به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، همزمان با سفر رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه به قزاقستان، تحلیلگران نزدیک به آکپارتی در رسانه‌های آنکارا و استانبول، درباره این سفر، اوصاف و عباراتی اغراق‌آمیز به کار بردند. چرا که آنان امیدوارند ترکیه و قزاقستان به عنوان دو کشور مهم گروه موسوم به سازمان دولت‌های ترک، بر موازنات سیاسی منطقه تاثیر بگذارند.

پروفسور دکتر آینور نوگایوا استاد دانشگاه بینالی ییلدیریم ارزنجان، با لحنی اغراق‌آمیز، به این نکته اشاره کرده که سفر اردوغان به قزاقستان و تشکیل نشست دولت‌های ترک در این کشور، تحولی است که باید آن را همتراز اهمیت سفر ترامپ به پکن دانست.

او می‌گوید: «قدرت‌های متوسط دیگر کشورهای منفعلی نیستند که فقط تحت تأثیر بازیگران بزرگ باشند. رویکرد ژئوپلیتیکی جدید، به ویژه پس از فعال شدن سازمان دولت‌های ترک، در تلاش است تا تعادلی جایگزین در اوراسیا ایجاد کند».

این در حالی است که قزاقستان در چند سال گذشته و در دوران توکایف، در مسیر سیاست خارجی عملگرایانه، سرعت و شتاب بیشتری گرفته و ترکیه نمی‌تواند به آسانی در قزاقستان به دنبال امتیازات طلایی باشد.

رجب طیب اردوغان در سخنرانی دیروز خود در آستانه و در حضور توکایف، آشکارا به این اشاره کرد که ترکیه مایل است در ترانزیت نفت قزاقستان به بازارهای جهانی، نقش برجسته‌ای ایفا کند.

توکایف رئیس جمهور قزاقستان نیز اعلام کرد که تصمیم گرفته‌اند همکاری‌های انرژی خود را با ترکیه تعمیق بخشند و شرکت نفت ترکیه (TPAO) وارد بازار انرژی قزاقستان خواهد شد.

شرکت ملی انرژی قزاقستان، کازمونای‌گس (KMG)، یک توافق‌نامه همکاری و یادداشت تفاهم (MOU) با TPAO برای توسعه خدمات میدان نفتی و پروژه‌های مشترک امضا کرد.

در جریان سفر رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه به قزاقستان، توافق‌نامه‌های مهمی بین دو کشور، عمدتاً در بخش انرژی، امضا شد. این توافق‌نامه شامل پروژه‌های نفت و گاز و همچنین تجارت کشاورزی و استخراج لیتیوم می‌شود.

به گزارش بلومبرگ، TPAO در حال آماده شدن برای ایفای نقش فعال در ذخایر غنی نفت و گاز طبیعی قزاقستان است.

اردوغان و توکایف همچنین در مورد یک نقشه راه جامع برای افزایش تجارت متقابل کشاورزی و صادرات غلات توافق کردند. شرکت‌های تیریاکی آگرو و آلارکو هولدینگ، از گروه‌های پیشرو ترکیه، اجرای پروژه‌های سرمایه‌گذاری در بخش کشاورزی قزاقستان را آغاز کرده‌اند.

هدف این توافق‌نامه تقویت امنیت تأمین مواد غذایی هر دو کشور و تسهیل دسترسی غلات قزاقستان به بازارهای جهانی از طریق ترکیه است.

توکایف با جلب توجه به تجربه شرکت‌های ترکیه‌ای در فرآوری مواد معدنی و به ویژه در تولید لیتیوم، یک فناوری آینده، از این موضوع خبر داده که شرکت‌های ترکیه‌ای تشویق خواهند شد تا در پروژه‌های بزرگ معدنی در قزاقستان شرکت کنند. هدف، ترکیب ظرفیت فرآوری مواد معدنی ترکیه با منابع زیرزمینی قزاقستان است. 

عمر پولاد وزیر بازرگانی ترکیه نیز اعلام کرده که در ششمین نشست شورای عالی همکاری استراتژیک ترکیه و قزاقستان (HLSCC) آنها در مورد پیشرفت‌های حاصل شده در روابط اقتصادی و تجاری چندجانبه بین دو کشور بحث و گفتگو کردند.

او می‌گوید: «در این نشست، گام‌هایی را که در دوره آینده برخواهیم داشت، ارزیابی کردیم. به عنوان ترکیه، ما به تلاش‌های خود برای دستیابی به هدف 15 میلیارد دلار حجم تجارت دوجانبه با کشور دوست و برادرمان قزاقستان ادامه خواهیم داد و با تقویت بیشتر روابط تجاری استراتژیک بین کشورهایمان، گامی به جلو خواهیم برداشت».

دیدار اردوغان – توکایف در تقاطع عملگرایی

یکی از مهمترین رویدادهای دیپلماتیک چند ماه گذشته در قزاقستان، سفر اسحاق هرتزوگ رئیس رژیم صهیونیستی به این کشور مهم آسیایی مرکزی بود.

