به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، جورجیا ملونی، نخست‌وزیر ایتالیا، امروز در نشست سران «جامعه سیاسی اروپا» در ایروان، پایتخت ارمنستان، شرکت کرده و بلافاصله پس از آن، در تاریخ 5 مه برای انجام یک سفر رسمی و دیپلماتیک راهی باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان خواهد شد.

ایتالیا به شدت به دنبال خرید گاز بیشتر از جمهوری آذربایجان است؛ کشوری که در سال‌های اخیر به یک منبع جایگزین و مهم برای تامین «سوخت آبی» قاره اروپا تبدیل شده است.

امنیت انرژی اروپا در گرو خطوط لوله قفقاز

در آستانه سفر جورجیا ملونی به باکو، «الچین امیربکف»، نماینده ویژه رئیس‌جمهور آذربایجان، به ایتالیا سفر کرد و دیدارهای متعددی را در این کشور انجام داد.

این دیپلمات ارشد در مصاحبه با نشریه ایتالیایی «Decode39» به بررسی چشم‌انداز گسترش همکاری‌های دوجانبه، تاثیر شراکت راهبردی باکو و رم بر ثبات منطقه‌ای و همچنین مفهوم «ائتلاف سه دریا» (دریای خزر، دریای سیاه و دریای مدیترانه) پرداخت.

امیربکف در این مصاحبه خاطرنشان کرد که اهمیت راهبردی همکاری‌های انرژی میان جمهوری آذربایجان و ایتالیا، پس از بروز بحران هرمز بیش از پیش نمایان شده است.

به گفته وی، در شرایط بی‌ثباتی ژئوپلیتیک کنونی، مسئله اصلی صرفاً دسترسی به منابع انرژی نیست، بلکه قابلیت اطمینان و امنیت مسیرهای تامین انرژی از اهمیت حیاتی برخوردار است.

نماینده ویژه رئیس‌جمهور آذربایجان تصریح کرد: «در این راستا، جمهوری آذربایجان از دیرباز شریک قابل اعتمادی برای ایتالیا بوده است. در سال 2025، جمهوری آذربایجان از طریق خط لوله ترانس آدریاتیک (TAP) موفق به انتقال 9.5 میلیارد متر مکعب گاز به ایتالیا شد که حدود 16 درصد از کل واردات گاز این کشور را پوشش می‌دهد. از زمان آغاز بهره‌برداری تجاری از پروژه TAP، بیش از 42 میلیارد متر مکعب گاز آذربایجان به ایتالیا صادر شده است. این امر سبب می‌شود که TAP نه تنها یک پروژه موفق تجاری، بلکه یک ستون راهبردی برای ثبات انرژی ایتالیا به شمار آید.»

دور زدن بحران هرمز با توسعه «کریدور گاز جنوبی»

این دیپلمات یادآور شد که اهمیت شراکت انرژی میان باکو و رم، فراتر از چارچوب روابط دوجانبه است. به گفته امیربکف، جمهوری آذربایجان امروز نقش مهمی در تضمین امنیت انرژی اروپا ایفا می‌کند. در سال 2025، باکو 12.5 میلیارد متر مکعب گاز طبیعی به کشورهای عضو اتحادیه اروپا صادر کرد که نشان‌دهنده رشد 53.8 درصدی نسبت به سال 2021 است.

وی افزود: «این آمار گواه آن است که کریدور گاز جنوبی به یکی از مسیرهای کلیدی تنوع‌بخشی انرژی برای اروپا تبدیل شده است، آن هم درست در زمانی که این قاره به شدت در جستجوی جایگزین‌های مطمئن و کانال‌های تامین زمینی امن است.»

نماینده ویژه الهام علی‌اف معتقد است که تنش‌های پیرامون تنگه هرمز بار دیگر شکنندگی و آسیب‌پذیری بازارهای جهانی انرژی در برابر تکانه‌های ژئوپلیتیک را به اثبات رساند. در این بستر، نقش جمهوری آذربایجان ارزشمندتر از گذشته می‌شود.

وی تاکید کرد: «بنابراین، پس از بحران هرمز، روابط انرژی میان جمهوری آذربایجان و ایتالیا نه تنها برای دو کشور اهمیت مضاعفی یافته، بلکه برای کل قاره اروپا نیز به یک ضرورت مبرم تبدیل شده است.»

الچین امیربکف با اشاره به برنامه‌های باکو برای افزایش صادرات گاز به اروپا اظهار داشت که این روند با قدرت در جریان است. فاز نخست توسعه خط لوله TAP از ژانویه 2026 وارد مدار شده و سالانه 1.2 میلیارد متر مکعب به ظرفیت انتقال گاز به اروپا افزوده است. از این حجم اضافی، یک میلیارد متر مکعب منحصراً به ایتالیا اختصاص یافته است.

وی خاطرنشان کرد: «این مسئله نشان می‌دهد که کریدور مذکور متوقف نشده، بلکه در پاسخ به نیازهای فزاینده انرژی اروپا همچنان در حال رشد و توسعه است.»

رویای «ائتلاف سه‌دریا» و مسیر ترامپ برای صلح منطقه‌ای

امیربکف در ادامه افزود که برای افزایش چشمگیر صادرات گاز به اروپا، توسعه بیشتر زیرساخت‌های کریدور گاز جنوبی امری ضروری است. این مهم نیازمند سرمایه‌گذاری‌های جدید در توسعه میادین گازی و احداث زیرساخت‌های خط لوله تکمیلی است.

