به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، امامعلی رحمان، رئیس‌جمهوری تاجیکستان، روز 28 آوریل در شهر دوشنبه با «سرجیو گور»، فرستاده ویژه رئیس‌جمهور آمریکا در امور آسیای جنوبی و مرکزی، دیدار و گفت‌وگو کرد. محور اصلی این مذاکرات بر موضوعات تجارت، سرمایه‌گذاری، امنیت و مرحله بعدی همکاری‌ها در چارچوب فرمت «C5+1» متمرکز بود.

گور در جریان این سفر با سراج‌الدین مهرالدین، وزیر امور خارجه تاجیکستان نیز دیدار کرد.

این دیپلمات آمریکایی با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) نوشت: «هم‌اکنون وارد تاجیکستان شدم! دیدار بسیار خوبی با سراج‌الدین مهرالدین، وزیر امور خارجه در دوشنبه در خصوص تعمیق روابط ایالات متحده و تاجیکستان داشتم. برای ایجاد یک مشارکت قوی‌تر که امنیت و رفاه بیشتری را برای هر دو کشورمان به ارمغان بیاورد، بسیار هیجان‌زده هستم.»

سفارت آمریکا در دوشنبه نیز اعلام کرده که دیدارهای گور در روزهای آینده ادامه خواهد داشت.

تلاش واشنگتن برای گسترش نفوذ اقتصادی در سایه فرمت C5+1

بر اساس اعلام دفتر مطبوعاتی ریاست‌جمهوری تاجیکستان، دیدار با رئیس‌جمهور رحمان وضعیت کنونی روابط دوجانبه و چشم‌اندازهای گسترش همکاری‌ها را پوشش داد. در این نشست، توجه ویژه‌ای به توافقات به‌دست‌آمده از طریق گفت‌وگوهای فرمت C5+1 (آمریکا و پنج کشور آسیای مرکزی) معطوف شد.

رحمان در این دیدار تاکید کرد که تاجیکستان علاقه‌مند به گسترش روابط با واشنگتن در زمینه‌های مورد علاقه طرفین است و خاطرنشان کرد که آمریکا در میان پنج شریک برتر سرمایه‌گذاری تاجیکستان قرار دارد.

طرفین همچنین در خصوص استفاده از «توافقنامه چارچوب تجارت و سرمایه‌گذاری» (معروف به TIFA) به‌عنوان ابزاری کلیدی برای توسعه همکاری‌های عملی و میدانی بحث و تبادل نظر کردند.

این مذاکرات به چندین بخش حیاتی اشاره داشت که دوشنبه امیدوار است مشارکت و سرمایه‌گذاری بیشتر آمریکا را در آن‌ها جذب کند. این بخش‌ها شامل انرژی برق‌آبی، استخراج معادن، فرآوری مواد معدنی، صنایع سبک، تولید مواد غذایی، مواد شیمیایی و صنایع داروسازی است.

جمهوری تاجیکستان مدت‌هاست که پتانسیل عظیم انرژی برق‌آبی خود را به‌عنوان پایه‌ای اساسی برای تجارت انرژی منطقه‌ای و توسعه صنعتی ترویج می‌کند؛ در حالی که استخراج و فرآوری معادن به‌طور فزاینده‌ای با منافع کلان و گسترده‌تر آمریکا در زمینه مواد معدنی حیاتی و تنوع‌بخشی به زنجیره تامین جهانی گره خورده است.

از اقتصاد دیجیتال تا تهدیدات امنیتی در مرزهای افغانستان

همکاری‌های دیجیتال نیز از دیگر محورهای برجسته این دیدار بود؛ به‌طوری‌که دو طرف، هوش مصنوعی، زیرساخت‌های دیجیتال و دیجیتالی شدن گسترده‌تر اقتصاد را به‌عنوان زمینه‌های امیدوارکننده و سودآور برای همکاری مشترک شناسایی کردند. آن‌ها همچنین درباره ایجاد سرمایه‌گذاری‌های مشترک برای فرآوری محصولات کشاورزی با هدف صادرات و جذب سرمایه گفت‌وگو کردند.

وزارت امور خارجه تاجیکستان نیز با صدور بیانیه‌ای اعلام کرد که مهرالدین و گور درباره همکاری‌های سیاسی، اقتصادی، سرمایه‌گذاری، بشردوستانه و امنیتی به بحث و تبادل نظر پرداختند. بر اساس این بیانیه، آن‌ها همچنین دیدگاه‌های خود را در مورد وضعیت جاری در منطقه تبادل کرده و بر لزوم حفظ ثبات و پیشگیری از خطرات و بحران‌های بشردوستانه تاکید ورزیدند.

