به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، پس از برگزاری نشست‌ها و رویدادهای اخیر در شهر ایروان که با حضور گسترده و معنادار رهبران و مقامات ارشد اروپایی همراه بود، مقامات رسمی روسیه واکنش‌های تند و قاطعی را به صورت زنجیره‌ای و پی‌درپی علیه رویکرد غرب‌گرایانه دولت ارمنستان اتخاذ کرده‌اند.

روز گذشته، ابتدا دستگاه دیپلماسی مسکو با ادبیاتی تند از این روند ابراز ناخرسندی کرد و سپس با احضار سفیر ارمنستان در مسکو، مراتب اعتراض و خشم شدید خود را نسبت به سفر رئیس‌جمهور اوکراین به ایروان ابلاغ کرد.

در ادامه این تنش‌های دیپلماتیک، مقامات روسی نیز با صدور بیانیه‌هایی تاکید کردند که کرملین به هیچ وجه نمی‌تواند از گام‌های شتابزده ایروان برای نزدیکی به بروکسل چشم‌پوشی کند.

بازی خطرناک غرب در قفقاز تحت پوشش دموکراسی

وزارت امور خارجه روسیه در بیانیه‌ای، به اهداف پنهان غرب در منطقه قفقاز جنوبی اشاره کرد و نوشت: «در پس شعارهای زیبا، فریبنده و پرطمطراقی همچون "تعمیق مشارکت‌های راهبردی"، "حمایت همه‌جانبه از اصلاحات ساختاری" و "پشتیبانی از ارزش‌های دموکراتیک"، یک محاسبه و توطئه کاملاً عملی و خصمانه نهفته است. هدف اصلی این تحرکات، جدا کردن کامل ارمنستان از سیستم امنیتی قابل‌اعتماد و همچنین قطع پیوندهای مستحکم و پایدار اقتصادی این کشور با شرکای سنتی آن است.»

این نهاد دیپلماتیک در ادامه تصریح کرد: «نکته قابل تامل این است که غربی‌ها در ازای تلاش برای تخریب ابزارها و سازوکارهایی که برای دهه‌های متمادی ضامن ثبات، امنیت و بقای این کشور بوده‌اند، هیچ‌گونه جایگزین روشن، عملی و قابل‌اتکایی به مقامات ایروان ارائه نمی‌دهند.»

هشدار صریح کرملین؛ منافع ملی را فدای بیگانگان نکنید

مسکو در بخش دیگری از مواضع رسمی خود با تاکید بر جایگاه حقوقی ارمنستان یادآور شد که ایروان به‌رغم رویکردهای اخیر و تعلیق چندساله عضویت خود در سازمان پیمان امنیت جمعی (CSTO)، همچنان به عنوان یکی از متحدان روسیه و عضو کامل و قانونی اتحادیه اقتصادی اوراسیا (EAEU) و سازمان پیمان امنیت جمعی شناخته می‌شود.

وزارت امور خارجه روسیه با اتخاذ لحنی هشدارآمیز افزود: «با این وجود، ما تحت هیچ شرایطی نمی‌توانیم چشمان خود را بر روی اقدامات و سیاست‌هایی ببندیم که در ماهیت و اساس خود، با تعهدات پذیرفته‌شده ارمنستان در قالب فرمت‌های دوجانبه و همچنین توافقات چندجانبه در تضاد و تناقض آشکار هستند. ما عمیقاً امیدواریم که کادر رهبری و مقامات تصمیم‌گیر در ارمنستان، خود را با بازی‌های مخرب ژئوپلیتیک قدرت‌های بیگانه همسو نکنند و در عوض، منافع ملی بلندمدت و استراتژیک کشور خود را به عنوان اولویت بلامنازع در نظر بگیرند.»

مقامات مسکو با تاکید بر سناریوهای پنهان غرب خاطرنشان ساختند که اتحادیه اروپا صراحتاً در تلاش است تا با برنامه‌ریزی هدفمند، ارمنستان را از سیستم امنیت منطقه‌ای منزوی و جدا سازد.

سکوت معنادار پاشینیان و سایه سنگین فشارهای اقتصادی

تا به این لحظه، مقامات رسمی ایروان ترجیح داده‌اند در برابر بیانیه‌ها و هشدارهای تند وزارت امور خارجه روسیه سکوت پیشه کنند.

نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان، روز گذشته تنها به بازخوانی و یادآوری موضع پیشین دولت خود در قبال مناقشه نظامی میان روسیه و اوکراین بسنده کرد و اظهار داشت: «من پیش‌تر در سال 2022 یا 2023 نیز به صراحت اعلام کرده بودم که ارمنستان در موضوع جنگ اوکراین، متحد و هم‌پیمان روسیه محسوب نمی‌شود.»

