به گزارش خبرنگار گروه دانشگاه خبرگزاری تسنیم، هر ساله و همزمان با ایام شهادت شهید مرتضی مطهری، محقق، نویسنده و مدرس دانشگاه‌های کشور که نقش مهمی در فضای فکری، علمی و تحقیقاتی کشور ایفا کرد، ضمن گرامیداشت مقام معلم و استاد، به بررسی نقش و اهمیت این جایگاه در دانشگاه و مدرسه پرداخته می‌شود.

در گفت‌وگو با یکی از اساتید و رؤسای سابق دانشگاه به بررسی برخی از دغدغه‌ها و مسائل اساتید پرداختیم.

«سید مجتبی حسینی فرد» دانشیار پژوهشگاه مواد و انرژی و رئیس سابق دانشگاه گرمسار در گفت‌وگو با خبرنگار گروه دانشگاه خبرگزاری تسنیم، با اشاره به چالش‌ها و دغدغه‌های اساتید، به برخی از آسیب‌های موجود در این رسته اشاره کرد و گفت: اعضای هیئت علمی بر اساس آیین‌نامه استخدامی و ارتقا در دانشگاه ایفای نقش می‌کنند. دانشگاه سه بال دارد که یکی از اصلی‌ترین بال‌های آن، عضو اصلی هیئت علمی است که نقش مهمی در تولید علم و تربیت عالم دارد.

وی با بیان اینکه استاد دانشگاه 24 ساعته مجبور است وظایف خود را انجام دهد، افزود: این موضوع باعث می‌شود از برخی مسائل جاری زندگی دور بوده و گاهاً ساعت‌ها و روزها مشغول پژوهش باشد. برای اساتید به دلیل سرعت تولید علم در جهان و به‌روز ماندن علمشان، زمان معنی ندارد؛ لذا باید خود را مدام وقف آموزش عالی کنند و به این دلیل مجبورند از بسیاری از تفریحات و سرگرمی‌های خود غافل شوند.

وی با اشاره به برخی از مشکلات و الزامات موجود در آیین‌نامه استخدامی اساتید، گفت: اساتید به دلیل فعالیت در دانشگاه مجبورند این الزامات را بپذیرند و انجام دهند. مقاله یک بند از آیین‌نامه استخدامی است. طبق آخرین آمار، اساتید ما سالانه چیزی نزدیک به 74 هزار مقاله در اسکوپوس منتشر می‌کنند ولی مصرف آن در مشکلات کشور کجاست؟ لذا تولید علم و مصرف علم دو امر متفاوت است.

این عضو هیئت علمی افزود: پژوهش چند بعد دارد و یکی از آنها مقاله است. البته طی چند سال اخیر آموزش عالی ما به سمت فناوری و مصرف علم حرکت کرده و این موضوع را باید بیشتر دنبال کرد.

وی با اشاره به ندیدن برخی مشکلات اساتید در آیین‌نامه ارتقا و استخدامی افزود: اساتید ما رسالت‌های بزرگی بر دوش دارند و در کنار آسیب‌های روانی و فیزیکی که در کار علمی وجود دارد اما بعضاً در آیین‌نامه‌ها و قواعد و مقررات این آسیب‌ها دیده نشده است. به عنوان مثال، رکن خانواده در آیین‌نامه اساتید دیده نشده و مغفول مانده است. این نگاه باعث شده در جامعه این نگاه رواج یابد که دانشگاه‌ها چه کارآیی دارند و چه می‌کنند؟ نگاه تک‌بعدی به دانشگاه آزاردهنده است. بعضاً در دانشگاه‌های معتبر جهان هم این نگاه وجود ندارد. رسالت‌های بزرگی به دانشگاه و اساتید سپرده شده اما آیین‌نامه‌های موجود اساتید به این موضوع به خوبی نپرداخته است.

