به گزارش خبرگزاری تسنیم از مشهد،در ادبیات دینی، "جهاد کبیر" اصطلاحی برگرفته از آیه شریفه 52 سوره فرقان است: «فَلَا تُطِعِ الْکَافِرِینَ وَجَاهِدْهُم بِهِ جِهَادًا کَبِیرًا».مفسران جهاد کبیر را ایستادگی فکری، اعتقادی و فرهنگی در برابر سلطه و تبعیت از اندیشه نظام‌های بیگانه و طاغوت دانسته‌اند. در این نگاه، جهاد کبیر بیش از آنکه به رویارویی فیزیکی اشاره داشته باشد، بر استقلال در اندیشه و عدم هم‌رنگی و همراهی با جریان‌های معارض با هویت فردی و اجتماعی انسان تأکید می‌کند. بنظر مقدمه  جهاد کبیر همان جهاد اکبر یعنی مبارزه با نفس، خواهش‌های درونی و اصلاح اخلاق فردی است.

مهم‌ترین شاخصه‌های جهاد کبیر عبارت‌اند از:

• عدم پیروی فکری و رفتاری از جریان‌هایی که هویت انسان و جامعه را تضعیف می‌کنند.
• تلاش برای حفظ عقلانیت، اخلاق، و کرامت انسانی در برابر فشارهای بیرونی.
• تکیه بر توانایی‌های درونی و ارزش‌های پایدار برای ساختن آینده.

این مفهوم و نگرش، بیش از هر چیز نوعی مقاومت نرم و پایدار برای حفظ هویت و استقلال است. استقلال یک جامعه صرفاً محدود به بُعد سیاسی نیست؛ بلکه شبکه‌ای از حوزه‌های فرهنگی، علمی، اقتصادی و حتی معنوی را دربرمی‌گیرد. استقلال واقعی زمانی محقق می‌شود که جامعه در تمامی این ساحت‌ها به نقطه‌ای از خودباوری و توانمندی برسد. قبل از استقلال در هر کشور باید افراد آن جهاد اکبر انجام داده و به تعبیری انسان واقعی باید شکل بگیرد که جمع انسان ها بتوانند مفهوم جهاد کبیر که همان استقلال حقیقی یعنی مقاومت ذهنی و هویتی را در یک کشور محقق سازند. پیشرفت علمی و فناوری پایه‌های اصلی استقلال پایدارند. جامعه‌ای که توانایی تولید دانش و نوآوری را داشته باشد می تواند:

• در برابر فشارهای تکنولوژیک خارجی آسیب‌پذیر نیست.
• می‌تواند نیازهای راهبردی خود را تأمین کند.
• برای توسعه اقتصادی و اجتماعی به منابع بیرونی وابسته نمی‌ماند و ....

به فرموده رهبر شهید و فرزانه انقلاب^(ره)؛ این نوع استقلال به‌ویژه در حوزه‌هایی مانند انرژی، پزشکی، فناوری اطلاعات و صنایع پیشرفته اهمیت و اولویت دارد. لکن بدلیل ابهام زیاد در حوزه استقلال اقتصادی نیز باید گفت: استقلال اقتصادی به معنای انزوا نیست؛ بلکه به معنای:

• کاهش وابستگی به منابع حیاتی خارج از کشور و اتکاء به توان داخلی و مردمی
• ایجاد ثبات مالی و تولید داخلی
• تقویت زیرساخت‌های توسعه‌ پایدار
• رشد صادرات و ارتقای کیفیت محصولات داخلی و...

بوده و جامعه‌ای که ساختار اقتصادی مقاوم یا اقتصاد مقاومتی و پویا داشته باشد، بهتر می‌تواند در برابر بحران‌ها و فشارهای خارجی ایستادگی کند.

اگر «جهاد کبیر» را به معنای ایستادگی فرهنگی فکری و پرهیز از تبعیت ناآگاهانه و غیرهوشمندانه بدانیم، نتیجه‌اش این است که جامعه:

• مسیر خود را با عقل، هویت و ارزش‌های بومی تعیین می‌کند.
• در برابر جریان‌های سلطه‌جویانه دچار انفعال نمی‌شود.
• به جای مصرف‌کننده بودن، به تولیدکننده تبدیل می‌شود.
• بنیان استقلال در همه حوزه‌ها را مستحکم می‌سازد و....

جهاد کبیر در این نگاه، پایه‌ای برای استقلال پایدار است؛ زیرا هر استقلالی پیش از آنکه در ساختار سیاسی یا اقتصادی شکل گیرد، ابتدا باید در ذهن و فرهنگ جامعه ریشه بدواند.

در نگاه عمومی، وابستگی به قدرت‌های سلطه‌گر زمانی شکل می‌گیرد که جامعه یا ساختار حکمرانی به‌جای تکیه بر توان و هویت خویش، به الگوها و منافع بیگانگان چشم بدوزد. این وابستگی می‌تواند در قالب تقلید فرهنگی، وابستگی اقتصادی یا تأثیرپذیری سیاسی در نظام حکمرانی و مردم سالاری بروز یابد و نتیجه آن تضعیف اراده ملی و کاهش توان تصمیم‌گیری مستقل است.

پدیده غرب‌زدگی نیز به‌عنوان نوعی بحران هویتی، جامعه را از اعتماد به نفس فرهنگی دور کرده و آن را به مصرف‌کننده سبک‌های فکری و رفتاری بیرونی بدل می‌سازد و مردم جامعه و بالاخص جوانان را از اندیشه ورزی و فکرکردن دور می سازد. این وضعیت زمینه‌ساز ایجاد جنگ ادراکی و نفوذ و برتری‌جویی قدرت‌های زورگو شده و مانع شکوفایی و نقش آفرینی ظرفیت‌های بومی می‌گردد.

بنابراین حفظ استقلال، تقویت خودباوری، و اتکاء بر توان داخلی و مبارزه با غرب گرایی و غرب زدگی بالاخص در حوزه های تصمیم گیری و تصمیم سازی کشور و تبعیت محض از رهبری معظم انقلاب اسلامی از ضرورت‌های اساسی برای صیانت از هویت، پیشرفت و ثبات هر جامعه است. به اذن الله

امیر فریدنیا - کنشگر سیاسی اجتماعی

انتهای پیام/282