به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، مقامات سیاسی و فرهنگی ترکیه، تدابیر و دستورالعمل‌های جدیدی برای نظارت بر تولید سریال‌های تلویزیونی در نظر گرفته‌اند. این اقدام پس از آن روی داد که در دو رویداد تیراندزای در مدارس در استان‌های قهرمان مرعش و شانلی اورفا، 7 نفر کشته و 21 نفر مجروح شدند. 

بسیاری از تحلیلگران نزدیک به حزب حاکم و دولت، پس از این رویدادها، دو مقصر اصلی برای افزایش خشونت در جامعه ترکیه معرفی کردند: 1.بازی‌های رایانه‌ای. 2.سریال‌های تلویزیونی. آنان اعلام کردند که نوجوانان و جوانان ترکیه در هر دو حوزه، به صورت شبانه روزی، تماشاگر صدها صحنه قتل و خشونت هستند و باید فیلتر و ابزاری برای نظارت بر این وضعیت به وجود بیاید.

حالا دولت اعلام کرده که کلیه شبکه‌های تلویزیونی دولتی و خصوصی، موظفند در تنظیم سناریوها، دُز خشونت را پایین بیاورند. اگر نه علاوه بر مجازات‌های سنگین مالی، از ادامه پخش سریال آنها ممانعت به عمل خواهد آمد و چنین چیزی می‌تواند میلیون‌ها دلار به تلویزیون‌های ترکیه لطمه بزند.

جایگاه تلویزیون در جامعه ترکیه

گزارش روزنامه پُستا گازته چاپ آنکارا نشان می‌دهد که در سال 2025 میلادی در جامعه 86 میلیون نفری ترکیه، هر خانوار این کشور به طور میانگین 6 ساعت و 8 دقیقه پای تماشای تلویزیون نشسته‌اند و در این میان، سریال‌های تلویزیونی بیشترین طرفدار و تماشاگر را داشته‌اند. این در حالی است که میانگین تماشای تلویزیونی در ترکیه تا همین 4 سال پیش، تنها در سطح 4 و نیم ساعت بود.

این تحول نشان می‌دهد که اولاً در این مدت، کار و کسب گروه‌های متعدد تولید و پخش سریال‌های تلویزیونی در ترکیه رونق یافته و میلیون‌ها تماشاگر جدید یافته‌اند. دوم این که به دلیل بحران اقتصادی و پیامدهای آن، هزینه هر نوع تفریحی در ترکیه به شدت بالا رفته و خانواده‌ها ترجیح می‌دهند برای ساعات طولانی، پای تماشای سریال‌های تلویزیونی بنشینند. 

نصیحتِ خنده دارِ اشرف

این روزها در بسیاری از شبکه‌های تلویزیونی ترکیه، دو سریال طرفداران بسیاری به دست آورده که اتفاقاً داستان هر دوی آنها، مربوط به فعالیت گروه‌های مافیایی و باندهای تبهکاری است؛ سریال زیرزمین و اشرف رویا.

در سریال اشرف رویا، یک مرد مافیایی خشن به نام اشرف، شهرت زیادی به دست آورده است. در این سریال، صحنه‌های متعدد ضرب و شتم، تیراندازی، کشتار، خفه کردن و چاقوکشی وجود دارد. اما پس از تذکرات دولت، در قسمت جدید این سریال، صحنه‌ای گنجانده شد که از سوی بسیاری از منتقدین برنامه‌های تلویزیونی، به عنوان یک صحنه گل درشت و مضحک، قلمداد شد.

در این صحنه، یک جوان دبیرستانی که آرزوی آن را دارد به عنوان نوچه در کنار اشرف فعالیت کند، به او مراجعه کرده و می‌گوید: «من و رفقایمان هفت تیر داریم و می‌خواهیم زیر سایه شما باشیم». اما اشرف می‌گوید: «شما اولاد وطن و سرمایه‌های این سرزمین هستید. به جای هفت تیر، قلم و کاغذ در دست بگیرید، خانواده‌هایتان را اذیت نکنید و سعی کنید برای این سرزمین، مفید و منشا خیر باشید».

منتقدین می‌گویند: این صحنه باورپذیری ندارد و به روشنی پیداست که تهیه‌کننده مجبور شده برای کسب رضایت مقامات، چنین صحنه‌ای را در سریال خود بگنجاند.

با این حال، گروه‌های متعدد سینمایی و تلویزیونی در ترکیه، ناچار شده‌اند با اعمال اصلاحات به فعالیت خود ادامه دهند. چرا که تولید و پخش سریال در ترکیه، یک صنعت بزرگ چند صد میلیون دلاری است و شبکه‌های تلویزیونی نمی‌خواهند درآمد طلایی خود را از دست دهند. آنان قول داده‌اند که در همه فیلمنامه‌های خود، بر اساس خواسته‌های مقامات، درباره صحنه‌های خشونت، تجدیدنظر کنند. 

ایلهان تاشچی از مقامات دولتی و عضو شورای عالی رادیو و تلویزیون (RTÜK) از صحنه‌های خشونت‌آمیز در سریال‌های تلویزیونی انتقاد کرده و معتقد است که این صحنه‌ها خطر عادی‌سازی و بی‌اهمیت جلوه دادن خشونت را به همراه دارند.

