به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، «نیکول پاشینیان» نخست‌وزیر جمهور ارمنستان، در اظهاراتی سفرهای متقابل و دیدارهای دوجانبه معاونان نخست‌وزیر ارمنستان و جمهوری آذربایجان را یک «رویداد تاریخی» توصیف کرد.

وی با تاکید بر اهمیت این تعاملات دیپلماتیک، اظهار داشت که از طریق چنین اقداماتی، روند صلح میان دو کشور همسایه در منطقه قفقاز جنوبی بیش از پیش تقویت شده و جنبه‌ای کاملاً نهادینه و ساختاریافته به خود می‌گیرد.

نخست‌وزیر ارمنستان در ادامه با ابراز خرسندی از روند پیشبرد مذاکرات، تصریح کرد: «من می‌خواهم مراتب رضایت و قدردانی عمیق خود را از معاونان نخست‌وزیر هر دو کشور به دلیل انجام این وظیفه خطیر و اجرای موثر و کارآمد این ماموریت مهم ابراز نمایم.»

پاشینیان گفت: مرزبانان ارمنستانی به تدریج جایگزین مرزبانان روسی خواهند شد که در حال حاضر از مرز ارمنستان با ایران و ترکیه محافظت می‌کنند. طبق توافقنامه امضا شده با روسیه در دهه 90، همزمان با افزایش توانایی‌های نیروهای مرزی ارمنستان، مأموران مرزی ارمنستان باید کنترل مرز را به دست بگیرند.

تدوین چارچوب‌های فنی و حقوقی برای تعیین مرزها

این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که کمیسیون‌های تعیین مرز و مرزبندی دو کشور، به ریاست «مهر گریگوریان» از سوی ارمنستان و «شاهین مصطفی‌اف» از سوی جمهوری آذربایجان، پیش از این آخرین بار در ماه نوامبر سال گذشته میلادی در شهر «قبله» واقع در خاک جمهوری آذربایجان با یکدیگر دیدار و رایزنی کرده بودند. در ادامه این روند دیپلماتیک، روز گذشته هیئت رسمی جمهوری آذربایجان برای انجام دور جدید مذاکرات وارد ارمنستان شد.

پس از پایان نشست مهم در منطقه «آق‌وران» ارمنستان، وزارت امور خارجه این کشور با انتشار بیانیه‌ای رسمی اعلام کرد که طرفین در این دیدار، به‌طور مفصل پیرامون مسائل سازمانی و فنی مرتبط با فرآیند خطیر تعیین مرزها بحث و تبادل نظر کرده‌اند.

علاوه بر این، در این نشست دستورالعمل‌ها و رهنمودهایی که پیش‌تر مورد توافق قرار گرفته بود، میان دو هیئت مبادله شد. یکی از این اسناد راهبردی، به تعیین رویه‌ها و مقررات کاری گروه‌های کارشناسی و متخصصانی اختصاص دارد که حضورشان برای پیشبرد عملیات مرزبندی ضروری است. دو سند دیگر نیز به ترتیب شامل دستورالعمل‌های مربوط به تهیه و تدوین نقشه‌های مرزی، و همچنین مقررات و آیین‌نامه‌های مرتبط با تنظیم، مستندسازی و انتشار اسناد نهایی مرزبندی می‌باشد.

نیکول پاشینیان در تشریح ماهیت این توافقات افزود: «اسناد و مدارک به تصویب رسیده، ذاتاً دارای اهمیتی چارچوبی و بنیادین هستند و طبیعتاً مستقیماً به فرآیند حساس تعیین و نشانه‌گذاری خطوط مرزی مربوط می‌شوند. به عبارت دیگر، ما در این مرحله ابتدا در حال پایه‌گذاری و تعیین قواعد و قوانین بازی هستیم و پس از تکمیل این فاز، اجرای عملیاتی این کار خطیر در میدان آغاز خواهد شد.»

سایه تحولات «تاووش» بر دور جدید مذاکرات مرزی

بررسی روند تحولات نشان می‌دهد که در بهار سال 2024 میلادی، دولت ارمنستان در اقدامی یک‌جانبه و پیش از تدوین و تصویب این قواعد و دستورالعمل‌های جامع، چهار روستای واقع در منطقه استراتژیک «تاووش» را که تا پیش از آن تحت کنترل نیروهای ارمنی قرار داشت، به جمهوری آذربایجان مسترد کرد. در آن مقطع زمانی حساس، نه تنها این دستورالعمل‌های جدید و جامع تدوین نشده بود، بلکه حتی آیین‌نامه و مقررات اولیه تعیین مرزها نیز به تصویب نرسیده بود.

در آن زمان، نخست‌وزیر ارمنستان در توجیه این اقدام بحث‌برانگیز در عرصه داخلی، توضیح داد که این واگذاری‌ها در قالب یک طرح «آزمایشی» (پایلوت) برای تعیین خطوط مرزی انجام گرفته است.

اکنون و با گذشت دو سال از آن فرآیند پرالتهاب که تنها چند هفته به طول انجامید، این پرسش اساسی در محافل سیاسی و رسانه‌ای ارمنستان مطرح است که بخش‌های جدید و باقیمانده از مرزهای مشترک چه زمانی تعیین تکلیف و نشانه‌گذاری خواهند شد؟ در پاسخ به این ابهامات، نیکول پاشینیان ترجیح داد به جای تعیین ضرب‌الاجل‌ها و زمان‌بندی‌های مشخص، بیشتر بر روی مسیرها و جهت‌گیری‌های کلان این روند تمرکز کند.

