به گزارش خبرگزاری تسنیم از شیراز، محمود خردمند استاد دانشگاه، اقتصاددان و آینده‌پژوه طی یادداشتی اختصاصی با عنوان "چرا برخلاف فضاسازی رسانه‌های اسرائیلی-آمریکایی، چین ایران را بر سر تایوان معامله نخواهد کرد" که در اختیار خبرگزاری قرار داد، نوشت: 

چین هرگز ایران را بر سر تایوان معامله نخواهد کرد، نه به این دلیل که ایران برای چین از تایوان مهم‌تر است، بلکه به این دلیل که ساختار معادله اصلاً اجازه چنین «معامله‌ای» را نمی‌دهد.

در ادامه، تحلیل عمیق این معادله دوگانه (تایوان در یک سو، ایران در سوی دیگر) را بررسی می‌کنیم.

پیش‌زمینه: دو متغیر با ماهیت کاملاً متفاوت

برای درک اینکه چرا «معامله» امکان‌پذیر نیست، باید ماهیت این دو متغیر را از هم تفکیک کنیم:

متغیر اول: تایوان – خط قرمز راهبردی و هویتی چین

تایوان برای چین یک «اصل» است، نه یک «ابزار». حزب کمونیست چین بقای سیاسی خود را به «اتحاد مجدد با تایوان» گره زده است. هرگونه عقب‌نشینی در قبال تایوان، چه به صورت علنی و چه پنهان، برای رهبری چین برابر با «خودکشی سیاسی» است.

رسانه رسمی حزب چین (People's Daily) درست پیش از سفر ترامپ صراحتاً اعلام کرد: «تایوان اولین خط قرمزی است که در روابط چین و آمریکا نمی‌توان از آن عبور کرد».

متغیر دوم: ایران – ابزار تاکتیکی چین برای مهار آمریکا

از سوی دیگر، ایران برای چین یک «اهرم فشار» و «ابزار ژئوپلیتیک» است. چین از ایران به عنوان سنگربانی در باتلاق خاورمیانه علیه آمریکا استفاده می‌کند. هر چه آمریکا بیشتر در ایران درگیر شود، توان رقابت آن با چین در شرق آسیا (از جمله بر سر تایوان) کمتر می‌شود.

به عبارت دقیق‌تر، ایران برای چین یک شریک راهبردی مهم در جهان است که جنگ او با آمریکا «کارت مذاکره طلایی» در اختیار چین قرار داده است، تایوان «ارزش‌هایی» که این کارت‌ها را تعریف می‌کند.

چرا چین هرگز دست به «معامله بزرگ» نمی‌زند؟

دلیل اول: تقارن معکوس – چین به جای «تقاضاکننده»، «اهرم‌دار» است

رسانه‌های غربی و اسرائیلی این سناریو را مطرح می‌کنند که «ترامپ به چین پیشنهاد می‌دهد در قبال لغو بسته تسلیحاتی 11 میلیارد دلاری تایوان، پکن به ایران فشار بیاورد». اما تحلیلگران ارشد این گزاره را سطحی و غیرواقعی می‌دانند.

واقعیت این است که چین در حال حاضر در موقعیت «اهرم‌دار» است، نه «متقاضی». ترامپ با دست خالی و در ضعیف‌ترین حالت ممکن از جمله جنگ با ایران را نتوانسته تمام کند، محبوبیتش به 33 درصد سقوط کرده، قیمت بنزین در آمریکا به 5 دلار رسیده، کشتی‌های چینی با موفقیت از کریدور امن ایران عبور می‌کنند و آمریکا سکوت کرده است؛ به پکن سفر کرده است:

در چنین شرایطی، دلیلی وجود ندارد که چین بخواهد بهایی برای تایوان بپردازد.

تحلیلگر ارشد «گروه اوراسیا» می‌گوید: تغییر در سیاست لفاظی ترامپ درباره تایوان محتمل نیست، اما اگر رخ دهد، به معنای تغییر راهبردی و تشدید نگرانی تایوان از قابلیت اعتماد آمریکا خواهد بود.

دلیل دوم: تجربه اوکراین به چین درس داد

چین تجربه تلخی از «معامله» با آمریکا بر سر مسائل راهبردی دارد. در جریان جنگ اوکراین، آمریکا از چین خواست تا بر روسیه فشار بیاورد. چین نیز تلاش کرد نقش میانجی را ایفا کند، اما نتیجه چه بود؟ آمریکا همزمان تحریم‌های بیشتری علیه شرکت‌های چینی اعمال کرد و روابط با تایوان را نیز تقویت کرد.

درس چین از این ماجرا: «هرگز به آمریکا اعتماد نکن؛ آمریکا هرگز در ازای کمک تو، از مواضع راهبردی خود عقب‌نشینی نخواهد کرد.»

دلیل سوم: عمق استراتژیک اتحاد ایران و چین

ارزش اتحاد راهبردی ایران و چین (و روسیه) برای پکن بسیار فراتر از یک بسته تسلیحاتی 11 میلیارد دلاری است. این اتحاد، ساختار «جهان چندقطبی» را تشکیل می‌دهد که چین دهه‌ها برای رسیدن به آن تلاش کرده است.

قربانی کردن ایران به خاطر تایوان، به معنای فروپاشی این ائتلاف و بازگشت به «جهان تک‌قطبی» با هژمونی آمریکاست. این ریسکی نیست که چین حاضر به پذیرش آن باشد.

انتهای پیام/424