قاسم جومارت توکایف در دیدار با اسحاق هرتزوگ، آشکارا اعلام کرد که مانعی برای پیوستن به توافق نامه ابراهیم نمی‌بیند و معتقد است که این اقدام، منجر به افزایش ثبات منطقه‌ای و توسعه روابط تجاری و اقتصادی دوجانبه خواهد شد.

توکایف به این نیز اشاره کرد که قزاقستان علاقه‌مند به تقویت همکاری در زمینه‌های مهمی مانند هوش مصنوعی و دیجیتالی شدن است. در همان دیدار، هرتزوگ نیز به توسعه تدریجی همکاری و سه برابر کردن روابط تجاری و بازرگانی بین قزاقستان و رژیم صهیونیستی اشاره کرد و از توکایف به خاطر روحیه منحصر به فرد گفتگوی ادیان و مدارا تشکر کرد و علاقه‌مندی خود را به برقرار شدن پروازهای مستقیم بین آستانه و تل آویو اعلام کرد.

واقعیت این است که برنامه‌ریزی برای پیوستن قزاقستان به توافق‌نامه‌ ابراهیم برای اولین بار در سفر توکایف به واشنگتن در نوامبر 2025 به طور علنی مطرح شد و ترکیه نیز با علم به این موضوع، عملاً درباره اقدام آستانه سکوت اختیار کرد. آن هم در شرایطی که در چند ماه گذشته، در رسانه‌ها و اندیشکده‌های نزدیک به دولت و حزب حاکم در ترکیه، گفتمان ضد صهیونیستی به اوج رسیده است.

به عبارتی دیگر، علاوه بر اردوغان در مقام رئیس جمهور ترکیه، هاکان فیدان وزیر امور خارجه، ابراهیم کالین رئیس سرویس اطلاعاتی میت و نعمان کورتولموش رئیس پارلمان نیز بارها مواضع تندی علیه رژیم صهیونیستی اتخاذ کرده‌اند. اما وقتی که پای منافع اقتصادی به میان می‌آید، آنکارا نه تنها با پیوستن قزاقستان به پیمان ابراهیم مخالفت نمی‌کند، بلکه به دنبال افزایش همکاری سیاسی و اقتصادی با آن است. 

ترکیه و رویای راه سوم

پروفسور دکتر آینور نوگایوا می‌گوید: «ترکستان امروزه به یکی از زمینه‌های مهم رقابت بزرگ بین آمریکا و چین تبدیل شده است. این منطقه برای چین از اهمیت حیاتی برخوردار است: اولاً، به این دلیل که مرکز ارتباطات زمینی ابتکار کمربند و جاده است و ثانیاً دولت پکن آسیای مرکزی را از نظر امنیت منطقه سین کیانگ به عنوان یک منطقه حائل استراتژیک می‌بیند. البته، منابع غنی اورانیوم، عناصر خاکی کمیاب و مواد معدنی حیاتی این منطقه که در عصر گذار انرژی اهمیت زیادی پیدا کرده‌اند. بنابراین، چین در حال انجام پروژه‌های میلیارد دلاری از راه‌آهن و تأسیسات انرژی گرفته تا سرمایه‌گذاری‌های معدنی و زیرساخت‌های دیجیتال است. از سوی دیگر، واشنگتن نمی‌خواهد آسیای مرکزی کاملاً تحت نفوذ اقتصادی چین قرار گیرد. بنابراین در تلاش است تا در زمینه‌های فناوری، سرمایه‌گذاری، انتقال انرژی و لجستیک، مشارکت‌های جایگزینی را به کشورهای منطقه ارائه دهد. به طور خلاصه، هر جا که چین باشد، آمریکا نیز آنجاست. چین وعده زیرساخت و سرمایه‌گذاری سریع را می‌دهد، آمریکا فناوری، امور مالی و دسترسی به بازارهای جهانی را ارائه می‌دهد. با این حال، کشورهای ترکستان نمی‌خواهند بین این دو قدرت انتخاب قطعی داشته باشند. برعکس، آنها سعی می‌کنند با دنبال کردن یک سیاست چندوجهی و متوازن، فضای مانور خود را حفظ کنند. اینجاست که اهمیت واقعی سازمان کشورهای ترک زبان به عنوان راه سوم، آشکار می‌شود. این سازمان نه تنها همبستگی فرهنگی، بلکه انعطاف‌پذیری ژئوپلیتیکی را نیز برای کشورهای منطقه فراهم می‌کند. ترکیه می‌تواند روابط خود را با ناتو حفظ کند و در عین حال با چین و روسیه نیز تعامل داشته باشد. قزاقستان می‌تواند همزمان با روسیه، اروپا، چین و آمریکا متحده همکاری کند».

در بخش بعدی گزارش، به معرفی 5 رقیب مهم ترکیه در قزاقستان پرداخته و به این اشاره خواهیم کرد که آنکارا با توجه به میزان قدرت سیاسی – اقتصادی و نفوذ 5 رقیب مزبور، تا چه اندازه از شانس افزایش نفوذ در قزاقستان برخوردار است.
ادامه دارد...

انتهای پیام/