این تنش‌ها در حالی اوج می‌گیرد که ماه گذشته، در جریان دیدار حساس و مهم دوجانبه میان ولادیمیر پوتین و نیکول پاشینیان در مسکو، طرف روسی به صورت تلویحی نسبت به پیامدهای منفی و وخیم اقتصادی در صورت تداوم چرخش ایروان به سمت غرب هشدار داده بود. این تهدیدات طیف وسیعی از اهرم‌های فشار، از احتمال بازنگری و افزایش قیمت گاز صادراتی به ارمنستان تا اعمال فشارهای قانونی و محدودیت‌های تجاری علیه کسب‌وکارهای ارامنه فعال در داخل خاک روسیه را در بر می‌گیرد.

زاخارووا: ایروان در باتلاق سیاست‌های ضدروسی بروکسل گرفتار خواهد شد

در همین ارتباط، ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، با استفاده از عباراتی به مراتب تندتر و صریح‌تر به نقد عملکرد دولت ارمنستان پرداخت.

وی با تاکید بر پروژه‌های نفوذ غرب مدعی شد که «در حال حاضر تلاش‌های سیستماتیکی در جریان است تا ارمنستان را به زور وارد استانداردها، مکانیزم‌ها و ساختارهای تهاجمی یورو-آتلانتیک کنند.»

زاخارووا با پیش‌بینی پیامدهای این سیاست خاطرنشان کرد: «مسیر خطرناکی که مقامات کنونی ارمنستان در پیش گرفته‌اند، دیر یا زود به نقطه‌ای بی‌بازگشت منتهی خواهد شد؛ نقطه‌ای که در آن ایروان به طور غیرقابل‌جبرانی در باتلاق سیاست‌های ضدروسی بروکسل غرق خواهد شد و طبیعتاً مجبور است تمامی تبعات و هزینه‌های سنگین سیاسی و اقتصادی این انتخاب اشتباه را تحمل کند.»

طرح این هشدارهای صریح در شرایطی صورت می‌گیرد که نیکول پاشینیان طی هفته‌های اخیر به طور مداوم تلاش کرده تا به افکار عمومی اطمینان دهد که روابط میان ایروان و مسکو همچنان سازنده است و هیچ‌گونه چالش جدی میان دو کشور وجود ندارد.

واکنش تحلیلگران ارمنی؛ مسکو در تأمین امنیت ایروان ناکام بوده است

این تقابل کلامی واکنش تحلیلگران مسائل سیاسی در ارمنستان را نیز به همراه داشته است.

تیگران گریگوریان، کارشناس مسائل سیاسی، با طرح پرسشی انتقادی گفت: «آیا روسیه در زمان‌های حساس توانست امنیت قابل‌اعتمادی برای ارمنستان فراهم کند که اکنون بروکسل را به تلاش برای جدا کردن ایروان از این سیستم امنیتی ادعایی متهم می‌سازد؟» وی یادآور شد که در زمان حملات جمهوری آذربایجان به عمق خاک حاکمیتی ارمنستان، این سیستم امنیتی عملاً فلج بود و کارکردی نداشت.

گریگوریان افزود: «من معتقدم آن دورانی که مسکو می‌توانست ارمنستان را با اهرم‌های امنیتی تحت فشار قرار دهد، مدت‌هاست به پایان رسیده است؛ زیرا بحران‌های امنیتی موجودیتی برای ارمنستان در سال‌های 2020، 2021، 2022 و 2023 میلادی به وضوح وجود داشتند، اما روسیه با شانه خالی کردن از زیر بار مسئولیت‌ها و عدم ایفای تعهدات مستقیم خود، ثابت کرد که این ساختارها تا چه حد ناکارآمد هستند. طرح این قبیل تهدیدات در مقطع کنونی، صرفاً تصویری غیرجدی از مسکو به نمایش می‌گذارد.»

وی با طرح یک سوال کلیدی تصریح کرد: «چه تهدید امنیتی بزرگ‌تری باید شکل بگیرد تا احساس نیاز به ساختارهای تحت رهبری روسیه توجیه پیدا کند؟ این نهادها وقتی خاک مستقل ارمنستان در معرض تهاجم قرار گرفت، هیچ اقدام عملی صورت ندادند.»

چشم‌انداز تنش‌ها؛ احتمال رویارویی در حوزه‌های زیرساختی

به اعتقاد گریگوریان، صدور چنین بیانیه‌های تندی از سوی مسکو پس از برگزاری رویدادهای اروپایی در ایروان، صرفاً تلاشی برای واکنش نشان دادن بود: «کاملاً روشن بود که پس از برگزاری چنین نشست‌های مهمی در ایروان، روسیه نمی‌توانست سکوت کند و باید واکنش نشان می‌داد.»

این کارشناس ارمنی خاطرنشان ساخت که مسکو تنها در صورتی ممکن است به اقدامات و فشارهای شدید اقتصادی متوسل شود که دولت پاشینیان بخواهد گام‌های عملی در راستای کاهش حضور روسیه بردارد؛ به عنوان مثال، اتخاذ تصمیمات در خصوص لغو قراردادهای مرتبط با راه‌آهن ارمنستان. با این حال، دولت ایروان اگرچه تمایل دارد مدیریت خطوط راه‌آهن را از روسیه بازپس گیرد، اما صراحتاً اعلام کرده که قصد ندارد بر سر این موضوع وارد مناقشه و درگیری مستقیم با مسکو شود.

انتهای پیام/