به گزارش خبرگزاری تسنیم از مریوان، تالاب زریبار (زریوار)، یکی از مهم‌ترین سرمایه‌های طبیعی کردستان، سال‌هاست میان دوگانه «حفاظت» و «بهره‌برداری» گرفتار مانده است. تالابی که می‌توانست موتور محرک توسعه پایدار مریوان باشد، امروز زیر فشار مدیریت‌های ناهماهنگ و تصمیم‌های مقطعی، نفس می‌کشد.

واقعیت این است که زریوار دیگر تاب آزمون‌وخطاهای مدیریتی را ندارد. هر طرح گردشگری بدون پیوست زیست‌محیطی، هر ساخت‌وساز بی‌ضابطه و هر چشم‌پوشی از تخلف، یک گام دیگر این اکوسیستم ارزشمند را به مرز بحران نزدیک‌تر می‌کند.

در سال‌های گذشته، بارها جلسات، مصوبات و وعده‌های متعدد درباره ساماندهی این تالاب مطرح شده، اما خروجی ملموس و ماندگار چندانی دیده نشده است. این یعنی مشکل نه در کمبود برنامه، بلکه در ضعف اجرا و نبود اراده جدی است.

از سوی دیگر، توسعه گردشگری در زریوار به‌عنوان یک ظرفیت اقتصادی مهم، به‌جای آنکه مبتنی بر اصول علمی و پایداری باشد، در مواردی به بستری برای فعالیت‌های بی‌ضابطه و ناهماهنگ تبدیل شده است.

حضور دستگاه‌های متعدد در مدیریت زریوار، اگرچه می‌تواند یک فرصت باشد، اما در عمل به یکی از عوامل اصلی سردرگمی و موازی‌کاری تبدیل شده است. نبود مدیریت یکپارچه، همچنان پاشنه آشیل این تالاب است.

در چنین شرایطی، برگزاری کارگروه‌های تخصصی، اگر به تصمیم‌های قاطع و اجرای دقیق منجر نشود، صرفاً به تکرار چرخه‌ای بی‌نتیجه از جلسات اداری تبدیل خواهد شد؛ چرخه‌ای که زریوار دیگر تحمل آن را ندارد!

نخستین کارگروه شهرستانی مدیریت تالاب زریوار در سال 1405 با حضور مدیرکل حفاظت محیط زیست کردستان، فرماندار مریوان، دادستان عمومی شهرستان و جمعی از مدیران اجرایی و فعالان محیط زیست برگزار شد؛ نشستی که محور اصلی آن، بررسی وضعیت نابسامان حریم تالاب و تعیین تکلیف توسعه گردشگری بود.

در این جلسه، یکی از مهم‌ترین محورهای مورد بحث، عملکرد شهرداری مریوان در قبال تعهدات خود به‌عنوان بهره‌بردار بخشی از ظرفیت‌های گردشگری تالاب بود. موضوعی که به‌گفته برخی حاضران، با چالش‌های جدی در حوزه اجرا و نظارت همراه بوده است.

فعالیت صنوف مزاحم، استقرار دکه‌های غیرمجاز و گسترش بی‌ضابطه برخی کاربری‌ها در اطراف تالاب، از دیگر مواردی بود که به‌عنوان مصادیق آشکار بی‌نظمی مدیریتی مطرح شد؛ مسائلی که سال‌هاست به‌جای حل شدن، انباشته شده‌اند.

در ادامه، گزارش جامعی از وضعیت فعلی تالاب و روند اجرای مصوبات پیشین ارائه شد. گزارشی که به‌نوعی نشان داد فاصله معناداری میان تصمیم‌گیری و اجرای واقعی وجود دارد.

نژاد جهانی، فرماندار مریوان در این نشست با تأکید بر ضرورت هماهنگی میان دستگاه‌ها، صراحتاً اعلام کرد که زمان تعلل به پایان رسیده و مدیران باید پاسخگوی عملکرد خود باشند. او بر لزوم بررسی دقیق نقاط ضعف و قوت و عبور از رویکردهای محافظه‌کارانه تأکید کرد.

وی همچنین با اشاره به برخی اقدامات انجام‌شده مانند اصلاح الگوی کشت، توقف برداشت آب تالاب برای فضای سبز، ساماندهی فاضلاب و لایروبی، یک نکته کلیدی را مطرح کرد: مشکل اصلی نه کمبود اطلاعات، بلکه ناتوانی در تبدیل دانش به اقدام عملی است.

