به گزارش خبرگزاری تسنیم از بیرجند،در هیاهوی میدان‌های بزرگ شهر که با فواره‌های بلند و تندیس‌های غول‌پیکر خودنمایی می‌کنند، در گوشه‌ای از خیابان شهید مفتح بیرجند، میدانی آرام و بی‌ادعا نشسته است که شاید لقب «کوچک‌ترین میدان کشور» برازنده‌اش باشد. میدانی که نه ابهت میدان‌های اصلی شهر را دارد و نه ترافیک کلافه‌کننده آن‌ها را؛ اما در دل اهالی محله، جایگاهی به وسعت خاطرات نیم‌قرن گذشته دارد.

نعلبکی؛ نامی که از کوچکی آمد
نامش در نقشه‌های رسمی «شهید مفتح» است، اما اگر از هر بیرجندی سراغش را بگیرید، آدرس «میدان نعلبکی» را به شما می‌دهند. وجه تسمیه این نام ساده و صمیمی است؛ قطری بین 8 تا 10 متر که در ذهن مردم، کوچکی یک نعلبکی را تداعی کرده است. این میدان به گواه معتمدان محلی، کوچک‌ترین و خلوت‌ترین نقطه مواصلاتی در کل استان خراسان جنوبی است که نمونه‌اش را در هیچ کجای این خطه نمی‌توان یافت.

روایتی از دل تاریخ؛ وقتی مفتح بیابان بود

علی قادری، یکی از سپیدموهای محله که سال‌هاست همسایه این میدان کوچک است، با نگاهی به مرکز میدان می‌گوید: علت نامگذاری‌اش فقط همین کوچکی‌اش بود. یادم هست قبل از انقلاب هم این میدان اینجا بود؛ آن زمان اطراف خیابان مفتح مثل امروز آباد نبود و حالت بیابان داشت، فقط چند خانه انگشت‌شمار دور همین میدان ساخته شده بود.

او از روزهایی می‌گوید که شهر هنوز قد نکشیده بود و میدان نعلبکی، مرزی میان خانه‌های مسکونی و دشت‌های اطراف بود. اگرچه کارشناسان سازمان پارک‌ها و فضای سبز شهرداری، تاریخ رسمی بازسازی یا ساخت فرم فعلی آن را اوایل دهه 60 عنوان می‌کنند، اما حافظه جمعی اهالی، ریشه‌های این میدان را در دهه‌های 40 و 50 جست‌وجو می‌کند.

میدانی که در محاوره زنده ماند

جالب اینجاست که با وجود گذشت سال‌ها و تغییرات گسترده در مبلمان شهری بیرجند، میدان نعلبکی همچنان اصالت خود را حفظ کرده است. هرچند در تابلوی رسمی شهرداری نام شهید بزرگوار مفتح بر تارک آن می‌درخشد، اما در فرهنگ شفاهی و محاورات روزمره مردم، نام «نعلبکی» چنان ریشه دوانده که بخشی از هویت غیررسمی اما زنده شهر شده است.

این میدان کوچک، حالا فراتر از یک گره ترافیکی، یک نماد است؛ نمادی از سادگی معماری شهری در دهه‌های گذشته که نشان می‌دهد گاهی برای ماندگار شدن در حافظه یک شهر، نیازی به وسعت زیاد نیست؛ گاهی می‌توان به اندازه یک «نعلبکی» کوچک بود اما به اندازه تمام خاطرات یک شهر، بزرگ ماند.

انتهای پیام/