وی تصریح کرد: «در فضای مبهم ژئوپلیتیک امروز، گسترش این ظرفیت‌ها بیش از پیش در راستای منافع راهبردی خود اروپا قرار دارد. از این رو، تامین مالی این پروژه‌ها بسیار حائز اهمیت است. در حالی که اروپا به تلاش‌های خود برای تنوع‌بخشی به منابع انرژی ادامه می‌دهد، نهادهای اروپایی می‌توانند نقش مهمی در ایجاد بسترهای مالی برای جذب سرمایه‌گذاری‌های لازم ایفا کنند.»

نماینده ویژه رئیس‌جمهور آذربایجان در جریان این مصاحبه، به تشریح چشم‌انداز شکل‌گیری یک ائتلاف ژئوپلیتیک جدید شامل کشورهای حوزه دریای سیاه، دریای خزر و دریای مدیترانه پرداخت و نقش روابط باکو و رم در تسهیل شکل‌گیری این ائتلاف را بررسی کرد.

وی گفت: «من این پدیده را نه به عنوان یک بلوک رسمی ژئوپلیتیک، بلکه بیشتر به عنوان یک پیوند نوین مبتنی بر اتصالات زیرساختی و منافع راهبردی مشترک ارزیابی می‌کنم.»

به گفته وی، ایتالیا و جمهوری آذربایجان در موقعیت مطلوبی برای توسعه چنین پیوندی قرار دارند، «زیرا شراکت ما در حال حاضر دریای خزر را از لحاظ انرژی به مدیترانه متصل کرده است و دریای سیاه نیز به لطف پروژه‌های جدید در حوزه‌های برق، حمل‌ونقل و ارتباطات دیجیتال، اهمیت روزافزونی می‌یابد.»

این دیپلمات ارشد تاکید کرد: «از این منظر، جغرافیای جدیدی در حال شکل‌گیری است: جمهوری آذربایجان نه تنها یک بازیگر کلیدی در دریای خزر محسوب می‌شود، بلکه یک پل ارتباطی طبیعی به سوی آسیای مرکزی است که در سال‌های اخیر روابط راهبردی بسیار مستحکمی با آن برقرار کرده است. در سوی دیگر، ایتالیا نیز به عنوان دروازه طبیعی ورود به مدیترانه و کل اروپا عمل می‌کند.»

از دیدگاه امیربکف، گام بعدی تبدیل این گستره جغرافیایی به یک ساختار راهبردی وسیع‌تر است. این هدف حداقل در سه حوزه قابل تحقق است:

نخست، حوزه انرژی: کریدور گاز جنوبی پیش از این به یک شریان استراتژیک برای اتصال دریای خزر به اروپا تبدیل شده است.

دوم، انرژی پاک و تجدیدپذیر: کریدور انرژی سبز خزر-دریای سیاه-اروپا با هدف انتقال انرژی‌های تجدیدپذیر از جمهوری آذربایجان و آسیای مرکزی به اروپا طراحی شده است و شرکت ایتالیایی «CESI» نقش پیشتازی در انجام مطالعات امکان‌سنجی پروژه‌های کریدور سبز خزر-دریای سیاه-اروپا و همچنین آسیای مرکزی-جمهوری آذربایجان ایفا می‌کند.

سوم، حمل‌ونقل و لجستیک: کریدور میانی (کریدور ترانس‌خزر) به تقویت پیوندهای اقتصادی میان مناطق خزر، دریای سیاه و مدیترانه کمک شایانی می‌کند؛ موضوعی که در دوران اختلالات گسترده در زنجیره‌های تامین جهانی، نوسانات شدید بازار و تلاطمات مستمر ژئوپلیتیک، اهمیت مضاعفی می‌یابد.

دیپلمات جمهوری آذربایجان در این خصوص اظهار داشت: «در این بستر، برقراری صلح میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان، پس از رسمیت یافتن از طریق امضای یک توافقنامه صلح جامع، فرصت‌های بی‌نظیری را خلق خواهد کرد. با ازسرگیری ارتباطات ترانزیتی، منطقه می‌تواند بیش از پیش یکپارچه شود. در حال حاضر احداث بخش نخست کریدور زنگه زور در خاک جمهوری آذربایجان رو به اتمام است؛ از سوی دیگر، در داخل خاک ارمنستان نیز کریدوری در چارچوب "مسیر ترامپ برای صلح و رفاه بین‌المللی" (TRIPP) در حال توسعه است که جمهوری آذربایجان را به منطقه برون‌بوم خود، یعنی جمهوری خودمختار نخجوان متصل می‌کند. همزمان در سمت نخجوان نیز، باکو در حال گسترش همکاری‌های خود با اتحادیه اروپا و بانک اروپایی بازسازی و توسعه (EBRD) برای پروژه بازسازی خطوط راه‌آهن است. ترکیب این سه عنصر با یکدیگر می‌تواند کریدور میانی را به شدت تقویت کرده و یک بُعد اروپایی جدید به معماری رو به رشد ارتباطات ترانزیتی منطقه بیفزاید.»

وی در پایان خاطرنشان کرد که فرصت واقعی در این نهفته است: ایجاد ائتلاف سه دریا نه علیه هیچ کشوری، بلکه بر محوریت اتصالات متقابل، پایداری و منافع مشترک.

امیربکف تاکید کرد: «دریای خزر منابع و دسترسی به آسیای مرکزی را تامین می‌کند، دریای سیاه به عنوان یک کریدور راهبردی برای تضمین دسترسی‌های ترانزیتی عمل می‌کند و دریای مدیترانه نیز مسیر ورود به بازارهای گسترده‌تر اروپایی و جهانی را می‌گشاید. جمهوری آذربایجان و ایتالیا قادرند نه تنها این سه حوزه آبی، بلکه سایر مناطق پیرامونی آن‌ها را نیز به یک فضای یکپارچه و منسجم ژئوپلیتیک و ژئواکونومیک متصل کنند.»

انتهای پیام/