به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، ترکیه پس از سقوط دولت بشار اسد و به قدرت رسیدن احمد الشرع، همواره به شکلی جدی بر روند نهادسازی در سوریه جدید نظارت کرده و به دنبال افزایش نفوذ بوده است. یکی از راهکارهای مهم دولت اردوغان در این حوزه، پرورش کادرهای سیاسی و اجرایی فعال در ساختار نوین سوریه، در دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی داخل ترکیه است. 

رسانه‌های ترکیه در چند روز اخیر، خبر از این موضوع دادند که به توصیه مقامات آنکارا، احمد الشرع دست به تغییرات مهمی زده که یکی از آنها، عزل برادرش ماهر الشرع از پست ریاست دفتر ریاست جمهوری بوده است. مقامات آنکارا به الشرع توصیه کرده‌اند که او باید طوری عمل کند که دولت او، متهم به تقسیم قدرت به شکل خانوادگی و خاندانی نشود. ولی این تنها یکی از ابعاد ماجراست و نگاهی به دیگر عرصه‌های مسئولیت سیاسی و اجرایی در سوریه، حاکی از به قدرت رسیدن افرادی است که غالباً در دانشگاه‌های ترکیه تحصیل کرده‌اند. 

از دانشگاه‌های ترکیه تا مسئولیت بالا در سوریه

بررسی‌های دو تحلیلگر پایگاه تحلیلی خبری سربستیت آنکارا نشان می‌دهد که تاکنون چند تن از مخالفین سوری که در دانشگاه‌های مختلف ترکیه تحصیل کرده‌اند، در سوریه پسا اسد قدرت و مسئولیت گرفته‌اند. از میان آنها می‌توان به این افراد اشاره کرد: 
رائد الصالح، که در طول جنگ سوریه همراه با اعضای خانواده به شهر ماردین ترکیه مهاجرت کرد، در دانشگاه آرتوکلوی این شهر به تحصیل مشغول شد و هم اکنون به عنوان وزیر حوادث و بلایای طبیعی خدمت می‌کند و همچنان در مقطع کارشناسی ارشد دانشجوی ماردین است. 

محمد ولی، عضو کمیسیون عالی انتخابات سوریه، فارغ التحصیل رشته علوم سیاسی و روابط بین الملل از دانشگاه آرتوکلوی ماردین است و پس از پایان تحصیل به دمشق بازگشته است.

اسعد حسن الشیبانی 37 ساله که به عنوان وزیر امور خارجه در دولت موقت سوریه منصوب شده، مدرک کارشناسی ارشد و دکترای خود را در دانشگاه صباح الدین زعیم در استانبول به پایان رسانده است. پایان‌نامه او با موضوع «تأثیر قیام‌های عربی بر سیاست خارجی ترکیه در قبال سوریه بین سال‌های 2010 تا 2020» بود.

اعظم غریب، فرمانده کل جبهه شامیه، وابسته به ارتش ملی سوریه، که به عنوان استاندار حلب منصوب شده، مدرک کارشناسی ارشد خود را از دانشکده الهیات دانشگاه بینگول دریافت کرده است. 

عایشه سعید اوغلو (عایشه الدبس)، شهروند ترکیه که پیش از این به عنوان رئیس پلتفرم انجمن‌های سوری در ترکیه خدمت می‌کرد، به سمت وزیر مسئول امور زنان در دولت موقت منصوب شد.

اسامی بالا فقط چند نمونه معدود از افرادی است که در دانشگاه‌های ترکیه تحصیل کرده و حالا در دولت موقت احمد الشرع در سوریه، پست‌های عالی در اختیار دارند.

گفته می‌شود سرویس اطلاعاتی جدید سوریه نیز غالباً با کادرهایی تشکیل شده که بخشی از آنها فارغ التحصیل دانشگاه‌های ترکیه هستند و بخشی نیز در دوره‌های 6 ماهه ویژه دانشگاه سرویس اطلاعاتی میت ترکیه، آموزش دیده‌اند. 

