منیره سادات طباطبایی، استاد حوزه و پژوهشگر تاریخ تشیع، گفت‌وگو با خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، به واکاوی ابعاد کمتر شنیده شده از حریم خانوادگی امام رضا (ع) پرداخت و تصریح کرد: شناخت لایه‌های پنهان خانواده اهل بیت علیهم السلام کلید درک عمیق‌تر سیره عملی آنان است

او گفت: متأسفانه آرشیو روایی ما درباره مادران معصومان همواره با گسست‌های سندی همراه بوده و همین پراکندگی، پژوهش در این حوزه را به مسیری نیازمند دقت مضاعف و پرهیز از قطعیت‌های شتاب‌زده تبدیل کرده است.

طباطبایی در پاسخ به پرسشی پیرامون سرنوشت مادر امام رضا (ع) با اشاره به خلأهای تاریخی موجود اظهار داشت: با وجود آنکه ردپای مکتوب از این بانوی بزرگوار بسیار کمرنگ است و حتی در ثبت نام ایشان اختلاف‌نظرهایی وجود دارد، قرائن موجود نشان می‌دهد که زیستگاه و لحظه وداع نهایی‌اش در شهر مدینه رقم خورده است.

او خاطرنشان کرد: بر اساس تحلیل‌های تاریخی، به نظر می‌رسد آرامگاه ایشان در قبرستان بقیع قرار گرفته باشد، هرچند تاکنون هیچ سند معتبری که سال دقیق رحلت یا مختصات جغرافیایی تدفین را تأیید کند، در دسترس پژوهشگران نیست.

این کارشناس اسناد اسلامی با بیان اینکه نام اصلی همسر امام رضا (ع) سبیکه بوده و ریشه در سرزمین نوبه، محدوده میانی مصر و حبشه دارد، گفت: جالب توجه آنکه این شخصیت از تبار ماریه قبطیه، همسر گرامی پیامبر اسلام (ص) محسوب می‌شد و پس از پیوند زناشویی، امام رضا (ع) با مهری ویژه نام «خیزران» را برای ایشان برگزیدند.

این پژوهشگر دینی با اشاره به جایگاه بی‌بدیل این بانو در میان زنان عصر خویش اظهار داشت: ارزش وجودی سبیکه چنان والا بود که پیامبر اکرم (ص) سال‌ها پیش از تولد امام رضا، با عبارتی سرشار از تکریم فرمودند: «جانم فدای فرزند آن کنیز پاک‌نهاد نوبی». این پیش‌بینی نبوی، نه‌تنها نشان‌دهنده مقام معنوی مادر امام جواد (ع) است، بلکه پیوند ناگسستنی خاندان وحی را با نسل‌های بعدی اهل‌بیت به‌خوبی ترسیم می‌کند.

او با بیان اینکه روایتی تکان‌دهنده از امام کاظم (ع) به‌عنوان پدر امام رضا، پرده از پشت‌پرده این پیوند مقدس برمی‌دارد، گفت: زمانی که هفتمین امام، جانشین خود را به یکی از یاران نزدیکشان معرفی می‌کردند، به‌طور خاص به ازدواج فرزندشان با سبیکه اشاره کردند.

او ادامه داد: شواهد تاریخی نشان می‌دهد این وصلت احتمالاً پس از شهادت امام کاظم (ع) و در دوران اختفای امام رضا (ع) محقق شده است. به طوری که امام پیشین هرگز توفیق دیدار عروس خود را نیافت و به همان شاگرد خود سپرد تا سلام ایشان را به این بانوی برگزیده برساند.

این محقق دینی با بیان اینکه بازخوانی تاریخ اهل بیت علیهم السلام باید با نگاهی مستند، پویا و متناسب با دغدغه‌های انسان معاصر انجام شود، گفت: شناخت پدر، مادر، همسر و فرزند امام رضا (ع) صرفاً یک تمرین دانشگاهی نیست، بلکه پنجره‌ای به سوی درک الگوی خانواده تراز اسلامی است. امروز که جامعه تشنه الگوهای اصیل زن و مرد مسلمان است، بازتاب زندگی این بانوان و تربیت امام جواد (ع) می‌تواند راهگشای بسیاری از پرسش‌های هویتی و تربیتی نسل جوان باشد.

انتهای پیام/