به گزارش خبرگزاری تسنیم، در نشست تخصصی «آموزش در شرایط جنگ و حکمرانی هوشمند» که به مناسبت روز معلم به صورت مجازی و با میزبانی اندیشکده حکمرانی هوشمند و با حضور جمعی از اساتید دانشگاه‌های برتر تهران، مدیران دولتی فعال در حوزه آموزش و نخبگان صاحب نظر برگزار شد؛ چالش‌ها و فرصت‌های آموزش در زمان جنگ به طور تخصصی مورد بررسی قرار گرفت.

سیدطه‌حسین مدنی رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند در این نشست با مرور وقایع چند سال اخیر و اثر آن بر آموزش در کشور، تأکید کرد: آموزش حتی در شرایط جنگی هم نباید متوقف و حتی کند شود بلکه در این دوره لازم است بسیار جدی‌تر دنبال شود. تجربیات چند سال اخیر نشان داده که شرایط بحرانی می‌تواند به فرصتی برای ارتقاء نظام آموزشی در همه عرصه‌ها از جمله دانشگاه‌ها، مراکز فنی و حرفه‌ای، آموزش‌های ضمن خدمت و دوران مقدس سربازی، هنرستان‌ها و... تبدیل شود.

مدنی با اشاره به اثرات اقتصادی مستقیم آموزش، گفت: در اینجا منظور از آموزش، صرفاً صحبت از علم و دانش نیست بلکه مبنای این نشست بر این است تا تأکید کند که عبور از مشکلات یا شرایط پیچیده اقتصادی در گرو ارائه صحیح آموزش‌های مربوطه است.

شوک کرونا به نظام آموزشی کشور

مدنی با بیان اینکه آموزش در ایران طی سال‌های اخیر با چند شوک بزرگ مواجه و همزمان یا بعد از این شوک‌ها، خود را با تغییرات اساسی تطبیق داده است، افزود: یکی از این شوک‌ها در دوران کرونا رخ داد. نظام آموزشی ایران در این دوره با توجه به تجاربی که از قبل در آموزش مجازی کسب کرده بود؛ آمادگی خوبی برای مواجهه با این شوک داشت. این آمادگی اگرچه برای مدیریت هزینه‌ها به وجود آمده بود اما کمک زیادی کرد تا روند آموزش در کشور متوقف نشود.

رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند خاطرنشان کرد: این شوک همچنین باعث شد تا تغییرات مهمی در نوع نگاه به آموزش در کشور شکل بگیرد و مسیر آموزش را از مفاهیم صرفاً تئوری به سمت مهارت‌آموزی تغییر دهد. اینجا بود که مجموعه‌های آموزشی در حوزه‌های مختلف دانشگاهی، هنرستانی، فنی و حرفه‌ای و.... با مخاطبانی مواجه شدند که انتظار بروزرسانی آموزش‌ها و تطبیق بیشتر با آنچه در دنیا جریان دارد را داشتند. این تغییر نگاه در مخاطبانی چون کارمندانی که آموزش‌های ضمن خدمت را طی می‌کردند یا حتی سربازانی که حین خدمت مقدس سربازی مهارت‌های جانبی آموزش می‌دیدند هم شکل گرفت.

مدنی تصریح کرد: این شوک‌ به قدری عمیق بود که مثلاً در حوزه دانشگاهی باعث شد تا مفهوم دانشگاه نسل چهارم و ضرورت فاصله گرفتن از دانشگاه نسل دوم و سوم در ایران بیش از پیش در محافل علمی و آموزشی کشور مطرح شود. مفهومی که در آموزش‌ها بر نوآوری و کارآفرینی اجتماعی، ارتباط قوی با صنعت و جامعه، تمرکز بر حل مسائل جامعه، توسعه مهارت‌های کاربردی، تقویت آموزش دیجیتال و آموزش از راه دور، آموزش بین‌رشته‌ای و تخصص‌های نوظهور، ایجاد شرکت‌های دانش‌بنیان، توسعه پارک‌های علم و فناوری، ایجاد صندوق‌های پژوهش و فناوری و بین‌المللی‌سازی و جهانی‌شدن تأکید بسیار زیادی دارد. این تغییر در تحول نگاه به آموزش در سایر عرصه‌ها هم موثر بود.

رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند ادامه داد: تقویت این نگاه و ادبیات در بخش آموزش کشور باعث شد تا عدم سنخیت آموزش‌ها با نیازهای صنعت و جامعه به خصوص محتواهای تحصیلات تکمیلی بیش از پیش به عنوان یک ویژگی بسیار منفی به چشم بیاید. این موضوع در کنار مطالبات نسل جدید، نظام آموزشی را به سمت تغییراتی در شیوه برگزاری کلاس‌ها و نیازهای به روز شده جامعه و بازار کار سوق داد.

تحریم‌های اقتصادی و مطالبه برای کاربردی شدن آموزش‌ها

مدنی اضافه کرد: تحریم‌های اقتصادی ایران به ویژه تحریم‌های اواخر دهه 90 هم یکی دیگر از شوک‌های موثر بر نظام آموزشی بود. فشارهای اقتصادی ناشی از این تحریم‌ها، باعث شد تا نسل جدید بیش از گذشته نسبت به کاربردی شدن آموزش‌ها مطالبه‌گری داشته باشد و دیگر هر آموزشی به ویژه آموزش‌های صرفاً تئوری، مخاطب چندانی نداشته باشد.

رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند تصریح کرد: این مطالبه و گفتمان، باعث شد تا برخی مجموعه‌های آموزشی به ویژه دانشگاه‌های برتر پایتخت، با ایجاد تغییراتی اساسی، نسبت به معرفی دوره‌های تخصصی و کاربردی اقدام کنند. در این دوره، ادبیات تاب‌آوری پررنگ و به صورت تخصصی وارد سیلابس‌های آموزشی شد. حتی ادبیات تخصصی حقوقی و مالی به سمت رفع این نیازمندی سوق پیدا کرده و باعث شد مجموعه‌های آموزشی، اهمیت کنار گذاشتن مدرک‌گرایی را برای تداوم فعالیت و پاسخ به نیازهای نسل جدید، بیش از گذشته جدی بگیرند.

تهدیدها و فرصت‌های هوش مصنوعی

مدنی خاطرنشان کرد: پس از اثرگذاری این شوک‌ها بر مجموعه‌های آموزشی و درست زمانی که رقابت آنها برای تطبیق پیدا کردن با این ادبیات بالا گرفته بود؛ به طور ناگهانی با ورود هوش مصنوعی مواجه شدیم. پدیده‌ای که بنا به پیش‌بینی‌های صورت گرفته تا سال 2027 باعث از بین رفتن 83 میلیون شغل در جهان خواهد شد اما در همین دوره شرایط را برای شکل‌گیری 69 میلیون شغل جدید فراهم می‌کند.

رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند تصریح کرد: این یعنی علاوه بر شوک‌های قبلی، ما با وضعیتی مواجه شده‌ایم که همزمان برای افرادی که خود را با شرایط روز بازار کار تطبیق ندهند؛ یک تهدید و برای افرادی که در مسیر درست آموزش قرار گیرند یک فرصت خواهد بود. در اینجا اهمیت به روزرسانی مداوم مهارت‌ها مطرح می‌شود. به گفته برخی صاحب‌نظران حوزه آموزش و مهارت، در این شرایط افراد باید متوجه باشند که در بهترین حالت هر شش سال مهارت‌ آنان منقضی خواهد شد و لازم است دانسته‌های خود را حداکثر در این بازه زمانی به‌روز کنند.

وی با بیان اینکه برخی مجموعه‌ها در جهان با درک این موارد توانسته‌اند خود را با شرایط وفق داده و البته جهش‌های بسیار بلندی در حوزه کاری خود داشته باشند، گفت: در ایران هم استارتاپ‌ها و کسب و کارهایی هستند که با استفاده از این ابزارها، رشدهای بسیار خوبی را تجربه کرده‌اند. مجموعه‌های مختلف آموزشی هم باید با توجه به این موضوع مهم، خود را با نیازهای مخاطب و پیش‌بینی‌هایی که از آینده هوش مصنوعی وجود دارد؛ تطبیق دهند و متوجه باشند که پرداختن به آموزش‌های صرفاً تئوریک و بعضاً متعلق به قرن بیستم دیگر مخاطبی نخواهد داشت.

فرصت بازسازی اصولی واحدهای تولیدی آسیب دیده از جنگ

رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند به موضوع جنگ هم اشاره و تصریح کرد: جنگ اخیر و تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی اگرچه ما را با یک سری آسیب‌ها و هزینه‌ها مواجه کرد؛ اما از خلال همین آسیب‌ها، یک سری فرصت‌ها هم ایجاد کرده که باید به خوبی از آن استفاده کرد.

