به گزارش خبرگزاری تسنیم از خرم‌آباد، در شرق لرستان پروژه قمرود همچنان در کانون مناقشه میان توسعه و حقابه محلی قرار دارد. این پروژه یک طرح بزرگ انتقال آب است که با هدف انتقال سالانه 181 میلیون مترمکعب آب از سرشاخه‌های رودخانه دز به مناطق مرکزی ایران طراحی شده‌است.

این آب پس از انتقال، به سد کوچری و سپس تصفیه‌خانه‌ها منتقل می‌شود تا نیاز شرب و صنعت شهرهایی مثل قم، ساوه، محلات، خمین، گلپایگان، و خوانسار را تأمین کند.

قمرود اگرچه با هدف تأمین آب برای مناطق مرکزی کشور تعریف شده، اما در شهرستان الیگودرز پیامدهایی به‌جا گذاشته که اکنون در قالب مطالبات صریح مردم و مسئولان محلی خود را نشان می‌دهد.

در چنین بستری، نشست اخیر مسئولان الیگودرز بازتابی از یک مطالبه عمومی است که میان توسعه ملی، فشارهای محلی و شرایط افت منابع آبی در رفت‌وآمد است.

مهدی اداو‌ی، فرماندار الیگودرز، با اشاره به این مطالبه بر ضرورت رعایت دقیق حقابه منطقه تأکید کرده و گفته که صیانت از منابع آبی، به‌ویژه در شرایط فعلی، در صدر اولویت‌های مدیریتی قرار دارد.

پروژه قمرود در طراحی کلان خود یک طرح انتقال بین‌حوضه‌ای است؛ انتقال سالانه حجمی قابل‌توجه از آب از سرشاخه‌های حوضه دز به‌سمت مناطق مرکزی کشور، با هدف تأمین آب شرب و پشتیبانی از توسعه شهری و صنعتی.

در این طرح آب از ارتفاعات زاگرس در محدوده الیگودرز برداشت می‌شود، از مسیر تونل‌ها و خطوط انتقال عبور می‌کند، به سدهای واسط می‌رسد و به شهرهایی منتقل می‌شود که با کمبود منابع پایدار آب مواجه‌اند.

این تصویر در سطح ملی تصویری از مدیریت بحران آب است، اما همین مسیر وقتی از زاویه و شرایط مبدأ دیده می‌شود به داستانی متفاوت تبدیل می‌شود.

در الیگودرز اجرای این طرح با مجموعه‌ای از تغییرات همراه بوده است: کاهش دبی برخی منابع آبی، محدود شدن دسترسی به آب برای کشاورزی، و در برخی موارد، تغییر الگوی کشت یا حتی ترک زمین.

گزارش‌های محلی از آن حکایت دارند که بخشی از اراضی آبی به تدریج به اراضی کم‌بازده‌تر تبدیل شده‌اند و برخی روستاها با فشار مضاعف برای تأمین آب شرب مواجه شده‌اند.

همین تجربه‌هاست که امروز مطالبه جبران خسارت را به یکی از محورهای اصلی گفت‌وگو تبدیل کرده‌است. فرماندار الیگودرز در همین چارچوب، به‌صراحت خواستار جبران این خسارت‌ها شد و راهکار را در تسریع پروژه‌های مکمل و جبرانی دانست.

این پروژه‌ها اگرچه در اسناد و برنامه‌ها تعریف شده‌اند، اما از نگاه مردم هنوز به نقطه اثرگذاری کامل نرسیده‌اند. سدهای قشلاق، ده‌جانی، دارسفید و چمن‌سلطان از همین طرح‌ها هستند.

این پروژه‌ها قرار است بخشی از فشار ناشی از انتقال آب را کاهش دهند و تعادل جدیدی در توزیع منابع ایجاد کنند، اما فاصله میان تعریف پروژه و اثر در زندگی مردم همچنان موضوعی تعیین‌کننده است.

یکی از فوری‌ترین جلوه‌های این شکاف، در مسئله آب شرب روستاها دیده می‌شود. بر اساس آنچه در جلسه مطرح شد، 99 به‌طور مستقیم از پیامدهای طرح قمرود متأثر شده‌اند و نیازمند تأمین پایدار آب هستند.

طرح‌های آب‌رسانی برای این مناطق در دستور کار قرار گرفته، اما گستردگی جغرافیایی، نیاز به خطوط انتقال طولانی و محدودیت‌های اجرایی، باعث شده این فرآیند زمان‌بر باشد.

در کنار آب شرب، کشاورزی نیز در مرکز این معادله قرار دارد. فرماندار الیگودرز با اشاره به شبکه پایاب سد حوضیان، اعلام کرد که در حال حاضر حدود 400 هکتار از اراضی تحت‌پوشش آبیاری قرار دارند و با تکمیل این شبکه، این عدد می‌تواند به حدود 1000 هکتار برسد.

آنچه این وضعیت را پیچیده‌تر می‌کند، ماهیت دوگانه پروژه قمرود است. از یک سو، این طرح در سطح ملی به‌عنوان یکی از ابزارهای مقابله با بحران آب در مناطق مرکزی شناخته می‌شود.

از سوی دیگر، در مبدأ، همین طرح به یک مسئله اجتماعی تبدیل شده که با مفاهیمی مانند عدالت توزیعی، حقابه و پایداری معیشت گره خورده‌است.

انتهای پیام/ 644