در همین حال، آردا اوزتاشکین مدیر ارتباطات شرکتی بانک یاپی کِرَدی، اعلام کرد که این بانک بزرگ ترکیه، از این به بعد پیام‌های آگهی بازرگانی خود را در حین پخش سریال‌های خشونت محور نشان نخواهد داد و از این گروه‌ها حمایت مالی نخواهد کرد.

او گفته است: «این یک انتخاب نیست، این یک محدودیت اخلاقی، یک مسئولیت عمومی و یک تعهد اخلاقی است».

کارگردانان چه می‌گویند؟

کارگردانان مشهور و تهیه کنندگان سریال‌های تلویزیونی، غالباً با سیاست‌های محدودساز دولت موافق نیستند و بر این باورند که بروز خشونت در جامعه، یک موضوع حساس، چند لایه و ذوابعاد است و نمی‌توان به راحتی، آن را به سریال تلویزیونی ربط داد.

فاتح آکسوی، تهیه‌کننده مشهور سریال «زیرزمین» که از شبکه NOW TV پخش می‌شود، چنین نگرشی دارد: «من مطمئن هستم که این سریال به گسترش خشونت کمک نمی‌کند. سریال‌های تلویزیونی 40 سال است که روی صفحه تلویزیون هستند و اولین بار است که در یک مدرسه ما حادثه تیراندازی روی می‌دهد. پس واقعاً ربطی ندارد. به نظر من ربط دادن این حملات به سریال‌های تلویزیونی مثل این است که دنبال چیزی در جای اشتباهی بگردیم. شما نگران بروز خشونت در نوجوانان دو مقطع راهنمایی و دبیرستان هستید؟ بسیار خوب! نظرسنجی‌های گسترده ما نشان داده که فقط 15 درصد از آنها سریال تماشا می‌کنند».

این تهیه‌کننده مشهور درباره صحنه  تیراندازی می‌گوید: «شما در یک قسمت از یک سریال تلویزیونی، حدود 120 دقیقه داستان تعریف می‌کنید. باید مخاطب را جلوی صفحه نگه دارید. نویسندگان برای این کار به رویدادهای بزرگی در فیلمنامه نیاز دارند. بدون هیجان، چطور می‌توانیم بیننده را نگه داریم؟»

همچنین ایلهان تاشچی از مسئولان و اعضای غیردولتی شورای مدیریت رسانه‌های ترکیه می‌گوید: «تاثیر پخش سریال‌های تلویزیونی بر ترویج خشونت، واقعاً یک بحث اثبات شده نیست. موضوع خشونت، بیش از حد چندوجهی است که بتوان آن را به یک علت واحد تقلیل داد، اما به هر حال، این موضوع را پیگیری می‌کنیم. ما هم موافق نیستیم که یک سریال بخواهد فقط با تیراندازی و خشونت به دنبال جذب تماشاگر باشد».

از دیگر سو، گزارش اختصاصی روزنامه حریت می‌گوید:«وقتی که فقط در یک قسمت از یک سریال تلویزیونی دست کم 15 تا 20 نفر آدم کشته می‌شوند، قطعاً ما با یک مشکل فرهنگی و اجتماعی روبرو هستیم. واقعاً این همه قتل و خشونت در سریال‌ها ما چه توجیهی دارد؟ با این وضعیت، قتل و کشتار در حال عادی‌سازی است. حس عدالت در حال نابودی است.»

دولت هم مقصر است

مندرس سامانچیلار یکی از بازیگران مشهور سینمای ترکیه از مخالفین ایده تاثیر سریال‌های تلویزیونی در ترویج خشونت است.

او می‌گوید: «تلویزیون نه تنها سریال پخش می‌کند، بلکه برنامه‌های خبری و حتی برنامه‌های پارلمانی را نیز پخش می‌کند. فکر می‌کنید زد و خورد مکرر نمایندگان ما در پارلمان، الگوی به مراتب بدتر و شرم آورتری نیست؟ سیاستمداران ما شب و روز در حال نفرت پراکندی و سخنرانی‌های پر از خشونت هستند. آیا این تاثیر مخرب ندارد؟ آیا بحران اقتصادی فعلی، در ترویج خشونت بی‌تاثیر است؟ اگر در کشور فروپاشی اقتصادی رخ دهد، بی‌اخلاقی افزایش می‌یابد و آموزش کودکان دشوارتر می‌شود. همه چیز به هم پیوسته است».

برخی از منتقدین دیگر نیز می‌گویند: دولت فقط روی سریال‌های مبتنی بر قصه زور گذاشته و از آنها بازخواست می‌کند. اما در تولید سریال‌های تاریخی با محوریت پادشاهان عثمانی، خشونت فراوانی وجود دارد و کسی از آنها انتقاد نمی‌کند.

در پایان باید گفت: موضوع نظارت بر سریال‌های تلویزیونی در ترکیه، تنها منوط به خشونت شده است. این در حالی است که در بسیاری از این سریال‌ها، مشکلات فرهنگی، اجتماعی و اخلاقی بزرگتری وجود دارد که ظاهراً بازار مالی بزرگ این سریال‌ها، باعث شده که حساسیت چندانی در قبال آسیب‌ها و پیامدهای آنها وجود نداشته باشد.
انتهای پیام/