به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، طی دو دهه گذشته، روابط اقتصادی و تجاری میان جمهوری آذربایجان و بلاروس به طور مستمر توسعه یافته و اکنون به سطح یک مشارکت راهبردی و استراتژیک رسیده است. ویژگی بارز این مناسبات، حمایت عالی دولت‌های دو کشور از تمامی ابتکارات، به‌ویژه در حوزه پروژه‌های مشترک سرمایه‌گذاری و تولیدی است.

دستاوردهای این همکاری‌های دوجانبه در بخش کشاورزی اخیراً در جریان «هفته کشاورزی خزر» در باکو به نمایش درآمد و همزمان در نشست‌های تخصصی بورس کالای بلاروس، نقشه راه جدیدی برای گسترش تولیدات مشترک در بخش لبنیات و کودهای شیمیایی ترسیم شد.

جهش مبادلات تجاری در فضای پساشوروی

بلاروس در سال‌های اخیر در کنار روسیه و قزاقستان، همواره یکی از سه شریک تجاری برتر جمهوری آذربایجان در فضای پساشوروی بوده است. اگرچه در دوران پس از پاندمی، تجارت میان دو کشور به دلایل عینی با افت کوتاه‌مدتی مواجه شد، اما آمارهای سال 2024 نشان‌دهنده یک جهش خیره‌کننده بود.

بر اساس آمارهای رسمی بلاروس، حجم مبادلات تجاری دو کشور در سال مذکور با رشد 46 درصدی به رقم نمادین 500 میلیون دلار نزدیک شد. اگرچه این رقم در سال 2025 به حدود 428 میلیون دلار رسید، اما آمارهای سه ماهه نخست سال 2026 نشان می‌دهد که موتور تجارت دوجانبه دوباره روشن شده و با رشد 11 درصدی، روند صعودی خود را از سر گرفته است.

باکو و مینسک طی سال‌های همکاری، بستر حقوقی بسیار گسترده‌ای شامل بیش از 140 سند همکاری را امضا کرده‌اند. مکانیسم کمیسیون مشترک بین‌دولتی نیز به شکلی کارآمد در حال فعالیت است که نقش مهمی در تأسیس بنگاه‌های تولیدی جدید ایفا می‌کند.

امروز محافل بازرگانی دو کشور در حوزه‌های متنوعی از جمله صنایع تبدیلی، کشاورزی، بیوتکنولوژی، حمل‌ونقل، گردشگری، داروسازی و فناوری اطلاعات با یکدیگر همکاری دارند. نکته قابل توجه این است که تا پایان سال گذشته، 127 شرکت بلاروسی در آذربایجان ثبت شده‌اند که از این میان 85 شرکت به طور فعال در بخش‌های صنعت، خدمات و ساخت‌وساز مشغول به فعالیت هستند.

در مقابل، «خانه تجارت آذربایجان» در بلاروس نیز به شکلی موفقیت‌آمیز محصولات صنایع غذایی، میوه‌های فصلی و آب‌های معدنی آذربایجان را در بازار این کشور ترویج می‌کند.

نقش کلیدی بورس کالا در امنیت غذایی

«دیمیتری پینویچ»، سفیر بلاروس در آذربایجان، در جریان سمینار «گفت‌وگوی باز با کسب‌وکارها» در باکو خاطرنشان کرد که تحویل متقابل محصولات غذایی بین دو کشور در سال 2025 رشد 1.5 برابری داشته است.

وی تاکید کرد که بورس کالای جهانی بلاروس (BUTB) نقش ویژه‌ای در برقراری ارتباط میان شرکای آذربایجانی ایفا می‌کند. مینسک به طور جدی به دنبال گسترش همکاری‌ها در زمینه تأمین و فرآوری محصولات لبنی در خاک آذربایجان است.

آمارها نشان می‌دهد که در سال گذشته، شرکت‌های آذربایجانی از نظر حجم معاملات در بورس کالای بلاروس، رتبه چهارم را در میان تمامی شرکت‌های غیرمقیم به دست آورده‌اند. در حالی که 95 درصد از این مبادلات به خرید چوب و الوار اختصاص داشت، بخش کشاورزی نیز سهم خود را افزایش داده است.

واردات شیر خشک، خامه، کره و گوشت گاو از بلاروس به بازار آذربایجان در حالی افزایش یافته که سهم بخش کشاورزی در این معاملات در سال 2024 تنها 1 درصد بود. این تنوع‌بخشی به سبد وارداتی، نشان‌دهنده اعتماد باکو به استانداردهای تولیدی بلاروس در حوزه امنیت غذایی است.

