به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، همچنان که در بخش پیشین این مطلب اشاره کردیم، گسترش استفاده از موتورسیکلت در سالیان گذشته، در ترکیه نیز به یک معضل جدی تبدیل شده است.

در این کشور، تعداد موتورسیکلت‌های فروخته شده در سه سال گذشته بیشتر از کل 30 سال گذشته است و به تبع آن، میزان حوادث و تصادفات منجر به جرح و فوت نیز افزایش یافته است.

با این حال، در ترکیه و ایران با آمار جمعیتی برابر (86 میلیون نفر)، تعداد موتورسیکلت‌ها برابر نیست و در برابر تعداد 7 میلیون و 200 هزار دستگاه موتورسیکلت در ترکیه، در کشور ما ایران، این آمار به عدد شگرف 15 میلیون دستگاه نزدیک شده است.

همچنین مقایسه کلانشهرهای بزرگ تهران و استانبول، نشان دهنده این است که تهران نزدیک به 4 میلیون دستگاه موتورسیکلت دارد، اما در استانبول، این عدد نهایتاً به مرز 900 هزار دستگاه رسیده است.

با این حال، با توجه به مجموعه‌ای از اشتراکات فرهنگی و اجتماعی، می‌توان از برخی تجارب متولیان امر در ترکیه، به شکل مناسبی الهام گرفت تا از میزان پیامدهای منفی استفاده از موتورسیکلت، کاسته شود.

ساخت و واردات

دولت ترکیه علاوه بر بخش نظارت بر ساخت و مونتاژ، در حوزه واردات نیز درباره موتورسیکلت سختگیری‌های قابل توجهی داشته و به جرات می‌توان گفت، پدیده‌ای که آن را اصطلاحاً «تولید زیر پله» می‌نامیم در بخش موتور در ترکیه وجود ندارد و استانداردها از سطح نسبی قابل قبولی برخوردار هستند.

یکی از مارک‌های قدیمی تولید موتورسیکلت در ترکیه، آر.کی.اس است که با مجوز ساخت موتورسازی ایتالیایی بنلی، مشغول مونتاژ و شبیه‌سازی است. اما موتورسیکلت‌های نسبتاً ارزانقیمت دیگری نیز در قونیه و غازی عنتاب تولید می‌شوند که سه برند مشهور آنها، شامل یوکی، قانونی و موندیال است. اما بخش اعظم موتورسیکلت‌های مورد استفاده در ترکیه از طریق واردات تامین می‌شود و دو مبدا مهم واردات، شامل کشورهای چین و ویتنام است.

استفاده از موتورسیکلت‌های فرسوده و آلاینده در ترکیه ممنوع است و اعمال جرایم سنگین، بازدارندگی قابل توجهی ایجاد کرده و کسی حاضر نیست ریسک استفاده از آنها را به جان بخرد.

محققین دانشگاهی چه می‌گویند؟

دکتر سوات ساری، یکی از محققین دانشگاهی ترکیه است که مدت‌ها درباره معضلات و پیامدهای استفاده گسترده از موتورسیکلت در ترکیه تحقیق کرده و در این زمینه، پیشنهادهایی برای متولیان و مقامات دارد.

او می‌گوید: «از 7 میلیون موتورسیکلت فعال در ترکیه 900 هزار دستگاه مربوط به استانبول است و هر روز در کوچه و خیابان، حضور مستمر آنها را حس می‌کنیم. بسیاری از این موتورسیکلت‌ها برای مقاصد تجاری، عمدتاً در کالاهای مصرفی سریع، رستوران‌ها، بازارها، خدمات پیک و خدمات پستی استفاده می‌شوند و از نظر قانونی، رانندگان موتورسیکلت‌هایی که برای مقاصد تجاری استفاده می‌شوند، ملزم به داشتن گواهینامه رانندگی نوع A، A1 یا A2 هستند. ولی متاسفانه بسیاری از کاربران موتورسیکلت در این بخش‌ها بدون گواهینامه هستند و قوانین راهنمایی و رانندگی را نقض می‌کنند. به ویژه در بخش کالاهای مصرفی سریع، از آنجایی که زمان تحویل محدودی اعلام می‌شود و برای هر بسته کمیسیون دریافت می‌شود، همه ما مشاهده می‌کنیم که رانندگان شاغل در این بخش با سرعت بیش از حد و عجله برای تحویل سریع‌تر، باعث تصادف می‌شوند. علاوه بر این، بسیاری از رانندگان موتورسیکلت با سیستم انعام‌دهی کار می‌کنند، بیش از 12 ساعت کار می‌کنند، دقت و تمرکز آنها پایین می‌آید و از آنجایی که تحت پوشش هیچ موسسه تأمین اجتماعی نیستند، تصادف با آنها پیامدهای بدتری دارد».