فرماندار مریوان حضور دادستان در این کارگروه را فرصتی مهم برای برخورد با ترک فعل‌ها و تخلفات دانست و خواستار پایان رویکرد مماشات با متخلفان شد؛ رویکردی که به‌گفته او، یکی از دلایل اصلی وضعیت فعلی زریوار است.

در همین راستا، دادستان مریوان نیز با تأکید بر صیانت از انفال عمومی، هشدار داد که هرگونه تعرض به حریم تالاب با برخورد قانونی مواجه خواهد شد. او همچنین بر لزوم ایفای تعهدات شهرداری و سایر دستگاه‌ها تأکید کرد.

مدیرکل حفاظت محیط زیست کردستان نیز در این نشست، با اشاره به اهمیت اکولوژیک زریوار، خواستار مدیریت منسجم و پایان فعالیت‌های غیرمجاز شد. فرزاد زندی تأکید کرد که توسعه گردشگری، اگر بدون توجه به ظرفیت‌های زیستی تالاب انجام شود، به‌جای فرصت، به تهدید تبدیل خواهد شد.

وی به‌طور مشخص به طرح توسعه سایت 15 هکتاری گردشگری اشاره کرد و گفت: اجرای این طرح باید کاملاً در چارچوب ضوابط زیست‌محیطی، با نظارت مستمر و زمان‌بندی مشخص انجام شود؛ در غیر این صورت، تبعات آن جبران‌ناپذیر خواهد بود.

در این نشست همچنین اعلام شد که برای ساماندهی حریم تالاب و اجرای طرح‌های مرتبط، اعتباری بالغ بر 35 میلیارد تومان پیش‌بینی شده و زمینه برای ورود سرمایه‌گذاران فراهم است؛ موضوعی که در صورت نبود نظارت دقیق، می‌تواند خود به چالشی تازه تبدیل شود.

کارگروه زریوار یک‌بار دیگر نشان داد که همه از مشکلات خبر دارند، همه راهکارها را می‌دانند، اما حلقه مفقوده همچنان «تصمیم قاطع و اجرای بی‌ملاحظه قانون» است. زریوار قربانی کمبود جلسه نیست؛ قربانی کمبود اقدام است!

از فرمانداری مریوان، اداره کل محیط زیست کردستان، شهرداری و سایر متولیان انتظار می‌رود این‌بار مصوبات را نه در بایگانی، بلکه در میدان اجرا پیگیری کنند. برخورد با ساخت‌وسازهای غیرمجاز، تعیین تکلیف بهره‌برداری‌های مسئله‌دار و پایان دادن به مدیریت جزیره‌ای، باید فوراً در دستور کار قرار گیرد.

اگر قرار است زریوار حفظ شود، دیگر جایی برای مصلحت‌اندیشی‌های اداری و تعارف‌های بین‌دستگاهی باقی نمانده است. این تالاب یا با تصمیم‌های سخت نجات پیدا می‌کند، یا با ادامه همین روند، به‌تدریج از دست خواهد رفت.

زریبار بزرگ‌ترین دریاچه آب شیرین غرب کشور و یکی از اصلی‌ترین مراکز تفریحی و گردشگری استان کردستان به‌شمار می‌رود که میان دره‌ای محصور از کوه‌ها و جنگل‌های بلوط آرام گرفته و هدیه‌بخش زندگی و حیات است. این دریاچه 5.4 کیلومتر طول و حدود 2 کیلومتر عرض دارد و مساحتی حدود 850 تا 900 هکتار را در برگرفته است. عمق متوسط این دریاچه سه متر (دو تا پنج متر) است.

زریبار یا زریوار واژه‌های کُردی هستند که متشکل از دو واژه «زری» یا «زریا» به‌معنی دریا و پسوند تشبیه ‌«وار» یا «بار» است که در مجموع معنای دریاچه می‌دهد. در روایتی دیگر نام اصلی این دریاچه را «زیراوبار» به‌معنای آب کف کنار می‌دانند و دلیل این نام‌گذاری را چشمه‌هایی می‌دانند که آب آن را از کف دریاچه تأمین می‌کند؛ زریبار و زریوار نیز تغییریافته زیراوبار است.

تالاب آب شیرین زریبار یا زریوار ثبت ملی و در فاصله 3 کیلومتری غرب شهر مریوان، و از مکان‌های دیدنی و گردشگری استان کردستان است.

انتهای پیام/490