به گزارش گروه حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، در سوگ استاد محمدحسین حشمت‌پور، فیلسوف و حکیم نام‌آشنای دانشگاه قم، جمعی از شاگردان و همکاران در دانشگاه قم گرد آمدند. در این آیین یادبود، آیت‌الله غلامرضا فیاضی، رئیس مجمع عالی حکمت اسلامی و استاد برجسته حوزه علمیه، با قرائت احادیث و آیات، تصویری از انسان عاقل و انسان غافل ترسیم کرد.

دو حجت الهی؛ نخست عقل، سپس پیامبر 

آیت‌الله فیاضی سخن خود را با روایتی از امام کاظم(ع) خطاب به هشام بن حکم آغاز کرد که خداوند دو حجت بر مردم دارد: حجت باطنی که عقل است و حجت ظاهری که نبی. وی توضیح داد: بشر حرکت انسانی را با عقل شروع می‌کند، زیرا با عقل می‌فهمد عالم خدایی حکیم دارد و حکیم با خوب و بد یکسان رفتار نمی‌کند.

وی برای اثبات حجیت عقل، به آیات استفهامی قرآن استناد کرد؛ از «أَفِی اللَّهِ شَكٌّ» تا پرسش از تساوی مسلمانان با مجرمان. همچنین به تفسیر آیت‌الله جوادی آملی از آیه «لِئَلّا یَکُونَ لِلنّاسِ عَلَى اللهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ» اشاره کرد که اگر پیامبری فرستاده نمی‌شد، انسان‌ها حق اعتراض داشتند و این خود گواهی بر حجیت عقل پیش از رسالت است.

ابن‌سینا و اعتراف عقل به جهل خود 

رئیس مجمع عالی حکمت اسلامی در ادامه به نقل قولی از ابن‌سینا پرداخت: عقل من می‌فهمد که خیلی چیزها را نمی‌فهمد و نیز می‌فهمد که خدا مرا برای هدفی آفریده؛ پس باید پیامبری باشد تا سعادت مرا از او بگیرم وگرنه گمراه می‌شوم.

آیت‌الله فیاضی این سخن را گواه آن دانست که عقل نه تنها معلم اول بشر است، بلکه خود به محدودیتش آگاه است و نیازمند تعلیم از قرآن و امام معصوم. وی با اشاره به آیات «وَمَا أُوتِیتُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِیلًا» و «یُعَلِّمُكُمْ مَا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ»، برتری وحی بر عقل تنها در محتوا، نه در اصل حجیت، را تبیین کرد.

شش گروه انسان از منظر امام خمینی(ره) 

آیت‌الله فیاضی در بخشی دیگر از سخنانش به نظریه ابن‌سینا درباره وحدت حقیقت انسانی اشاره کرد که ملاصدرا آن را نقض کرده و انسان‌ها را به چهار دسته: ملک (فرشته)، شیطان، درنده و بهایم (چهارپایان) تقسیم کرد. اما امام خمینی(ره) این تقسیم را کامل‌تر ساخت و شش گروه را معرفی نمود: دو گروه بالاتر از ملک (فرشتگان مقرب) و دو گروه پست‌تر از حیوان. فیاضی تصریح کرد: برخی انسان‌ها چنان در کفر و فجور فرو می‌روند که از فضولات سگ زرد هم پست‌تر می‌شوند.

ترامپ در ترازوی آیه «شَرُّ الْبَرِیَّةِ» 

وی برای اثبات مدعا، به آیه 6 سوره بینه تمسک جست: «إِنَّ الَّذِینَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَالْمُشْرِكِینَ فِی نَارِ جَهَنَّمَ... أُولَٰئِكَ هُمْ شَرُّ الْبَرِیَّةِ» (بدترین مخلوقات). آنگاه با اشاره به اصطلاح رایج «سگ زرد» برای شخصیت‌هایی مانند ترامپ، گفت: امروز به ترامپ سگ زرد می‌گویند، اما بر اساس این آیه، او از فضولات سگ زرد هم پست‌تر است.

وصیت استاد حشمت‌پور؛ زندگی با عقل 

رئیس مجمع عالی حکمت اسلامی در بخش پایانی به ویژگی‌های اخلاقی و علمی مرحوم حشمت‌پور پرداخت. وی گفت: استاد حشمت‌پور با عقل زندگی می‌کرد، یعنی همواره در پی انجام کاری بود که خدا بپسندد. او لحظات عمر را سرمایه‌ای می‌دانست برای خرید خیر دنیا و آخرت و از خسران می‌هراسید.

آیت‌الله فیاضی با تلاوت سوره عصر، این سوره را خلاصه‌ای از برنامه زیست عاقلانه خواند: همه انسان‌ها در خسرانند، مگر مؤمنانی که عمل صالح، توصیه به حق و توصیه به صبر را در سرلوحه دارند.

قابل ذکر است، استاد محمدحسین حشمت‌پور، عضو هیأت علمی گروه فلسفه اسلامی دانشگاه قم و از باسابقه‌ترین مدرسان حکمت در ایران معاصر، که مدتی بر اثر عارضه مغزی در بیمارستان بستری بود، سرانجام 19 اردیبهشت‌ماه 1404، همزمان با سالروز میلاد امام رضا(ع)، دار فانی را وداع گفت.

انتهای پیام/