پروژه‌های ترانزیتی و ضرورت شفافیت در خطوط مرزی

رئیس دولت ارمنستان در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به اهمیت پروژه‌های زیرساختی گفت: «توافقات و تفاهمات به دست آمده طبیعتاً دارای اعتبار قانونی بوده و پابرجا هستند. با این وجود، من پیش‌تر نیز به صراحت بیان کرده‌ام که برای اجرای پروژه‌های زیرساختی و ترانزیتی کلان، به‌ویژه پروژه‌های مرتبط با مسیرها و کریدور ترامپ (TRIPP)، ما در بخش‌های محدود و کوچکی از مرز - دقیقاً به همان اندازه‌ای که برای اجرای موفقیت‌آمیز پروژه ضروری است - نیازمند شفافیت کامل هستیم. به عنوان مثال، اگر قرار است یک خط آهن استراتژیک از منطقه‌ای عبور کند، پیش از آغاز عملیات احداث این خط آهن، ما باید بدانیم چه میزان فضا مورد نیاز است. ممکن است در یک نقطه به سه کیلومتر، در نقطه‌ای دیگر به یک کیلومتر و در جای دیگر به پنج کیلومتر نیاز داشته باشیم. خطوط مرزی در این مناطق خاص باید با بالاترین سطح از دقت و شفافیت ترسیم شوند تا از بروز هرگونه سوءتفاهم، برداشت‌های دوگانه و تنش‌های احتمالی در آینده جلوگیری به عمل آید.»

پیچیدگی‌های فنی و چالش تصویب توافقات در دولت‌ها

بر اساس رویه‌های دیپلماتیک و حقوقی، پیش از آغاز عملیات میدانی تعیین مرزها، دستورالعمل‌ها و اسنادی که روز گذشته میان هیئت‌های دو کشور مبادله شد، باید مراحل قانونی خود را طی کرده و به تایید و تصویب نهایی دولت‌های ارمنستان و جمهوری آذربایجان برسد. در مواجهه با پرسش‌هایی درباره زمان‌بندی این مرحله نیز، نخست‌وزیر ارمنستان بار دیگر از ارائه تاریخ‌های دقیق خودداری کرد و انجام آن را دشوار دانست.

وی با اتخاذ رویکردی واقع‌بینانه، اذعان کرد که شخصاً آشنایی دقیق و اشراف کاملی بر جزئیات ریز و تخصصی این اسناد ندارد و تاکید کرد که این مدارک اساساً حول محور سازماندهی و مدیریت فنی کارها تدوین شده‌اند و حاصل ساعت‌ها کار طاقت‌فرسای کارشناسان و متخصصان امر هستند.

پاشینیان در این باره تاکید کرد: «سطح عالی و رهبری سیاسی کشورها صرفاً در قالب دریافت اطلاعات عمومی و کلان با این موضوع درگیر است. ورود ما به جزئیات فنی نه تنها ضروری نیست، بلکه عملاً غیرممکن است؛ زیرا در این اسناد انبوهی از اصطلاحات پیچیده و تخصصی گنجانده شده است. حتی اگر ما تمایل به ورود به این مباحث داشته باشیم، با توجه به حجم بالای ترمینولوژی و واژگان تخصصی، نیازمند گذراندن دوره‌های آموزشی ویژه هستیم تا متوجه شویم دقیقاً چه چیزی در این متون نوشته شده است. ترسیم مرزهای مشترک میان دو کشور، وظیفه‌ای است که نقشه‌برداران زبده و متخصصان علوم ژئودزی و زمین‌سنجی در حال کار بر روی آن هستند. این اسناد اگرچه بسیار حیاتی و تعیین‌کننده می‌باشند، اما در نهایت اوراقی در سطح کارشناسی و فنی تلقی می‌شوند.»

شایعه سفر مقام ارشد باکو به زادگاهش در ارمنستان

در حاشیه این تحولات مهم سیاسی، روز گذشته شایعات و گمانه‌زنی‌های متعددی در فضای رسانه‌ای و مطبوعات منطقه منتشر شد مبنی بر اینکه معاون نخست‌وزیر جمهوری آذربایجان در جریان سفر خود به ارمنستان، ابراز تمایل کرده تا از زادگاه اصلی خود، یعنی روستای «جوجوان» واقع در استان تاووش بازدید به عمل آورد. این موضوع بلافاصله با واکنش‌ها و حساسیت‌هایی همراه شد.

در پاسخ به این سوال که آیا «شاهین مصطفی‌اف» واقعاً چنین درخواستی را مطرح کرده و واکنش رسمی طرف ارمنی به این موضوع چه بوده است، نیکول پاشینیان با قاطعیت این اخبار را تکذیب کرد.

نخست‌وزیر ارمنستان با رد این ادعاها اظهار داشت: «در خصوص موضوع بازدید آقای مصطفی‌اف از زادگاهشان، باید بگویم که مطلقاً چنین مسئله‌ای در نشست‌ها مورد بحث و بررسی قرار نگرفت. من شخصاً از چنین درخواستی کاملاً بی‌اطلاع هستم و بدیهی است که هیچ‌گونه بازدیدی نیز از سوی ایشان صورت نگرفته است. هیئت دیپلماتیک جمهوری آذربایجان بلافاصله پس از اتمام دستور کار و پایان یافتن نشست‌های رسمی، خاک ارمنستان را ترک کرده و به کشور خود بازگشتند.»

در پایان، لازم به ذکر است که پس از خاتمه نشست میان هیئت‌های ارمنستان و جمهوری آذربایجان، به‌طور رسمی اعلام شد که دور بعدی این مذاکرات مهم مرزی قرار است در خاک جمهوری آذربایجان برگزار شود؛ هرچند تاکنون زمان و تاریخ دقیق برگزاری این نشست مشترک مشخص و رسانه‌ای نشده است.

انتهای پیام/