به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، روز گذشته، شهر ایروان، پایتخت ارمنستان، میزبان هشتمین نشست سران «جامعه سیاسی اروپا» بود. محل برگزاری این نشست دیپلماتیک از منظر برنامه‌ها و جاه‌طلبی‌های بروکسل برای پیشبرد منافع استراتژیک خود در فضای ژئوپلیتیک پساشوروی بسیار قابل تامل و کلیدی است.

برگزاری نشست جامعه سیاسی اروپا در ایروان، حضور فیزیکی و مستقیم رؤسای جمهور آذربایجان و ترکیه را در این اجلاس غیرممکن ساخت، چرا که ارمنستان هنوز روند حساس عادی‌سازی روابط با همسایگان خود را به طور کامل تکمیل نکرده است.

با این وجود، هر دو رهبر حمایت خود را از تلاش‌های دولت «نیکول پاشینیان» برای اجرای دکترین سیاست خارجی موسوم به "ارمنستان واقعی" نشان دادند؛ دکترینی که هدف غایی آن شکل‌دهی به تماس‌های دیپلماتیک و همه‌جانبه ایروان با باکو و آنکاراست.

الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور آذربایجان از طریق ارتباط ویدئویی از باکو در این نشست سخنرانی کرد و رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه نیز با خودداری از حضور مستقیم، معاون خود، جودت ییلماز را به پایتخت ارمنستان فرستاد.

تکاپوی پاشینیان برای همگرایی با اروپا در آستانه انتخابات

برای نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان، نشست جامعه سیاسی اروپا یک دستاورد مهم و رویدادی بزرگ در عرصه سیاست خارجی محسوب می‌شود، چرا که او پیش‌تر رسماً تمایل خود را برای ادغام این جمهوری در ساختارهای اتحادیه اروپا اعلام کرده است.

بروکسل اکنون به اصلی‌ترین جهت‌گیری سیاست خارجی دولت پاشینیان تبدیل شده است. البته در شرایط کنونی هیچ‌کس در اروپا چشم‌انداز روشن و قطعی برای عضویت ایروان در اتحادیه اروپا ترسیم نمی‌کند.

ارمنستان، برخلاف گرجستانِ همسایه، هنوز حتی نامزد رسمی عضویت نیز به شمار نمی‌رود. با این حال، هرگونه فعالیت دیپلماتیک و دیدار با رهبران اتحادیه اروپا - در شرایطی که حدود پنجاه مقام ارشد سیاسی از جمله اورسولا فون‌درلاین و امانوئل ماکرون به ایروان سفر کرده‌اند - راهبردی برای افزایش محبوبیت وی در چشم رأی‌دهندگان ارمنی و جلب حمایت برخی از سران دولت‌های اروپایی در مسیر پرفراز و نشیب پیوستن به این اتحادیه است.

پارلمان اروپا چند روز پیش با صدور بیانیه‌ای از یک "نقطه عطف تاریخی" در روابط میان اتحادیه اروپا و ارمنستان خبر داد. در استراسبورگ، مقامات اروپایی خواستار حمایت همه‌جانبه از روندهای دموکراتیک در ارمنستان و محافظت از انتخابات پارلمانی پیش رو در این جمهوری در برابر هرگونه مداخلات خارجی شدند.

برای اتحادیه اروپا نیز نشست جامعه سیاسی اروپا از اهمیت بالایی برخوردار است تا بتواند پایگاه و مواضع خود را در ایروان تثبیت کند. ماکرون، فون‌درلاین و دیگر رهبران غربی به شدت علاقه‌مند به حفظ و گسترش تماس‌های مستقیم با شخص پاشینیان هستند.

میزبان این اجلاس به پیروزی خود در انتخابات آتی کاملاً اطمینان دارد. پاشینیان در واکنش به مشارکت از راه دور الهام علی‌اف در اجلاس جامعه سیاسی اروپا که با شعار "ساختن آینده: وحدت و ثبات در اروپا" برگزار شد، با اتخاذ لحنی خوش‌بینانه ابراز امیدواری کرد که خود شخصاً در اجلاس مشابهی در سال 2028 در شهر باکو شرکت کند.

این اظهارات به وضوح نشان می‌دهد که نیکول پاشینیان اطمینان دارد تا دو سال آینده همچنان سکان‌دار دولت ارمنستان خواهد بود و توانایی آن را دارد که توافقنامه صلح با جمهوری آذربایجان را به امضا برساند.

رئیس کمیسیون اروپا نیز، به عنوان یکی از نهادهای اصلی مسئول در مذاکرات توسعه و گسترش اتحادیه، وقت را تلف نکرده و پیش از برگزاری انتخابات سرنوشت‌ساز در ارمنستان، به حمایت آشکار از پاشینیان شتافت.

اورسولا فون‌درلاین با انتشار بخشی از سخنرانی خود در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) نوشت: "ما می‌خواهیم از ارمنستان حمایت کنیم تا نشان دهیم که صلح، رفاه به همراه می‌آورد و خطوط مواصلاتی می‌توانند نقشی کلیدی و سازنده در قفقاز جنوبی ایفا کنند؛ درست همان‌طور که زغال‌سنگ و فولاد به تقویت صلح و رفاه در زمان تأسیس پایه‌های اتحادیه اروپا کمک کردند."

