به گزارش خبرگزاری تسنیم از بیرجند، در حالی که مدیریت پسماند همواره یکی از چالش‌های اساسی مدیریت شهری است، یک استارت‌آپ دانش‌بنیان در شهرک صنعتی بیرجند با بهره‌گیری از فناوری بومی و مشارکت فعال شهروندان، «زباله» را به «سرمایه» تبدیل کرده و مدلی موفق از اقتصاد چرخشی را به مرحله اجرا درآورده است.

در هیاهوی میدان تولید شهرک صنعتی بیرجند، مجموعه‌ای دانش‌بنیان با نام «چرخه سبز خاوران» با ایده‌ای نوآورانه، نگاه‌ها را به سوی آینده مدیریت پسماند تغییر داده است. این استارت‌آپ جوان با تلفیق فناوری‌های نوین و داده‌های هوشمند، موفق شده است تفکیک پسماندهای خشک را از یک چالش شهری به الگویی کارآمد برای حفاظت از محیط‌زیست تبدیل کند.

پلی میان منازل و خطوط تولید

هسته اصلی این طرح، حذف واسطه‌های سنتی و اتصال مستقیم پسماندهای تفکیک شده از درِ منازل به چرخه بازتولید است. در این فرآیند، پسماندها نه تنها راهی محل‌های دفن زباله نمی‌شوند، بلکه پس از پردازش هوشمند در کارخانه، به مواد اولیه مورد نیاز صنایع بازگشته و چرخه اقتصاد سبز را در خراسان جنوبی تقویت می‌کنند.

تقی‌نژاد، مدیر 27 ساله این مجموعه دانش‌بنیان، ضمن تشریح روند رشد این سامانه از سال 1400 تاکنون، می‌گوید: در حال حاضر بیش از 2300 کاربر از طریق اپلیکیشن و وب‌سایت با ما همراه شده‌اند. مکانیزم کار ساده اما دقیق است؛ شهروندان درخواست خود را ثبت می‌کنند و سامانه به صورت خودکار، نزدیک‌ترین ناوگان جمع‌آوری را اعزام می‌کند.

وی با تأکید بر اهمیت زمان در مدیریت خدمات شهری، افزود: اولویت ما کاهش انتظار شهروندان بوده است؛ به طوری که در بسیاری از موارد، عملیات جمع‌آوری زباله‌های خشک در کمتر از یک ساعت پس از ثبت درخواست انجام می‌شود.

لزوم حمایت برای گذار به الگوی ملی

این تجربه موفق نشان می‌دهد که ترکیب «تکنولوژی بومی»، «انگیزه اقتصادی» و «فرهنگ‌سازی» می‌تواند معادلات مدیریت پسماند را دگرگون کند.

کارشناسان معتقدند تداوم حمایت‌های مدیریتی و تسهیل قوانین زیرساختی، می‌تواند این مدل بیرجندی را به یک الگوی ملی تبدیل کرده و علاوه بر کاهش اثرات تخریبی بر محیط‌زیست، به رشد اقتصاد محلی نیز شتاب ببخشد. 

این تجربه ثابت کرد که با تغییر نگاه به زباله و ساده‌سازی فرآیند مشارکت، می‌توان تأثیری عمیق و ملموس بر سلامت طبیعت ایران بر جای گذاشت.

تبدیل «زباله» به «اعتبار»؛ نسخه بیرجندی‌ها برای عبور از بحران پسماند

استارت‌آپ دانش‌بنیان «چرخه سبز خاوران» در بیرجند با اجرای الگوی «پاداش‌محور» و هوشمندسازی فرآیند جمع‌آوری، موفق شده است مشارکت 2 هزار شهروند بیرجندی را در تفکیک پسماند جلب کند. این مجموعه با تبدیل پسماندهای خشک به مواد اولیه صنعتی، مسیری نو برای تحقق اقتصاد چرخشی در شرق کشور ترسیم کرده است.

تقی‌نژاد،  ایجاد انگیزه اقتصادی را رمز موفقیت این طرح می‌داند. وی در این باره می‌گوید: ما برای هر کیلوگرم پسماند خشک تحویلی، مبلغی مشخص به کیف پول الکترونیکی شهروندان واریز می‌کنیم. این مدل مالی باعث شده تا ساکنان منازل، ادارات و مؤسسات، نگاهی متفاوت به پسماندهای تولیدی خود داشته باشند.

آمارهای این سامانه از فعالیت مستمر 2 هزار کاربر فعال خبر می‌دهد که روزانه تا 25 درخواست ثبت کرده و به‌طور میانگین 20 کیلوگرم پسماند بازیافتی را به چرخه تولید بازمی‌گردانند؛ به‌طوری که تنها در اسفندماه گذشته، حدود 15 تن پلاستیک توسط این سامانه جمع‌آوری شده است.

از نوار نقاله تا تولید گرانول؛ زنجیره ارزش بازیافت

فرآیند فرآوری در این کارخانه دانش‌بنیان، مسیری دقیق و فنی است. مواد جمع‌آوری‌شده پس از ورود به واحد پردازش، روی نوار نقاله قرار گرفته و توسط نیروهای انسانی تفکیک می‌شوند.

در ادامه، مواد وارد دستگاه‌های آسیاب و حوضچه‌های شست‌وشو شده تا پس از جداسازی دقیقِ انواع پلیمرها (مانند PET و پلی‌اتیلن‌ها)، به شکل «گرانول» یا مواد اولیه بازیافتی درآمده و آماده استفاده در صنایع تولید پلاستیک شوند. علاوه بر پلاستیک، فلزات و شیشه‌های بازیافتی نیز پس از پردازش، برای ذوب یا فرآوری مجدد به مقاصد تخصصی ارسال می‌شوند.

این مجموعه که دارای مجوزهای رسمی از مدیریت پسماند شهرداری و پروانه تولید از سازمان صنعت، معدن و تجارت است، فعالیت‌های خود را تنها به حوزه تجارت محدود نکرده است.

تقی‌نژاد با اشاره به برگزاری بیش از 20 پویش جمع‌آوری پسماند در مدارس و همکاری‌های علمی با دانشگاه‌های بیرجند و علوم پزشکی، بر اهمیت «فرهنگ‌سازی» برای تداوم این مسیر تأکید دارد.

چشم‌انداز آینده: رسیدن به قطب بازیافت منطقه

با اشتغال‌زایی مستقیم برای 5 نفر و گام‌های استوار در مسیر توسعه، چرخه سبز خاوران حالا به دنبال استفاده از «خطوط تفکیک لیزری» برای افزایش ظرفیت و کاهش اتکا به نیروی انسانی است.

تقی‌نژاد معتقد است در صورت تکمیل زیرساخت‌ها، این سامانه می‌تواند حداقل 30 درصد از پسماندهای خشک و ارزشمند شهر بیرجند را مدیریت و به چرخه تولید بازگرداند؛ هدفی که گامی بلند برای حفاظت از محیط‌زیست و شکوفایی اقتصاد سبز در خراسان جنوبی محسوب می‌شود.

انتهای پیام/257