تحقیقات دکتر ساری نشان داده که 70 درصد از موتورسیکلت‌های مورد استفاده در ترکیه فاقد بیمه اجباری ترافیک و 90٪ فاقد بیمه جامع هستند. این امر، دریافت هرگونه غرامت برای خسارات وارده به طرف مقابل در تصادفات موتورسیکلت را بسیار دشوار می‌کند.

به دلیل بازرسی‌های ناکافی در سراسر شهر، بسیاری از تصادفات مربوط به موتورسیکلت‌ها در جاده‌ها و پیاده‌روها رخ می‌دهد و ده‌ها عابر پیاده در این تصادفات قربانی می‌شوند. به طوری که یک چهارم مرگ و میر ناشی از تصادفات رانندگی در ترکیه به دلیل تصادفات مربوط به موتورسیکلت‌ها است.

در سال 2024 میلادی 1224 عابر پیاده و کاربر موتورسیکلت در این تصادفات جان خود را از دست دادند. میزان مرگ و میر و جراحات در تصادفات مربوط به موتورسیکلت‌ها در پیاده‌روها بسیار بیشتر است.

دکتر ساری این وضعیت اسفناک را با کشورهای دیگر مقایسه کرده و می‌گوید: «در کشورهای توسعه یافته، حتی برای فعالیت به عنوان پیک موتوری، باید مهارت و مدارک مرتبط داشته باشید. در هر شهری در آلمان، قبل از شروع کار در تحویل فست فود یا به عنوان پیک با موتورسیکلت خود یا موتورسیکلت شرکت، باید گواهینامه موتورسیکلت کلاس A1، A2 یا A ارائه دهید. این کلاس گواهینامه بسته به قدرت موتورسیکلت مورد استفاده متفاوت است. راننده باید حداقل 18 سال سن داشته باشد. شرکت کارفرما تجهیزات حفاظتی مانند کلاه ایمنی، ژاکت مخصوص و دستکش را در اختیار راننده قرار می‌دهد. کارفرما از راننده درخواست می‌کند مدارک مربوط به هرگونه تصادف، تخلفات رانندگی، جریمه‌های رانندگی، گواهینامه‌های آموزش موتورسیکلت، سابقه کیفری و گزارش پزشکی را ارائه دهد. کارفرمایان همچنین موظفند بیمه اجباری ترافیک و بیمه جامع موتورسیکلت را دریافت کنند. راننده تنها پس از ارائه این مدارک به شهرداری شهر یا اداره پلیس منطقه می‌تواند شروع به کار کند. کارفرمایانی که راننده‌ای را بدون این مدارک استخدام کنند، مجوز کارشان به حالت تعلیق در خواهد آمد. علاوه بر این، اگر سهل‌انگاری سازمانی وجود داشته باشد، یعنی اگر کارفرما گواهینامه‌های رانندگی لازم را بررسی نکرده باشد، ممکن است با جریمه‌هایی تا سقف 1 میلیون یورو برای جبران خسارت مواجه شود. درست به همین دلیل است که کل تصادفات سالانه موتورسیکلت منجر به فوت در آلمان از 500 مورد بالاتر نمی‌رود و ترکیه نیز باید این تدابیر را اتخاذ کند».

