به گزارش خبرگزاری تسنیم از شیراز، مختار رنجبر، عضو هیئت علمی گروه مدیریت دانشگاه آزاد اسلامی واحد لامرد طی یادداشتی با عنوان "تبیین مفهوم اقتصاد مقاومتی و نقش دانشگاه‌ها در فرهنگ سازی و تحقق شعار سال 1405" که در اختیار خبرگزاری تسنیم قرار داد، نوشت:

اقتصاد مقاومتی به‌عنوان یک راهبرد کلان در نظام جمهوری اسلامی ایران، الگویی برای دستیابی به رشد پایدار، استقلال اقتصادی و مقابله با فشار‌ها و تهدید‌های خارجی است. این مفهوم بر پایه حکمرانی مردم‌محور شکل گرفته و تأکید دارد که اقتصاد باید متکی بر ظرفیت‌های درونی، مشارکت مردم و نقش‌آفرینی بخش خصوصی باشد.

در این چارچوب، دولت نقش تسهیل‌گر، برنامه‌ریز و هدایت‌کننده را ایفا می‌کند و تلاش می‌کند زمینه‌های لازم برای حضور فعال مردم و سرمایه‌های غیردولتی را فراهم سازد.

اقتصاد مقاومتی در شرایط تحریم و فشار‌های خارجی معنا و اهمیت بیشتری می‌یابد؛ چراکه هدف آن کاهش آسیب‌پذیری اقتصاد و حفظ روند رشد و شکوفایی کشور است. این نوع اقتصاد، اقتصادی پویا، درون‌زا و برون‌گراست که ضمن اتکا به منابع داخلی، توانایی تعامل سازنده با جهان را نیز دارد. 

در چند سال اخیر و با شدت یافتن تحریم‌های یک جانبه و غیرانسانی غرب علیه جمهوری اسلامی ایران با هدف متوقف کردن برنامه‌های صلح آمیز هسته‌ای ایران، واژه‌ی جدید «اقتصاد مقاومتی» به ادبیات اقتصادی کشور اضافه و به فراخور حال و روز اقتصاد کشورمان مورد بحث قرار گرفته است.

این واژه اولین بار در دیدار کارآفرینان با امام شهید انقلاب اسلامی حضرت آیت‌الله العظمی شهید خامنه‌ای رضوان‌الله‌علیه در شهریور سال 1389 مطرح گردید. در همین دیدار، قائد شهید امت اسلامی، «اقتصاد مقاومتی» را معنا و مفهومی از کارآفرینی معرفی و برای نیاز اساسی کشور به کارآفرینی نیز دو دلیل «فشار اقتصادی دشمنان» و «آمادگی کشور برای جهش» را معرفی کردند.

از مهم‌ترین ارکان آن می‌توان به مقاوم‌سازی ساختار اقتصادی، استفاده از ظرفیت‌های دولتی و مردمی، حمایت از تولید ملی، مدیریت منابع ارزی و مدیریت مصرف اشاره کرد. همچنین مبارزه با فساد اقتصادی و تقویت بخش خصوصی از الزامات تحقق این الگو به شمار می‌رود.

یکی از مهم‌ترین ابعاد اقتصاد مقاومتی، بعد فرهنگی آن است. تحقق این الگو بدون ایجاد باور و خودباوری در جامعه امکان‌پذیر نیست. فرهنگ‌سازی به معنای ایجاد نگرش «ما می‌توانیم» در جامعه و تقویت اعتماد به توان داخلی است.

در این راستا، مهندسی فرهنگ اقتصاد مقاومتی به‌عنوان یک رویکرد مهم مطرح می‌شود که هدف آن هدایت افکار، ارزش‌ها و رفتار‌های اقتصادی جامعه در جهت تحقق این الگو است.

این مهندسی فرهنگی تلاش می‌کند تا میان عناصر مختلف اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی تعادل ایجاد کند و جامعه را به سمت خودکفایی و استقلال سوق دهد. از دیدگاه آموزه‌های اسلامی، اقتصاد یکی از ارکان اصلی قوام جامعه است و نقش اساسی در شکل‌گیری و پایداری آن دارد. جامعه‌ای که نتواند نیاز‌های اقتصادی اعضای خود را تأمین کند، در معرض فروپاشی قرار می‌گیرد.

به همین دلیل، دشمنان نیز غالباً با هدف تضعیف یک جامعه، اقتصاد آن را هدف قرار می‌دهند. اقتصاد مقاومتی در این شرایط به‌عنوان ابزاری برای تبدیل تهدید‌ها به فرصت‌ها و افزایش تاب‌آوری جامعه عمل می‌کند.

تحقق اقتصاد مقاومتی نیازمند تغییر در بینش‌ها و نگرش‌های جامعه است. باور به توانایی داخلی و شناخت دشمن از جمله عوامل کلیدی در این مسیر هستند. بدون این دو عنصر، حرکت به سوی خودکفایی و استقلال اقتصادی امکان‌پذیر نخواهد بود. ازاین‌رو، مسئولان و نهاد‌های فرهنگی باید با برنامه‌ریزی دقیق، این باور‌ها را در جامعه تقویت کنند. در این میان، دانشگاه‌ها نقش بسیار مهمی در تحقق اقتصاد مقاومتی دارند.