بازسازی آقدام؛ نماد همکاری در تولیدات کشاورزی

یکی از محورهای استراتژیک در روابط جدید دو کشور، مشارکت بلاروس در پروژه‌های بازسازی مناطق آزاد شده آذربایجان است. در آوریل سال 2026، قراردادی میان شرکت «بل‌استروی‌ سنتر» بلاروس و شرکت آذربایجانی IMA-ENERGY برای احداث یک «شهرک کشاورزی» در روستای «قیزیل کنگرلی» در منطقه آغدام امضا شد.

در این پروژه، متخصصان بلاروسی با ارائه فناوری‌های روز و «دانش فنی»، یک مجتمع کشاورزی مدرن شامل واحدهای مرغداری و مراکز فرآوری گوشت و شیر را احداث خواهند کرد.

علاوه بر این، «تورال حاجی‌لی»، معاون آژانس توسعه صادرات و سرمایه‌گذاری آذربایجان (AZPROMO)، اعلام کرد که پروژه تولید مشترک کودهای شیمیایی در شهر سومقاییت به مراحل نهایی خود رسیده است. راه‌اندازی این واحد تولیدی نه تنها تأثیر شگرفی بر تراز تجاری دوجانبه خواهد داشت، بلکه هدف‌گذاری اصلی آن، صادرات این محصولات به کشورهای ثالث با برند مشترک است.

این رویکرد نشان می‌دهد که همکاری‌های باکو و مینسک از حالت خرید و فروش ساده به سمت تولید صادرات‌محور حرکت کرده است.

قطب صنعتی گنجه؛ از تراکتورهای «بلاروس» تا خودروهای امدادی

بخش صنعت، همواره ویترین همکاری‌های موفق دو کشور بوده است. طی بیست سال گذشته، در خطوط تولید کارخانه اتومبیل‌سازی گنجه، بیش از 14 هزار دستگاه تراکتور مارک «بلاروس» مونتاژ و روانه بازار شده است.

همچنین از سال 2007، مونتاژ 6 مدل از کامیون‌ها و ماشین‌آلات سنگین شرکت «ماز» (MAZ) بلاروس برای نیازهای شهرداری و ساخت‌وساز در این کارخانه انجام می‌شود که تاکنون به تولید 4 هزار دستگاه رسیده است. در اواخر سال 2024، توافق‌نامه سه‌جانبه‌ای میان کارخانه گنجه، شرکت «ماز» و مؤسسه «پوژسناب» برای تولید انواع خودروهای امدادی و آتش‌نشانی در آذربایجان به امضا رسید.

همچنین بر اساس قرارداد جدیدی در آوریل 2026، شرکت ماز 100 مجموعه قطعات خودروهای ویژه را برای نیازهای وزارت محیط زیست آذربایجان تأمین خواهد کرد. در برنامه‌های بلندمدت نیز، تولید مشترک کمباین‌های غلات و وسایل نقلیه مسافربری گنجانده شده است.

تنوع‌بخشی به تولید؛ از آسانسور تا کودهای شیمیایی

همکاری‌های صنعتی باکو و مینسک اکنون به حوزه‌های نوین‌تری مانند تولید آسانسور و لوازم خانگی نیز تسری یافته است. طبق قرارداد اکتبر 2024، تولید قطعات و مونتاژ آسانسورهای شرکت «موگیلف‌لیفت‌ماش» در آذربایجان آغاز شد که تنها در سال گذشته 200 دستگاه آسانسور در این خطوط تولید شد.

همچنین برنامه‌ریزی‌هایی برای ایجاد مراکز خدمات پس از فروش و تولید قطعات یدکی در مناطق اقتصادی «زنگه‌زور شرقی» و «قره‌باغ» برای پشتیبانی از ماشین‌آلات بلاروسی مستقر در این مناطق در جریان است.

در نهایت، باکو و مینسک با جدیت به دنبال توسعه بنگاه‌های صنعتی مشترک هستند. این همکاری‌ها که در قالب سایت‌های مونتاژ و تولید قطعات شکل گرفته، هدفی بزرگتر یعنی عرضه محصولات تحت برند «ساخت آذربایجان» به بازارهای بین‌المللی را دنبال می‌کند.

این گام‌های استراتژیک، زیربنای محکمی را برای تعامل طولانی‌مدت و تقویت پتانسیل تولیدی هر دو کشور در فضای رقابتی جهانی فراهم آورده است.

انتهای پیام/