مشکلات معیشتی اساتید و اعضای هیئت علمی جوان

رئیس سابق دانشگاه گرمسار گفت: طبق قانون و مقررات موجود، اگر یک نخبه علمی ما امسال استخدام شود به عنوان استادیار پایه در حکم او دریافتی حدوداً 27 میلیون تومانی دارد. این افراد بعضاً در سال‌های ابتدایی دهه سوم زندگی خود هستند. با این حقوق و بدون داشتن مسکن، اساتید جوان ما در کلان‌شهرهایی مانند تهران چطور می‌توانند زندگی کنند؟ دانشگاه از این هیئت علمی مطالبات به حقی چون آموزش، پژوهش، ارتباط با صنعت ارتباط بین‌الملل و... می‌خواهد، اما دغدغه‌های مالی او همچنان بر این وظایف سایه می‌اندازد.

وی خواستار اصلاح برخی از سیاست‌گذاری‌ها در این مسیر شد و گفت: ‌سیاستگذاری‌هایمان را در این زمینه باید اصلاح کنیم تا فکر و دغدغه پژوهشگر و عضو هیئت علمی ما بیشتر به تولید علم، پبیشرفت و توسعه علم معطوف شود.

حسینی فرد با بیان اینکه عمده مشکل ما آیین‌نامه استخدامی و ارتقا است، گفت: سال‌هاست می‌گوییم دانشگاه‌های ما باید مأمویت‌گرا شوند ولی در این خصوص کار خاصی صورت نگرفته است. این یکی از مسائل و مشکلات ما است. برخی از دوستان به دلیل مهیا نشدن شرایط لازم در این زمینه‌ها از این شغل جدا شدند و یا مهاجرت کردند و ما هنوز گرفتار این هستیم اسم چه کسی اول مقاله باشد و یا ستاره‌دار باشد چرا که اگر این شرایط نباشد امتیازی برای استاد درج نمی‌شود. یعنی وارد کمیت‌ها شدیم و کیفیت را رها کردیم.

سه درصد بودجه کشور صرف آموزش عالی می‌شود

وی با اشاره به اینکه تنها سه درصد کل بودجه کشور در آموزش عالی هزینه می‌شود، گفت: از این درصد بیش از 90 درصد بودجه صرف حقوق اساتید و کارکنان و تغذیه دانشجویی می‌شود. در کنار این مسائل، یکی از مشکلات ما این است که می‌خواهیم از پژوهش زود نتیجه بگیریم و این نگاه ما را از نگاه به آینده محروم می‌کند.

وی در ادامه نگاه مدرک‌گرایی به دانشگاه و علم را نیز بی‌ربط به مشکلات اقتصادی ندانست و گفت: این موضوع ریشه در وضعیت اقتصادی دارد. وقتی ما دغدغه‌های مالی اعضا و کارکنان را حل نکنیم و موضوعاتی مانند اضافه‌کار و اِعمال مدرک بالاتر را باب کنیم، افراد برای گرفتن امتیازات و پول بیشتر به سمت مدرک‌گرایی حرکت می‌کنند تا افزایش حقوق داشته باشند؛ لذا تا مشکلات معیشتی را حل نکنیم این مشکلات برطرف نخواهد شد.

حسینی فرد اضافه کرد: باید نوع نگاه به دانشگاه در مسئولین تغییر کند و به این باور قلبی برسند که راه پیشرفت کشور از دانشگاه می‌گذرد و همواره باید درصدد رفع چالش‌ها و مشکلات باشند.

وی گفت: دانشگاه هم اکنون نیاز به حمایت‌های مادی و معنوی دارد؛ باید هزینه کرد تا در آینده نیازهای اساسی در تأمین نیروی انسانی را رفع‌شده دید. کمبود اعتبار، عدم تجهیز دستگاه‌ها و به‌روزرسانی آنها در سال‌های اخیر، از مهم‌ترین دغدغه‌های آموزش عالی کشور می‌شود.

انتهای پیام/؛