این نهاد‌ها به‌عنوان مراکز تولید علم و تربیت نیروی انسانی، می‌توانند با افزایش بهره‌وری، توسعه دانش و مهارت‌ها و تربیت نیرو‌های متخصص، به پیشبرد این هدف کمک کنند.

دانشگاه‌ها می‌توانند از طریق آموزش، پژوهش و فعالیت‌های فرهنگی، مفاهیم اقتصاد مقاومتی را به گفتمان غالب جامعه تبدیل کنند. استادان و دانشجویان به‌عنوان سرمایه‌های اصلی دانشگاه، نقش کلیدی در این مسیر دارند.

برگزاری نشست‌های علمی، کرسی‌های آزاداندیشی، تولید محتوا و انجام پژوهش‌های کاربردی در حوزه اقتصاد مقاومتی از جمله اقدامات مؤثر در این زمینه است. همچنین هماهنگی رشته‌های دانشگاهی با نیاز‌های بازار کار، حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان و تقویت ارتباط صنعت و دانشگاه از دیگر وظایف مهم دانشگاه‌ها به شمار می‌رود.

از دیگر مسئولیت‌های دانشگاه‌ها، اصلاح الگوی مصرف و ترویج استفاده از کالا‌های داخلی است. این نهاد‌ها می‌توانند با الگو شدن در مصرف بهینه منابع و حمایت از تولید داخلی، نقش مهمی در فرهنگ‌سازی ایفا کنند.

همچنین توسعه اقتصاد دانش‌بنیان و حمایت از نوآوری و کارآفرینی از جمله راهکار‌های مهم در جهت تحقق اقتصاد مقاومتی است. در نهایت، اقتصاد مقاومتی به‌عنوان یک راهبرد جامع، نیازمند همکاری و هماهنگی سه بخش اصلی یعنی دولت، تولیدکنندگان و مردم است.

دولت باید با ایجاد بستر‌های قانونی و حمایتی، تولیدکنندگان را تقویت کند؛ تولیدکنندگان باید به کیفیت و نوآوری توجه داشته باشند؛ و مردم نیز با مصرف کالا‌های داخلی از این چرخه حمایت کنند. همچنین صرفه‌جویی و پرهیز از اسراف به‌عنوان یک اصل مهم باید در همه سطوح جامعه نهادینه شود.

در مجموع، اقتصاد مقاومتی نه‌تنها راهکاری برای مقابله با تهدیدهاست، بلکه الگویی برای پیشرفت، استقلال و شکوفایی اقتصادی کشور محسوب می‌شود. تحقق این هدف نیازمند فرهنگ‌سازی، تقویت باور‌های اجتماعی، نقش‌آفرینی دانشگاه‌ها و مشارکت همه‌جانبه مردم و مسئولان است.

در برهه حساسی کنونی کشور، شعار سال 1405 با مضمون «سال اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی و امنیت ملی» توسط مقام معظم رهبری حضرت آیت الله سید مجتبی حسینی خامنه‌ای (مدظله العالی) انتخاب شده است؛ عبارتی که سه مؤلفه بنیادین را به هم پیوند می‌دهد و نقشه راهی روشن برای حرکت به سوی آینده‌ای مطمئن ترسیم می‌کند.

اقتصاد مقاومتی، استراتژی هوشمندانه‌ای است که ظرفیت‌های درون‌زای کشور را به‌کار می‌گیرد و استقلال اقتصادی را تضمین می‌کند. این الگو نه‌تنها در برابر فشار‌های بیرونی مقاوم است، بلکه با تقویت تولید داخلی، اشتغال‌زایی و توسعه فناوری‌های پیشرفته، زیرساخت‌های رشد پایدار را فراهم می‌آورد.

وحدت ملی، سرمایه‌ای بی بدیل و ستون فقرات مقاومت در برابر توطئه‌های دشمن است. وقتی جامعه‌ای با دست‌های به هم پیوسته و دلی متحد پیش برود، هیچ مانعی نمی‌تواند جلوی آن را بگیرد.

این همان حقیقتی است که تاریخ به ما آموخته و امروز نیز ضامن حیات کشور است. امنیت ملی، زیربنای پیشرفت و بستر لازم برای شکوفایی اقتصاد و تحقق آزادی‌های مشروع است.

بدون امنیت پایدار، هیچ‌گونه برنامه توسعه‌ای نمی‌تواند به موفقیت دست یابد. این سه مؤلفه، یک سیستم یکپارچه را تشکیل می‌دهند: اقتصاد مقاومتی نیازمند وحدت ملی است و هر دو در سایه امنیت ملی شکوفا می‌شوند. 

شعار سال فقط یک متن نیست؛ فراخوانی است برای همبستگی، همت و تلاش جمعی بیایید با هم، ایران را بسازیم؛ ایران قوی، ایران سربلند، ایران مستقل و آباد.

پایان سخن اینکه، ایران قوی علاوه بر قدرت نظامی (امنیت ملی) و پشتوانه مردمی (وحدت ملی) که اکنون به صورت عینی از آنها برخوردار است، نیازمند استحکام اقتصادی نیز است که قطعاً با الگوی اقتصاد مقاومتی محقق می‌شود.

انتهای پیام/424