وزارت خارجه تاجیکستان در این خصوص تصریح کرد: «در این دیدار، توجه ویژه‌ای به ضرورت هماهنگی تلاش‌ها در مقابله با چالش‌ها و تهدیدات نوین، از جمله تروریسم، افراط‌گرایی و قاچاق مواد مخدر معطوف شد.»

با این وجود، موضوع «امنیت» همچنان بخش مرکزی و لاینفک روابط دوشنبه با واشنگتن را تشکیل می‌دهد. تاجیکستان مرز طولانی و پرچالشی با افغانستان دارد؛ جایی که قاچاق مواد مخدر، فعالیت‌های شبه‌نظامیان و خشونت‌های فرامرزی بارها نیروهای امنیتی دوشنبه را در معرض آزمایش‌های سخت قرار داده است.

در اوایل ماه جاری میلادی، مقامات تاجیکستان اعلام کردند که نیروهای امنیتی این کشور دو قاچاقچی مظنون مواد مخدر را که از افغانستان وارد ناحیه «فرخار» در ولایت ختلان شده بودند، به هلاکت رساندند. کمیته دولتی امنیت ملی تاجیکستان اعلام کرد که این گروه در تلاش بود تا محموله‌ای به وزن 25 کیلوگرم حشیش را به داخل خاک این کشور قاچاق کند.

وضعیت مرزهای افغانستان همچنین به یک نگرانی عمده برای سرمایه‌گذاران خارجی تبدیل شده است. در اواخر سال 2025، چندین کارگر چینی در حملاتی که از مبدأ خاک افغانستان انجام شد، جان خود را از دست دادند؛ رویدادی که باعث شد پکن از دوشنبه بخواهد حفاظت از شهروندان و مشاغل چینی را به‌شدت تقویت کند.

این حملات، توجه محافل بین‌المللی را نسبت به توانمندی تاجیکستان در تامین امنیت مناطق مرزی جلب کرد؛ مناطقی که در آن‌ها زیرساخت‌های تحت حمایت کشورهای خارجی و پروژه‌های معدنی در حال گسترش هستند.

تلاش دوشنبه برای تغییر تصویر خود؛ فراتر از یک شریک امنیتی

دامنه این همکاری‌ها به بخش بهداشت و درمان نیز کشیده شده است. در اوایل ماه جاری، آمریکا و تاجیکستان یک یادداشت تفاهم پنج‌ساله در حوزه بهداشت امضا کردند که بر اساس آن، واشنگتن قصد دارد حدود 38 میلیون دلار کمک بهداشتی جهانی را (مشروط به تایید کنگره آمریکا) به این کشور ارائه دهد. در مقابل، تاجیکستان نیز متعهد شده که هزینه‌های بهداشت داخلی خود را در همین بازه زمانی به میزان 40 میلیون دلار افزایش دهد.

سفر گور به دوشنبه در پی تعاملات مجدد و تشدیدشده آمریکا با منطقه آسیای مرکزی صورت می‌گیرد که به‌طور فزاینده‌ای بر حوزه‌های سرمایه‌گذاری، استخراج مواد معدنی حیاتی، انرژی و توسعه زیرساخت‌های دیجیتال متمرکز شده است.

برای جمهوری تاجیکستان، این موضوعات همپوشانی و تطابق نزدیکی با منافع ملی این کشور دارند. انرژی برق‌آبی در برنامه‌های اقتصادی دوشنبه نقشی محوری دارد و هم به‌عنوان منبعی برای تولید برق و هم به‌عنوان پایگاهی برای صنایع انرژی‌بر در نظر گرفته می‌شود. استخراج معادن و فرآوری مواد معدنی نیز تناسب طبیعی و کاملی با اولویت‌های آمریکا در زنجیره تامین جهانی دارد.

این مذاکرات همچنین نشان‌دهنده تلاش تاجیکستان برای عبور از تصویر سنتی خود به‌عنوان صرفاً یک «شریک امنیتی» در مرزهای افغانستان است. دوشنبه در حال معرفی و تبلیغ خود به‌عنوان مقصدی ایده‌آل برای پروژه‌های بزرگ انرژی، صنایع فرآوری صادرات‌محور، توسعه زیرساخت‌های دیجیتال و سرمایه‌گذاری‌های مشترک در بخش کشاورزی است.

اگرچه تاجیکستان همچنان یکی از اقتصادهای کوچک‌تر منطقه آسیای مرکزی محسوب می‌شود و فضای سرمایه‌گذاری در آن نسبت به کشورهایی نظیر قزاقستان یا ازبکستان با چالش‌های بیشتری روبه‌رو است، اما دیدار اخیر به‌خوبی نشان داد که مقامات دوشنبه خواهان جلب توجه و تمرکز آمریکا به حوزه‌هایی بسیار فراتر از مسئله امنیت مرزی هستند.

انتهای پیام/