به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، این روزها که در اغلب شهرهای ایران، با غرش مداوم موتورسیکلت در کوچه و خیابان روبرو هستیم، بد نیست به این فکر کنیم که کشورهای دیگر و به ویژه کشورهای همسایه، در برابر موتورها چه حال و روزی دارند و چگونه می‌توانیم از تجارب و رویکردهای مدیریتی آنها استفاده کنیم. 

ترکیه همسایه غربی ایران که از حیث جمعیتی با ایران در شرایط برابر قرار دارد، یکی از کشورهایی است که رفته رفته با پیامدهای استفاده گسترده از موتورسیکلت‌ها روبرو شده است. تعداد موتورسیکلت‌های فروخته شده در ترکیه در سه سال گذشته بیشتر از کل 30 سال گذشته است.

برخی از تحلیلگران، افزایش چند برابری موتورسیکلت در دو طول دو دهه را به عنوان یک معضل جدی ارزیابی می‌کنند. اما تحلیلگران اجتماعی بر این باورند که تعریف موتورسیکلت به عنوان «فرصت» و «واقعیت زندگی اجتماعی جدید شهرها»، خردمندانه‌تر از یک مواجهه تند و تحلیل آن به عنوان «معضل» و «بحران» است.

 خانم پلین اونکر از روزنامه نگاران ترکیه در گزارشی به این اشاره کرده که در سال‌های اخیر، استفاده از موتورسیکلت در ترکیه افزایش قابل توجهی داشته و در عین حال، میزان خطرات و تعداد حوادث نیز بالا رفته و تصادفات منجر به فوت و جرح رانندگان موتورسیکلت به ویژه در استانبول، ازمیر و بورسا نگران‌کننده است.

در حالی که تعداد موتورسیکلت‌ها در پنج سال گذشته تقریباً 78 درصد افزایش یافته، تصادفات موتورسیکلت 170 درصد افزایش یافته است.

با این حال، در کلانشهرهای ترکیه از جمله استانبول، آنکارا، بورسا و آنتالیا، موتورسیکلت به جزء جدایی ناپذیر بخش خدمات تبدیل شده و حالا «پیک موتوری» از مشاغلی است که دست کم چهارصد هزار نفر را به استخدام درآورده است.

مقایسه تعداد موتورسیکلت در ایران و ترکیه

ایران و ترکیه هر کدام با جمعیت 86 میلیون نفری از منظر آمار جمعیتی در شرایطی برابر قرار دارند. اما در مورد تعداد موتورسیکلت‌ها در این دو کشور، باید به این نکته اشاره کنیم که تعداد موتور در شهرها و روستاهای ایران، بیشتر از ترکیه است. 

در شرایطی که تعداد موتورسیکلت‌ها در ایران به عدد 15 میلیون دستگاه نزدیک شده، در ترکیه 7 میلیون دستگاه از این وسیله نقلیه مورد استفاده قرار می‌گیرد. 

داده‌های موسسه آمار ترکیه (TÜİK) نشان می‌دهد که خرید موتورسیکلت در این کشور و در بیست سال گذشته به طور مداوم در حال افزایش بوده است. 

در سال 2002 میلادی تعداد موتورسیکلت‌های ثبت‌شده در ترکیه تنها 1 میلیون و 47 هزار دستگاه بود. اما در سال 2010 میلادی این تعداد به 2 میلیون و 400 هزار دستگاه رسید. در سال 2015 به 2 میلیون و 900 هزار دستگاه رسید و در سال 2020 مرز 3 و نیم میلیون دستگاه را پشت سر گذاشت. 

پس از سال 2020 میلادی شتاب استفاده از موتورسیکلت در ترکیه به مراتب بیشتر شد و تا سپتامبر 2025 به عدد 7 میلیون دستگاه رسید. به عبارتی دیگر، تعداد موتورسیکلت‌ها در پنج سال گذشته در ترکیه تقریباً 3.6 میلیون دستگاه افزایش یافته است. حالا از مجموع 33 میلیون وسیله نقلیه ثبت شده در ترکیه یک پنجم یا 20 درصد آن مربوط به موتورسیکلت‌ها است.

بگذارید یک بار دیگر، با رویکرد مقایسه‌ای به این تابلو نگاه کنیم. گفته می‌شود هم اکنون 4 میلیون دستگاه موتورسیکلت در تهران مورد استفاده قرار می‌گیرد. این در حالی است که تعداد موتورسیکلت در کلانشهر 14 میلیون نفری استانبول ترکیه در سطح 900 هزار دستگاه است، ازمیر 507 هزار دستگاه و آنتالیا 529 هزار دستگاه موتور دارد.