مدنی تصریح کرد: یکی از این فرصت‌ها را می‌توان در بازسازی و افزایش بهره‌وری برخی صنایع آسیب دیده جست و جو کرد. طبق آمار، در جنگ رمضان بیش از دو هزار واحد صنعتی آسیب دید که 480 واحد به طور کامل تخریب شده است. ماشین‌آلاتی که برخی از واحدها استفاده می‌کردند بسیار قدیمی بوده و راندمان بسیار پایینی داشتند. مثلاً ما در برخی مجموعه‌های نفتی، با راندمان زیر 10 درصد هم مواجه هستیم. این وضعیت امروز می‌تواند با پشتیبانی دولت و همکاری نهادهای علمی و فناور، به عنوان فرصتی برای بازسازی اصولی و افزایش راندمان واحدهای آسیب دیده مطرح شود. البته باید توجه داشت که ساخت و به کارگیری وسایل و تجهیزات جدید هم نیازمند دانش و تکنسین به‌روز با دانش جدید است.

وی در ادامه با بیان اینکه امروز همه مسائل از موضوعات علمی تا مباحث مربوط به خانواده تغییر کرده و لازم است مجموعه‌های آموزشی در عملکرد خود، با این تغییرات وفق پیدا کنند، افزود: اگر قرار است یک مجموعه آموزشی در راستای تحول فردی یک دانشجو، کارگر، کارمند، کارفرما و ... حرکت کند؛ باید خود این مجموعه نیز متحول شود نه اینکه آموزش‌های آن از واقعیات جامعه عقب مانده باشد.

مدنی افزود: اگر در دوره کرونا آموزش‌ها متوقف و کند نشد؛ اکنون هم که کشور شرایطی جنگی را طی می‌کند آموزش‌ها نباید متوقف شود پس از یک توقف کوتاه در دی و اسفند، باید با جدیت بیشتر از سر گرفته شده و ادامه پیدا کند. اکنون برخی از مجموعه‌ها و دانشگاه با درک همین موضوع، تحولاتی در مسیر خود ایجاد کرده و سرفصل‌ها و دوره‌های متناسب با شرایط و مناسب برای آینده و دوران پساجنگ تعریف کرده‌اند ولی مجموعه‌هایی هم هستند که هنوز خود را با این واقعیت تطبیق نداده‌اند.

تأکید حکمرانی هوشمند بر تسری تجربیات/ضرورت تحول در آموزش‌های ضمن خدمت کارمندان دولت

مدنی توضیح داد: یکی از ارکان حکمرانی هوشمند این است که بخش‌های مختلف باید تجربیات خوب خود را به بخش‌هایی که عقب‌تر هستند؛ تسری دهند. به عنوان نمونه اگر دانش‌آموختگان یک دانشگاه از نرخ اشتغال بالاتری نسبت به سایر دانشگاه برخوردار هستند؛ مجموعه‌ها و دانشگاه‌های دیگر می‌توانند از تجربه آن الگوبرداری کنند. علاوه بر آموزش‌های دانشگاهی، لازم است در آموزش‌های ضمن خدمت هم شاهد تحولاتی باشیم که فراگیران صرفاً در این دوره‌ها وقت خود را سپری نکنند. موضوعی که باید از طرف سازمان اداری و استخدامی مورد توجه قرار گیرد.

رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند تصریح کرد: مجموعه‌هایی که خود را با این شرایط وفق ندهند؛ اگر خصوصی هستند محکوم به شکست خواهند بود و اگر دولتی هستند باعث ایجاد ناامیدی در جامعه می‌شوند. نهادهایی که در این حوزه پیشگام هستند هم باید بر مبنای ادبیات حکمرانی هوشمند، تجربیات خود را در اختیار نهادهای دیگر قرار دهند. اندیشکده حکمرانی هوشمند در این حوزه از آمادگی لازم برای ایجاد شرایط در راستای انتقال تجربیات نهادهای مختلف برخوردار است.

وی افزود: بسیار مهم است که مجموعه‌های آموزشی در این شرایط مترصد یک فرصت ایده‌آل نباشند چون در بحرانی‌ترین شرایط می‌توان بهترین نتایج را کسب کرد.

مدنی در پایان با اشاره به نقش رسانه‌ها در تعمیق این مهم در کشور، خاطرنشان کرد: رسانه‌ها با دغدغه‌مندی و جهاد تبیین و پرداختن به این موضوعات، نقش بسیار مهمی ایفا می‌کنند که لازم است از همه آنان تشکر لازم را داشته باشیم.

انتهای پیام/