امانوئل ماکرون، رئیس‌جمهور فرانسه اما با صراحت و شفافیت بیشتری درباره اهداف پنهان و پیدای اتحادیه اروپا سخن گفت و رسماً تایید کرد که یکی از این اهداف، دور کردن ارمنستان از مدار نفوذ روسیه است.

رهبر فرانسه در این باره اظهار داشت: "بیایید با هم صادق باشیم؛ هشت سال پیش هیچ‌کس به اینجا نمی‌آمد. هشت سال پیش این کشور در میز مذاکرات عملاً به عنوان یکی از اقمار تحت فرمان روسیه در نظر گرفته می‌شد. این واقعیت که امروز ما شاهد چنین سفرهای متعددی به کشور شما هستیم، بسیار گویا و معنادار است."

سایه سنگین تحریم‌ها بر روابط تفلیس و بروکسل

اگرچه گرجستان در مسیر همگرایی اروپایی گام‌های بسیار جلوتری نسبت به ارمنستان برداشته است، اما سطح کنونی روابط بروکسل با تفلیس در بهترین حالت خود قرار ندارد.

ایراکلی کوباخیدزه، نخست‌وزیر گرجستان به ایروان سفر کرد و با رهبران اتحادیه اروپا دیدارهایی داشت؛ با این حال، تحریم‌هایی که پیش‌تر توسط نهادهای اتحادیه اروپا علیه اعضای ارشد حزب حاکم "رویای گرجستان" به دلیل تصویب قانون جنجالی موسوم به "عوامل خارجی" وضع شده بود، همچنان با قدرت پابرجاست.

رهبران اتحادیه اروپا هنوز هم از پیروزی حزب حاکم گرجستان در انتخابات پارلمانی اخیر ناخرسند هستند. در واقع، در حالی که غربی‌ها رژیم حاکم در ارمنستان را جریانی طرفدار اروپا می‌دانند، دولت فعلی گرجستان را به عنوان جریانی متمایل به روسیه ارزیابی و طرد می‌کنند.

در شرایطی که ارمنستان از سوی عالی‌رتبه‌ترین رهبران اتحادیه اروپا مورد تحسین و تمجید قرار می‌گیرد، رهبر گرجستان مجبور است اهمیت استراتژیک و ژئوپلیتیک کشورش را به قاره سبز گوشزد کند.

کوباخیدزه در جریان این نشست با تاکید بر جایگاه کشورش تصریح کرد: "ما هفت کشور را از نظر اقتصادی و تجاری به دریای سیاه و به تبع آن به غرب متصل می‌کنیم. طبیعتاً ما این موضوع را به طور جدی در دستور کار قرار داده و پیگیری خواهیم کرد. گرجستان از منظر اتصالات، ترانزیت و زنجیره تامین، از اهمیت فوق‌العاده‌ای برای قاره اروپا برخوردار است."

تقابل باکو با نهادهای اروپایی؛ انصراف رسمی از یورونست

در خصوص جمهوری آذربایجان باید اذعان کرد که اوضاع در مناسبات با اتحادیه اروپا چندان ایده‌آل و هموار پیش نمی‌رود. اگرچه شورای اروپا و کمیسیون اروپا خط‌مشی عمل‌گرایانه‌ای را در قبال باکو دنبال می‌کنند و تحریم‌ها علیه نفتکش‌های آذربایجانی را لغو می کنند تا جریان انرژی مختل نشود، اما در پارلمان اروپا همچنان احساسات و رویکردهای ضدآذربایجانی به شدت قدرتمند و فعال است.

حامیان این رویکرد رادیکال تلاش می‌کنند تا در هر فرصت ممکن، باکو را با صدور بیانیه‌ها و قطعنامه‌های سیاسی تحت فشارهای مضاعف قرار دهند؛ آخرین نمونه از این دست اقدامات مداخله‌جویانه، صدور قطعنامه پارلمان اروپا در تاریخ 30 آوریل، درست چند روز پیش از برگزاری اجلاس ایروان بود.

دقیقاً به همین دلیل است که جمهوری آذربایجان در حال تنظیم، کالیبره کردن و بازنگری اساسی در روابط خود با قاره اروپاست. باکو در حالی که با سران کشورهای اروپایی وارد دیالوگ و گفت‌وگوی دوجانبه می‌شود، لزوماً چنین تعامل سازنده‌ای را با نهادهای فراملی اروپایی حفظ نمی‌کند.

درست در آستانه برگزاری نشست جامعه سیاسی اروپا در ایروان، جمهوری آذربایجان روابط دیپلماتیک خود را با پارلمان اروپا به حالت تعلیق درآورد و از ادامه مشارکت در پروژه پارلمانی "یورونست" رسماً انصراف داد.

طی پنج سال گذشته، پارلمان اروپا 14 قطعنامه تند علیه جمهوری آذربایجان به تصویب رسانده است؛ مجموعه‌ای از اقدامات که تنها می‌تواند به عنوان کارشکنی، مانع‌تراشی و خرابکاری در روند حساس صلح میان باکو و ایروان تلقی شود؛ موضوعی که الهام علی‌اف نیز در پیام ویدئویی خود خطاب به شرکت‌کنندگان در اجلاس ایروان با صراحت لهجه به آن اشاره و از رویکرد اروپا انتقاد کرد.

انتهای پیام/