دلایل اصلی افزایش موتور در استانبول شاملِ ترافیک سنگین، بالا بودن هزینه‌های حمل و نقل و رشد در بخش به کارگیری پیک موتوری و تحویل کالا است. اما نباید این نکته مهم را از یاد ببریم که قیمت هر 1 لیتر بنزین در ترکیه به 63 لیره می‌رسد که معادل 1 دلار و 300 سنت آمریکا بوده و به هیچ وجه با نرخ بنزین در ایران قابل مقایسه نیست.

تعداد موتورسیکلت‌ها در 6 استان بیش از خودروها

گزارش سرحد توتک خبرنگار خبرگزاری رسمی آناتولی ترکیه نشان می‌دهد که در برخی استان‌های کوهستانی ترکیه از جمله آرداخان، تونجلی و حکاری، تعداد موتورسیکلت حتی به عدد ناچیز 2 هزار دستگاه نمی‌رسد. اما در برخی استان‌ها، تعداد موتورها از تعداد خودروها بیشتر است.

به عنوان مثال تعداد موتورسیکلت‌ها در آیدین، کیلیس، مانیسا، موغلا، شانلی‌اورفا و ایغدیر از تعداد خودروها پیشی گرفته است. در کیلیس در برابر 13 هزار و 482 دستگاه خودرو، لشکر 40 هزار دستگاهی موتورسیکلت‌ها در حال غریدن هستند، مانیسا در برابر 17 هزار خودرو 32 هزار موتورسیکلت دارد، شانلی اورفا 113 هزار خودرو و 116 هزار موتور دارد و ایغدیر در برابر 8 هزار دستگاه خودرو 13 هزار دستگاه موتورسیکلت وجود دارد.

بحران اقتصادی و موتورسیکلت

از سال 2019 میلادی بدین سو، اقتصاد ترکیه هیچگاه نتوانسته در زیر بار سنگین تورم، رکود، افزایش هزینه‌های تولید و فقر گسترده، کمر راست کند. در چنین شرایطی است که بخش مهمی از واحدهای صنعتی و تولیدی تعطیل شدند و بخش خدمات در ترکیه فربه‌تر شد.

به موازات این واقعیت اقتصادی، تغییرات مرتبط با سبک زندگی در شهرها و قدبرافراشتن فست فودهای نسبتاً ارزان در برابر رستوران‌های گرانقیمت، تعداد پیک موتوری‌ها را چند برابر کرد. به همین خاطر طبق داده‌های انجمن صنعت موتورسیکلت در ترکیه، در سه سال گذشته 3 میلیون موتورسیکلت در این کشور فروخته شده است. 

در شرایطی که استفاده از خودرو در ترکیه با مالیات و عوارض بالا و تعرفه‌های سنگین، هزینه‌های بالایی برای شهروندان دارد، موتورسکیلت‌ها غالباً یا معافیت مالیاتی دارند یا هزینه‌های سالیانه آنها پایین است. ضمن این که پلیس راهور ترکیه قوانین سفت و سختی درباره ممنوعیت تردد موتورسیکلت‌های فرسوده دارد.

نسبت عجیب تصادفات

همچنان که اشاره شد، موتورسیکلت‌ها در مجموع 20 درصد از کل وسایل نقلیه ترکیه را تشکیل می‌دهند. اما نسبت تصادفات بسیار بالا است. به نحوی که سهم آنها در تصادفات از 50٪ فراتر رفته است.

تعداد تلفات ناشی از تصادفات موتورسیکلت در ترکیه در سال 2024 میلادی 1553 نفر بود، در حالی که این تعداد در سال 2025 به 1675 نفر افزایش یافت. میانگین تلفات روزانه در تصادفات موتورسیکلت در سال 2025 میلادی 4.6 نفر بود و احتمالاً تا پایان سال جاری میلادی به عدد 5.5 نفر خواهد رسید. امسال 30 نفر در تصادفات موتورسیکلت در استانبول جان خود را از دست داده‌اند و کارشناسان می‌گویند: کمبود آموزش باعث افزایش تصادفات می‌شود. مربیان موتورسیکلت اظهار می‌کنند که بسیاری از تصادفات ناشی از عدم مراعات قوانین اولیه رانندگی است.

در بخش بعدی گزارش، به نظرات محققین دانشگاهی ترکیه درباره نحوه مدیریت استفاده از موتورسیکلت می‌پردازیم و به این موضوع اشاره خواهیم کرد که در ایران، از کدام بخش از تجارب و اقدامات ترکیه می‌توان الهام گرفت.
ادامه دارد...

انتهای پیام/