وضعیت مهاجرین سوری در ترکیه

در دوران بحران در سوریه، نزدیک به 4 میلیون از شهروندان این کشور، به ترکیه رفتند و در آنجا اقامت گزیدند. اما حالا اعلام شده که نزدیک به 1 میلیون نفر از این افراد به کشورشان بازگشته‌اند. این اتفاق در شرایطی روی داده که از سویی، بحران اقتصادی و تورم بیسابقه در ترکیه، شرایط معیشتی را برای بسیاری از خانواده‌های سوری دشوار کرده و آنها مجبور به ترک ترکیه شده‌اند و از دیگر سو، در برخی از مناطق سوریه، ولو به شکل موقت و با درآمد پایین، امکان کار و اشتغال به وجود آمده است. 

داده‌های کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد حاکی از این است که از سقوط دولت بشار اسد بدین سو، دست کم 1 میلیون و 630 هزار نفر از آوارگان سوری به زادگاهشان بازگشته‌اند که بخش غالب آنها مربوط به افراد مقیم ترکیه بوده و بخش اندکی نیز مربوط به لبنان و اردن بوده است.

مصطفی چیفتچی وزیر کشور ترکیه در اواخر ماه فوریه سال جاری اعلام کرد: «1 میلیون و 367 هزار نفر از برادران و خواهران سوری ما به شکل داوطلبانه، امن و با عزت به کشور خود بازگشته‌اند».

این در حالی است که بازگشت آوارگان سوری از آلمان، به زحمت به 6 هزار و 100 نفر رسیده و هنوز هم نزدیک به 900 هزار آواره سوری ساکن آلمان هستند. اما پیشبینی شده که دولت فدرال آلمان در آینده‌ای نزدیک، دست کم دو سوم از آنها را به کشورشان بازگرداند. 

روزنامه صباح چاپ آنکارا اعلام کرده که در سفر اخیر احمد الشرع به آلمان و در جریان دیدار او با فریدریش مرتس صدراعظم آلمان، به او اطلاع داده شده که دولت آلمان برای بازگرداندن خانواده‌های آواره سوری تسهیلاتی در نظر گرفته و به هر شهروندی که خاک آلمان را ترک کند، 1 هزار یورو وجه نقد پرداخت خواهد کرد. 

تحلیلگران ترکیه درباره وضعیت بازگشت آوارگان سوری به کشورشان، دیدگاه‌های متفاوتی دارند.

تحلیلگران نزدیک به حزب عدالت و توسعه و دولت اردوغان، غالباً نگاهی منعطف به این موضوع دارند و به این اشاره می‌کنند که آوارگان سوری باید صرفاً به شکل داوطلبانه به کشورشان بازگردند و کسی آنها را تحت فشار قرار ندهد.

اما برخی از احزاب راست از جمله حزب ظفر به رهبری امید اوزداغ و همچنین حزب خوب یا ایی پارتی به رهبری مساوات درویش اوغلو، بر این باورند که حالا هیچ بهانه‌ای برای تداوم حضور آوارگان سوری در ترکیه باقی نمانده و آنها هر چه زودتر باید بروند.

از دیگر سو، تحلیلگران اقتصادی بخش مسکن بر این باورند که در صورت رفتن آوارگان سوری از ترکیه، نسیم ارزانی و رونق در هر دو بخش اجاره و فروش مسکن خواهد وزید. چرا که تقاضای بالای سوری‌ها برای اجاره و خرید، موجب افزایش تورم در بخش مسکن شده بود.

در همین حال، فعالان بخش صنعت معتقدند که شهروندان سوری مهمترین سرچشمه تامین نیروی کار ارزان در بخش‌های انبوه‌سازی مسکن، کشاورزی و بخش صنایع سنگین هستند و با رفتن آنها، بخش خصوصی ترکیه برای تامین نیروی کار ارزان، دچار مشکل خواهد شد.

در بخش بعدی گزارش، به دو موضوع مهم خواهیم پرداخت: نخست، تلاش صنعتگران بخش خصوصی ترکیه برای استفاده از نیروی کار ارزان در سوریه. دوم، چند و چون تنظیم سیاست‌های آتی سوریه در قبال کردها و تاثیرگذاری ترکیه بر این موضوع.
ادامه دارد...

انتهای پیام/