به گزارش خبرگزاری تسنیم از کرج، در روزگاری که بحران‌های زیست‌محیطی دیگر تنها یک هشدار علمی یا دغدغه‌ای محدود به کارشناسان نیست و به بخشی از واقعیت روزمره زندگی شهروندان تبدیل شده، مدیریت پسماند به یکی از مهم‌ترین شاخص‌های سنجش کارآمدی مدیریت شهری بدل شده است. رشد شتابان مصرف‌گرایی، افزایش تولید زباله‌های شهری، وابستگی روزافزون به پلاستیک‌های یک‌بارمصرف و فشار فزاینده بر منابع طبیعی، شهرها را در برابر چالشی پیچیده قرار داده که حل آن دیگر صرفاً با جمع‌آوری و انتقال زباله ممکن نیست؛ بلکه نیازمند تغییر نگاه، اصلاح رفتارهای اجتماعی و ایجاد یک مشارکت فراگیر میان مردم و نهادهای مسئول است.

در این میان، موضوع تفکیک پسماند از مبدأ، بازیافت هدفمند و کاهش مصرف پلاستیک، بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است؛ به‌ویژه در شرایطی که تحولات اخیر و محدودیت‌های ایجادشده در برخی حوزه‌های تولید صنعتی، از جمله تأمین مواد اولیه صنایع پتروشیمی، ضرورت بازگشت مواد قابل بازیافت به چرخه مصرف را دوچندان کرده است. امروز دیگر هر بطری پلاستیکی که جداگانه جمع‌آوری می‌شود، هر برگ کاغذی که به جای دفن‌شدن به مسیر بازیافت بازمی‌گردد و هر شهروندی که به مسئولیت زیست‌محیطی خود عمل می‌کند، بخشی از یک حرکت بزرگ برای حفظ منابع ملی و سلامت نسل‌های آینده به شمار می‌رود.

شهر کرج نیز به‌عنوان یکی از کلان‌شهرهای پرجمعیت کشور، سال‌هاست با چالش‌های متعددی در حوزه مدیریت پسماند روبه‌روست؛ از حجم بالای تولید زباله و ضرورت فرهنگ‌سازی عمومی گرفته تا لزوم بهسازی زیرساخت‌های انتقال و دفع پسماند و کاهش آثار زیست‌محیطی این فرآیند. در چنین شرایطی، سازمان مدیریت پسماند شهرداری کرج تلاش کرده با رویکردی هم‌زمان در دو جبهه «مشارکت مردمی» و «ارتقای زیرساخت‌ها»، مسیر تازه‌ای را برای حرکت به سوی شهری پاک‌تر و سبزتر ترسیم کند.

از اجرای پویش مردمی «نه به پلاستیک» و تشویق شهروندان به تفکیک زباله از مبدأ، تا طراحی طرح‌های خلاقانه‌ای مانند اهدای گلدان در ازای تحویل کاغذهای باطله و لوح‌های فشرده، و از سوی دیگر، اجرای پروژه‌های زیرساختی مهمی همچون بهسازی و آسفالت سکوی انتقال زباله خلج‌آباد، همگی نشان از آن دارد که مدیریت شهری کرج تلاش دارد نگاه سنتی به پسماند را به مدیریتی علمی، مشارکتی و مبتنی بر استانداردهای زیست‌محیطی تبدیل کند.

اما پرسش مهم اینجاست که این برنامه‌ها تا چه اندازه می‌توانند در تغییر رفتار عمومی و بهبود وضعیت محیط‌زیست شهری مؤثر باشند؟ چه چالش‌هایی پیش‌روی مدیریت پسماند کرج قرار دارد و سهم شهروندان در این مسیر تا چه اندازه تعیین‌کننده است؟

در همین راستا، سازمان مدیریت پسماند شهرداری کرج طی ماه‌های اخیر برنامه‌های متعددی را در حوزه فرهنگ‌سازی، مشارکت مردمی، توسعه خدمات بازیافت و همچنین بهسازی زیرساخت‌های مرتبط با انتقال پسماند در دستور کار قرار داده است؛ اقداماتی که به گفته مسئولان این سازمان، بدون همراهی مردم به نتیجه مطلوب نخواهد رسید.

