به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری تسنیم، همزمان با هفته ملی سلامت و در نخستین روز این هفته با عنوان «خانواده سالم، ایران جوان، ورزش و تحرک»، رییس مرکز جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس وزارت بهداشت نسبت به شتاب کاهش موالید، افت ازدواج و حرکت ایران به سمت سالمندی جمعیت هشدار داد.

دکتر رضا سعیدی با هشدار نسبت به ادامه روند نزولی موالید در کشور، تاکید کرد: اگر روند فعلی کاهش تولدها ادامه پیدا کند، ایران طی 10 تا 15 سال آینده به نقطه صفر رشد جمعیت خواهد رسید و پس از آن وارد روند منفی جمعیتی می شود؛ وضعیتی که اکنون برخی کشورهای اروپایی از جمله ایتالیا و لهستان با آن روبرو هستند.

وی با اشاره به کاهش مستمر تعداد موالید در سال های اخیر اظهار کرد: متاسفانه هر سال بین 7 تا 10 درصد نسبت به سال قبل، موالید جدید در کشور کاهش پیدا می کند و رشد جمعیت کشور اکنون به حدود 0.5 درصد رسیده است. این روند به ما می گوید اگر با همین روند جلو برویم، حدود سال 1420 رشد جمعیت کشور به صفر خواهد رسید و احتمالا از آنجا به بعد وارد سیاهچاله جمعیتی می شویم.

سعیدی افزود: در حال حاضر برخی کشورها مانند ایتالیا و لهستان رشد جمعیت منفی دارند؛ یعنی تعداد ولادت های سالانه آنها از تعداد فوتی ها کمتر شده و هر سال بخشی از جمعیتشان کاهش پیدا می کند.

وی ادامه داد: در طول سال 1404 حدود 892 هزار ولادت نوزاد ایرانی در کشور ثبت شد، در حالی که حدود 450 هزار فوت داشتیم. اگر تعداد فوتی ها را از ولادت ها کم کنیم، حدود 450 هزار نفر به جمعیت کشور اضافه شده که تقریبا معادل نیم درصد رشد جمعیت است.

رییس مرکز جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس وزارت بهداشت با بیان اینکه ایران در دهه های گذشته رشد جمعیتی بالای 3 و 4 درصد را تجربه کرده است، گفت: اکنون رشد جمعیت کشور به نیم درصد رسیده و پیش بینی ما این است که طی دو دهه آینده این نرخ به صفر برسد.

وی با اشاره به سیاست های حمایتی کشور در حوزه جمعیت اظهار کرد: در سال های اخیر اقدامات مختلفی از جمله سیاست های کلی جمعیت، سیاست های کلی خانواده، قانون جوانی جمعیت و برنامه هفتم توسعه تدوین و ابلاغ شده که همگی با هدف حمایت از خانواده و افزایش فرزندآوری طراحی شده اند.

سعیدی درباره نرخ باروری کلی یا TFR نیز توضیح داد: این شاخص، تعداد فرزند به ازای زنان 15 تا 49 ساله را نشان می دهد. در حال حاضر TFR کشور به حدود 1.035 رسیده، در حالی که حدود چهار دهه قبل این شاخص بین 6.5 تا 7 بود؛ یعنی آن زمان به ازای هر خانم، بیش از 6 فرزند متولد می شد اما اکنون این عدد به حدود 1.4 تا 1.5 فرزند رسیده است.

وی تاکید کرد: اگر TFR کمتر از 2.1 باشد، جمعیت در سطح جانشینی قرار ندارد. به عبارت دیگر، جامعه برای حفظ جمعیت خود باید به ازای هر زوج، حداقل 2.1 فرزند داشته باشد. پایین تر بودن این شاخص به معنای حرکت تدریجی جامعه به سمت سالمندی و در نهایت رشد منفی جمعیت است.

رییس مرکز جوانی جمعیت وزارت بهداشت با اشاره به وضعیت سایر کشورها گفت: برخی کشورهای آفریقایی TFR بالای 6 و 7 دارند و رشد جمعیتی شدیدی را تجربه می کنند، اما در بسیاری از کشورهای اروپایی، ژاپن و کره جنوبی نرخ باروری به حدود یک یا کمتر از یک رسیده است. به همین دلیل اغلب این کشورها به سمت سیاست های مهاجرپذیری حرکت کرده اند تا بخشی از کاهش جمعیت خود را جبران کنند.

وی افزود: بیش از 60 کشور دنیا درگیر مسئله کاهش یا سالمندی جمعیت هستند و تلاش می کنند باروری کلی را به بالای دو برسانند اما تقریبا سیاست های اغلب این کشورها موفق نبوده است  البته کشورهایی مانند فرانسه و سوئد با اجرای سیاست های پایدار و جذاب توانسته اند TFR خود را به حدود 1.7 تا 1.8 برسانند.