مصطفی چیفتچی وزیر کشور ترکیه درباره این موضوع می‌گوید: «افزایش استفاده از موتورسیکلت در جاده‌های ما نیاز به ارزیابی مجدد دانش و آگاهی‌های ترافیکی ما دارد. کاهش 29.8 درصدی تلفات در سه ماهه اول سال، نتیجه بازرسی‌های بی‌وقفه و کمپین‌های آگاهی‌بخشی ما در این زمینه است. با این حال باز هم باید تلاش کنیم. مشاهدات میدانی و گزارش‌های تصادفات ما به وضوح نشان می‌دهد که بزرگترین عوامل تصادفات، سرعت بیش از حد و تغییر لاین نامناسب است. حرکت غیرقابل کنترل بین وسایل نقلیه در جریان ترافیک، تغییر ناگهانی لاین بدون راهنما و نادیده گرفتن محدودیت‌های سرعت، تصادفات را اجتناب‌ناپذیر می‌کند. رانندگی با موتورسیکلت نیاز به توجه بالا، تکنیک‌های رانندگی دفاعی و تمرکز کامل دارد. رانندگی ایمن فقط به پوشیدن کلاه ایمنی محدود نمی‌شود. مسئولیت بزرگی نه تنها بر عهده رانندگان موتورسیکلت، بلکه بر عهده سایر رانندگان است. لطفاً فراموش نکنیم که جاده‌ها فقط متعلق به وسایل نقلیه چهارچرخ نیستند و موتورسیکلت‌ها نیز بخش طبیعی و قانونی ترافیک هستند. هنگام تغییر لاین، پیچیدن یا باز کردن درهای ماشین، همیشه آینه‌های خود را دو بار بررسی کنیم. به فضایی که موتورسیکلت‌ها در ترافیک اشغال می‌کنند احترام بگذاریم و از فشردن آنها به گونه‌ای که آنها را به خطر بیندازد، خودداری کنیم. فراموش نکنیم که توجه متقابل، احترام و همدلی بزرگترین قوانین نجات‌بخش در ترافیک هستند».

به دستور وزیر کشور ترکیه، استفاده اجباری از تجهیزات حفاظتی برای موتورسواران و موتورسیکلت‌سواران گسترش یافته است. بر این اساس، علاوه بر کلاه ایمنی، استفاده از عینک محافظ (در صورت نداشتن نقاب) و دستکش محافظ نیز اجباری شده است.

همین الزام برای سرنشینان نیز اعمال می‌شود. این مقررات پس از انتشار لازم‌الاجرا شد و درباره پیک‌های موتوری نیز، قوانین سختگیرانه‌ای در حال تدوین است.

در یک جمعبندی کلی و به منظور خلاصه‌سازی آن دسته از تجارب و مواجهه ترکیه در مواجهه با پدیده موتورسیکلت که می‌توان از آنها الهام گرفت، این نکات قابل توجه هستند:
کارشناسان و متولیان امر در ترکیه، برای اعمال نظارت بر بخش پیک موتوری به عنوان یکی از منابع خطر و رانندگی ناایمن، احساس نگرانی کرده و در حال تدوین مجموعه‌ای از مقررات هستند که با ارائه آموزش‌های ضروری، الزام به گواهینامه سطح بالا و وسایل حفاظتی و نظارت بر میزان ساعات کار و پاسخگو کردن و مسئولیت پذیرکردن کارفرماها، به پدیده پیک موتوری سامان بدهند.

ترکیه در بخش ساخت و واردات، نظارت سختگیرانه‌ای درباره موتورسکیلت دارد و با اعمال جریمه‌های سنگین مالی و بازدارندگی، از تردد موتورسیکلت‌های فرسوده و آلاینده جلوگیری می‌کند.

در حوزه موتورسواری ورزشی و تفریحی، به ویژه در بخش جاده‌ای – جنگلی و کوهستانی، نهادسازی و اعمال مقررات در جریان است و کنترل قابل توجهی در این حوزه وجود دارد.

تجدیدنظر درباره قوانین بیمه موتورسیکلت و رسیدگی به چالش‌های حقوقی این حوزه، یکی از دغدغه‌های مهم متولیان ترافیک در ترکیه است که البته در این مورد، هنوز موفقیت چندانی به دست نیامده است.
انتهای پیام/