجویی افزایش یافت. ناظمی به یاد دارد که در مقطعی بین 100 تا 120 تیم فعالیت می‌کردند و در مسابقات ایران اوپن بیش از 200 تیم دانش‌آموزی و دانشگاهی شرکت داشتند.

به گفته وی، تنها تیم‌های دانشگاهی حدود 120 تیم را شامل می‌شدند و در مجموع بین 200 تا 300 تیم فعال در ایران حضور داشتند. او یادآوری می‌کند که دو سال پیش حدود 200 تا 300 تیم در مسابقات شرکت کردند و مجموعاً سه تا چهار هزار نفر در این جریان فعال بودند؛ آماری که نشان‌دهنده رشد این حوزه است.

این بنیانگذار ربوکاپ در ایران در ادامه به وضعیت بین‌المللی اشاره کرده و می‌گوید که کشورهای دیگر در حوزه کاربردها پیشرفت‌های چشمگیری داشته‌اند، اما ایران بیشتر در مرحله مسابقه باقی مانده و در زمینه کاربردهای صنعتی اقدام جدی صورت نگرفته است. بسیاری از واحدهای صنعتی دارای فناوری‌های پیشرفته، تجهیزاتشان را در داخل تولید نمی‌کنند و ناگزیر به واردات هستند.

او اضافه می‌کند که در مقاطعی تجهیزات اولیه تیم‌ها وارد شد، اما توان مالی چندان قوی نبود و صنایع نیز حمایت لازم را از این جریان نکردند؛ یعنی برخلاف انتظار، صنایع یا بانک‌ها وارد سرمایه‌گذاری نشدند و حمایتی در این سطح شکل نگرفت.

ناظمی با اشاره به شرایط جهانی فناوری می‌گوید زمانی از «عصر اطلاعات» سخن گفته می‌شد، اما امروز «عصر هوش مصنوعی» است و حتی می‌توان گفت جنگ امروز، جنگ هوش مصنوعی است. او معتقد است اتفاقاتی که اکنون در خاورمیانه دیده می‌شود نیز بیشتر جنگ هوش است تا جنگ اطلاعات. کشورهایی مانند ژاپن و چین پیشرفت‌های بسیار قابل توجهی داشته‌اند و امروزه در بسیاری از رستوران‌ها از خدمتکارهای رباتیک استفاده می‌شود. او همچنین به جاروبرقی‌های هوشمند اشاره می‌کند که به‌طور هوشمند عمل می‌کنند و در ایران هم وارد خانه‌ها شده‌اند.

او در پاسخ به اینکه رویای مسابقه ربات‌ها با فوتبالیست‌های واقعی چقدر محقق شده است، می‌گوید چهار یا پنج سال پیش در مسابقاتی در برزیل حاضر بوده و آنجا ربات‌های بزرگ انسان‌نما در قالب تیم‌های پنج‌نفره با پنج انسان مسابقه دادند و ربات‌ها موفق شدند. ناظمی تأکید می‌کند که پیشرفت‌ها بسیار چشمگیر بوده؛ زمانی ربات‌های انسان‌نما حتی نمی‌توانستند بایستند، اما اکنون می‌دوند، می‌پرند و حرکاتشان کاملاً شبیه انسان و تنظیم‌شده است.

او درباره وضعیت دانشگاه‌های داخلی می‌گوید که در سال‌های اخیر استقبال دانشگاه‌ها کمتر شده است. بخشی از این موضوع به مسائل مالی برمی‌گردد، چون فناوری بسیار گران شده است. زمانی با 20 میلیون تومان می‌شد یک تیم را به اروپا اعزام کرد، اما امروز اعزام یک تیم حدود یک میلیارد تومان هزینه دارد و دانشگاه‌ها چنین بودجه‌ای ندارند.

وی می‌افزاید دانشگاه‌ها بیشتر به دنبال کسب رتبه علمی از طریق مقاله، کنفرانس و تألیف کتاب هستند، در حالی‌که فعالیت‌های مسابقاتی چنین خروجی مستقیمی ندارد و جایگاه آن در اسناد رسمی نیز پررنگ نیست؛ به همین دلیل دانشگاه‌های دولتی کمتر وارد این حوزه می‌شوند.

ناظمی در پایان می‌گوید دانشگاه آزاد تا حدی فعال‌تر عمل کرده و دلیل آن پیگیری‌های آقای موسی‌خانی، رئیس فدراسیون ربوکاپ ایران، از ابتدای شکل‌گیری این جریان بوده است.

انتهای پیام/