برای بررسی جزئیات این برنامه‌ها، چالش‌های موجود در حوزه مدیریت پسماند و چشم‌انداز پیش‌روی شهر کرج در مسیر تبدیل‌شدن به شهری پاک‌تر و سبزتر، با مجتبی کیانی، مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری کرج به گفت‌وگو نشستیم که از نظر خوانندگان محترم تسنیم می‌گذرد:

تسنیم: این روزها موضوع تفکیک زباله از مبدأ بیش از گذشته مورد تأکید قرار گرفته است. چه عواملی باعث شده این موضوع اهمیت بیشتری پیدا کند؟

کیانی: واقعیت این است که امروز مدیریت پسماند دیگر تنها یک مسئله خدمات شهری نیست، بلکه به موضوعی راهبردی در حوزه اقتصاد، محیط‌زیست، سلامت عمومی و حتی امنیت منابع تبدیل شده است. به‌ویژه در شرایط ویژه‌ای که پس از جنگ تحمیلی سوم با آن مواجه هستیم و برخی صنایع، به‌خصوص صنایع پتروشیمی و تولیدکنندگان محصولات پلاستیکی، در تأمین مواد اولیه با محدودیت‌ها و چالش‌هایی روبه‌رو شده‌اند، اهمیت بازیافت و بازگرداندن مواد قابل استفاده به چرخه تولید دوچندان شده است.

در چنین شرایطی، نقش مردم بسیار کلیدی است. اگر شهروندان زباله‌های خشک خود، به‌خصوص پلاستیک‌ها، ظروف پت، بسته‌بندی‌ها و سایر مواد قابل بازیافت را از زباله‌تر جدا کنند، عملاً کمک بزرگی به حفظ منابع طبیعی و کاهش فشار بر صنایع تولیدی کشور خواهند کرد.

تفکیک از مبدأ فقط یک اقدام ساده خانگی نیست؛ این یک رفتار مسئولانه اجتماعی است که می‌تواند تأثیر مستقیم بر آینده محیط‌زیست و حتی اقتصاد شهری داشته باشد.

تسنیم: مشارکت شهروندان کرجی در این زمینه را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ آیا فرهنگ تفکیک زباله در شهر نهادینه شده است؟

کیانی: خوشبختانه باید بگویم که سطح آگاهی عمومی در شهر کرج نسبت به سال‌های گذشته رشد قابل توجهی داشته است. امروز بسیاری از خانواده‌ها نسبت به اهمیت تفکیک زباله آگاه هستند و بخشی از شهروندان این موضوع را به یک عادت روزانه تبدیل کرده‌اند.

اما هنوز تا رسیدن به نقطه مطلوب فاصله داریم. تفکیک پسماند باید به یک فرهنگ عمومی و رفتار پایدار تبدیل شود؛ درست مانند صرفه‌جویی در مصرف آب یا رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی.

ما معتقدیم که هر شهروند، یک حلقه مهم در زنجیره مدیریت پسماند است. اگر این حلقه به‌درستی عمل کند، بسیاری از مشکلات بعدی در فرآیند جمع‌آوری، انتقال، پردازش و دفن زباله کاهش می‌یابد.

به همین دلیل سازمان مدیریت پسماند علاوه بر خدمات اجرایی، سرمایه‌گذاری جدی در حوزه آموزش، اطلاع‌رسانی و فرهنگ‌سازی انجام داده و تلاش می‌کند از طریق مدارس، رسانه‌ها، شبکه‌های اجتماعی و برنامه‌های میدانی، این فرهنگ را در سطح شهر تقویت کند.

تسنیم: شما به پویش «نه به پلاستیک» اشاره کردید. این پویش چه اهدافی را دنبال می‌کند؟

کیانی: پویش مردمی «نه به پلاستیک» یکی از مهم‌ترین برنامه‌های فرهنگی ما در حوزه محیط‌زیست است. هدف اصلی این پویش، کاهش مصرف پلاستیک‌های یک‌بارمصرف و ترغیب شهروندان به استفاده از جایگزین‌های پایدارتر است.

امروز پلاستیک یکی از بزرگ‌ترین تهدیدهای زیست‌محیطی جهان محسوب می‌شود. تجزیه بسیاری از این مواد صدها سال زمان می‌برد و بخش قابل توجهی از آلودگی خاک، آب‌های زیرزمینی و حتی رودخانه‌ها ناشی از همین مصرف بی‌رویه پلاستیک است.

ما تلاش کرده‌ایم این پویش را از یک شعار صرف خارج کنیم و آن را به یک حرکت مردمی تبدیل کنیم. از شهروندان دعوت می‌کنیم پلاستیک‌های مصرفی خود را کاهش دهند، زباله‌های پلاستیکی را جداگانه تحویل دهند و در مسیر ساختن شهری پاک‌تر همراه مدیریت شهری باشند.

آینده کرج بدون مشارکت مردم ساخته نمی‌شود. اگر هر خانواده تنها بخشی از مصرف پلاستیک خود را کاهش دهد، در مقیاس شهری شاهد تحول بزرگی خواهیم بود.

تسنیم: یکی از اقدامات جالب سازمان، طرح تحویل گلدان در ازای کاغذهای باطله و لوح‌های فشرده است. درباره این طرح توضیح دهید.

کیانی: بله، این طرح با استقبال بسیار خوبی مواجه شده است. ما تلاش کردیم فرهنگ بازیافت را با یک مشوق ملموس و جذاب همراه کنیم تا مشارکت شهروندان افزایش یابد.