سعیدی با اشاره به کاهش محسوس تولدها در کشور اظهار کرد: در سال 1403 حدود 973 هزار ولادت در کشور ثبت شد اما این عدد در سال گذشته به 892 هزار ولادت رسید؛ یعنی حدود 9 تا 10 درصد کاهش تولد را تجربه کرده ایم که نشان دهنده ادامه روند نزولی باروری است.

وی بخشی از ناکامی سیاست های جمعیتی را ناشی از مسائل اقتصادی دانست و گفت: بخشی از اینکه مشوق ها و سیاست های جمعیتی هنوز اثرگذاری کامل نداشته اند، به مشکلات اقتصادی و تورم مربوط می شود اما عوامل فرهنگی، اجتماعی و همچنین مسائل مرتبط با سلامت باروری نیز در این زمینه تاثیرگذار هستند.

رییس مرکز جوانی جمعیت وزارت بهداشت در ادامه با تاکید بر نقش ازدواج در مسئله جمعیت اظهار کرد: در کشور ما فرزندآوری عمدتا در بستر ازدواج اتفاق می افتد و به همین دلیل موضوع ازدواج اهمیت بسیار بالایی دارد.

وی افزود: بررسی های مرکز پژوهش های مجلس نشان می دهد میانگین فرزندآوری در میان زنان ازدواج کرده بالای 2.5 فرزند است و در واقع این گروه سطح جانشینی را تامین می کنند، اما وقتی جمعیت زنان ازدواج نکرده نیز در محاسبات وارد می شود، نرخ باروری کلی کشور به 1.035 کاهش پیدا می کند.

سعیدی تصریح کرد: از این مسئله می توان نتیجه گرفت که یکی از مشکلات اصلی کشور، کاهش ازدواج است و باید شرایط ازدواج برای جوانان تسهیل شود.

وی با اشاره به کاهش آمار ازدواج در کشور گفت: در سال 1403 حدود 470 هزار واقعه ازدواج در کشور ثبت شد اما در سال گذشته این عدد به 431 هزار ازدواج رسید؛ یعنی حدود 40 هزار ازدواج کمتر ثبت شده، این در حالی است که در دهه های گذشته، سالانه 800 هزار تا 1 میلیون ازدواج در کشور داشته ایم.

رییس مرکز جوانی جمعیت وزارت بهداشت ادامه داد: اگر به پنج دهه قبل نگاه کنیم، میانگین سن ازدواج حدود 18 تا 19 سال بود اما اکنون این عدد به حدود 28 تا 32 سال رسیده و جوانان تقریبا یک دهه دیرتر ازدواج می کنند.

وی افزود: علاوه بر افزایش سن ازدواج، فاصله ازدواج تا تولد نخستین فرزند نیز افزایش یافته است؛ در گذشته زوجین به طور میانگین دو سال بعد از ازدواج صاحب فرزند می شدند اما اکنون این فاصله به حدود 4.5 سال رسیده است که طبیعتا بر تعداد فرزندان خانواده تاثیر می گذارد.

سعیدی درباره موضوع ناباروری نیز گفت: برآورد می شود 15 تا 20 درصد زوج ها با ناباروری مواجه باشند؛ یعنی از میان 430 هزار ازدواج ثبت شده، چیزی کمتر از 100 هزار زوج درگیر مشکلات ناباروری هستند.

وی افزود: وزارت بهداشت بیش از 70 مرکز درمان ناباروری در کشور راه اندازی کرده اما پیشگیری از ناباروری اهمیت بیشتری دارد و یکی از عوامل مهم در این زمینه، پایین بودن سن ازدواج و فرزندآوری است.

رییس مرکز جوانی جمعیت وزارت بهداشت همچنین به آمار بالای سزارین در کشور اشاره کرد و گفت: شاخص سزارین در کشور حدود 58 تا 60 درصد است در حالی که استاندارد جهانی و توصیه سازمان جهانی بهداشت، 15 تا 20 درصد است. یعنی ما در کشور تقریبا سه برابر استاندارد جهانی سزارین داریم که مطلوب نیست.

وی در بخش دیگری از این گفت وگو با اشاره به دستاوردهای نظام سلامت در کاهش مرگ و میر اظهار کرد: نرخ مرگ نوزادان در ابتدای انقلاب 120 مورد در هر هزار تولد زنده بود؛ یعنی 120 نوزاد تا 30 روزگی جان خود را از دست می دادند اما اکنون این عدد به حدود 8 تا 10 مورد رسیده است.

سعیدی ادامه داد: همچنین مرگ کودکان زیر پنج سال از 180 مورد در هر هزار تولد به 17 مورد کاهش یافته و مرگ مادران باردار نیز از 250 مورد در هر 100 هزار تولد به حدود 20 تا 23 مورد رسیده است.

وی در پایان یادآور شد: مجموعه این اقدامات باعث شده امید زندگی در بدو تولد از حدود 50 سال در ابتدای انقلاب به 77 سال برسد که از افتخارات نظام سلامت کشور محسوب می شود.

انتهای پیام/