در این طرح، شهروندان می‌توانند کاغذهای باطله، روزنامه‌های قدیمی، دفترچه‌های بلااستفاده و همچنین لوح‌های فشرده غیرقابل استفاده را به سازمان تحویل دهند و در مقابل، گلدان گل دریافت کنند.

این اقدام چند هدف را به‌صورت همزمان دنبال می‌کند؛ نخست جلوگیری از دفن مواد قابل بازیافت، دوم ترویج فرهنگ مسئولیت‌پذیری زیست‌محیطی و سوم کمک به زیباسازی منازل و در نهایت شهر.

در واقع می‌خواهیم این پیام را منتقل کنیم که از دل پسماند هم می‌توان زندگی و طراوت آفرید. شهروندان برای هماهنگی تحویل اقلام بازیافتی و دریافت گلدان می‌توانند با شماره 09376401371 تماس بگیرند.

تسنیم: علاوه بر اقدامات فرهنگی، در حوزه زیرساختی نیز پروژه‌هایی در حال اجراست. درباره بهسازی سکوی انتقال زباله خلج‌آباد توضیح دهید.

کیانی: یکی از اولویت‌های جدی ما، ارتقای زیرساخت‌های مرتبط با انتقال و دفع پسماند است. در همین راستا، عملیات کامل بهسازی و آسفالت سکوی انتقال زباله خلج‌آباد با موفقیت اجرا شد.

این سکو یکی از نقاط کلیدی در فرآیند انتقال پسماند شهری به مرکز دفع پسماند حلقه‌دره محسوب می‌شود و نقش مهمی در ساماندهی فرآیند حمل‌ونقل زباله دارد.

پیش از اجرای این طرح، برخی مشکلات در بستر سکو موجب دشواری تردد ماشین‌آلات، افزایش احتمال انتشار آلودگی و حتی نفوذ شیرابه به خاک می‌شد.

با اجرای عملیات آسفالت و اصلاح بستر، چند هدف مهم محقق شد؛ افزایش ایمنی محیط، تسهیل خدمات‌رسانی، کاهش آلودگی‌های ثانویه، کنترل بهتر شیرابه‌ها و در نهایت ارتقای استانداردهای زیست‌محیطی این مرکز.

این پروژه شاید از نگاه عمومی کمتر دیده شود، اما تأثیر آن در سلامت محیط‌زیست شهری بسیار قابل توجه است.

تسنیم: این اقدامات تا چه اندازه در پاسخ به دغدغه‌های محیط‌زیستی و مطالبات نهادهای نظارتی بوده است؟

کیانی: قطعاً یکی از انگیزه‌های اصلی ما، پاسخگویی به دغدغه‌های زیست‌محیطی و حرکت در مسیر استانداردسازی کامل فرآیندهای مدیریت پسماند بوده است.

نهادهای نظارتی، کارشناسان محیط‌زیست و حتی خود شهروندان انتظارات به‌حقی در زمینه کاهش اثرات زیست‌محیطی مراکز انتقال و دفع پسماند دارند و ما این مطالبه را کاملاً به رسمیت می‌شناسیم.

اجرای پروژه‌های زیرساختی اخیر نیز در ادامه همین رویکرد صورت گرفته است؛ یعنی حرکت از مدیریت سنتی پسماند به سمت مدیریت علمی، پیشگیرانه و مبتنی بر استانداردهای زیست‌محیطی.

هدف ما تنها جمع‌آوری زباله نیست؛ هدف اصلی، کاهش اثرات منفی این فرآیند بر محیط زندگی مردم است.

تسنیم: چشم‌انداز سازمان مدیریت پسماند شهرداری کرج برای آینده چیست؟

کیانی: چشم‌انداز ما، ساختن کرجی پاک‌تر، سبزتر و مسئولانه‌تر است؛ شهری که در آن مدیریت پسماند تنها وظیفه شهرداری نباشد، بلکه به یک مسئولیت مشترک میان مردم و مدیریت شهری تبدیل شود.

ما سه محور اصلی را دنبال می‌کنیم؛ نخست توسعه زیرساخت‌ها و ارتقای تجهیزات، دوم فرهنگ‌سازی و افزایش مشارکت عمومی و سوم کاهش اثرات زیست‌محیطی ناشی از فعالیت‌های مرتبط با پسماند.

با برنامه‌ریزی مستمر، استفاده از فناوری‌های نوین و همراهی مردم، قطعاً می‌توانیم به این اهداف برسیم.

من از همه شهروندان عزیز کرجی دعوت می‌کنم که با جداسازی پسماند از مبدأ، کاهش مصرف پلاستیک و مشارکت در برنامه‌های بازیافت، شریک اصلی ما در ساختن آینده‌ای بهتر برای شهر باشند.

زمین پاک‌تر و شهر سبزتر، از خانه‌های ما آغاز می‌شود.

انتهای پیام/