به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، نشست «بیم و امیدهای راهبردی پساجنگ ایران» به همت خانه اندیشه‌ورزان و با همکاری اندیشکده حنان برگزار شد؛ نشستی که هدف آن ترسیم تصویری جامع از مسائل کشور در دوره‌ای بود که لزوماً با پایان جنگ، تازه آغاز می‌شود. فضای نشست، رنگ‌وبویی تحلیلی و آینده‌پژوهانه داشت و صاحب‌نظران تلاش کردند ابعاد مختلف دوران پساجنگ را از منظرهای گوناگون کاوش کنند؛ از بازسازی سرمایه اجتماعی و اصلاح ساختارهای حکمرانی گرفته تا سیاست‌گذاری اقتصادی، فرهنگی، آموزشی و تنظیم روابط خارجی در مقیاس ملی. مجموعه سخنان بیان‌شده در این نشست، منظومه‌ای از دغدغه‌ها و راهکارها را پیش‌روی مخاطبان قرار می‌داد که می‌تواند به‌مثابه نقشه راهی برای دوران پساجنگ مورد توجه قرار گیرد.

نخستین سخنران نشست، دکتر سید اویس ترابی از اندیشکده زیست‌پذیری شهری بود که با نگاهی جامعه‌محور، مهم‌ترین وظیفه دوران پساجنگ را رفع مشکلات و آسیب‌های ایجادشده دانست. وی تأکید کرد که مهم‌ترین رسالت این دوره، ترمیم رابطه دولت و جامعه نخبگانی است؛ رابطه‌ای که به باور وی می‌تواند تعیین‌کننده آینده کشور باشد. وی گفت: «باید به نقطه‌ای برسیم که بتوانیم جامعه نخبگانی را، از تقابل با ایران به همراهی با ایران تبدیل کنیم.» 

ترابی توضیح داد که بخشی از شکاف‌های موجود، محصول سوءبرداشت‌ها و بخشی دیگر حاصل ضعف‌های اجرایی و ساختاری است؛ ازاین‌رو هر راهبرد مؤثر پساجنگ باید بر اعتمادسازی، گفت‌وگو و مشارکت نخبگان استوار باشد.

در ادامه، آقای محمد ابوالفتحی از اندیشکده اقتصاد مقاومتی، به تجربه‌های مدیریتی جنگ رمضان اشاره کرد و گفت که این دوره با وجود دشواری‌هایش، موجب افزایش چابکی دولت شده و این دستاورد ارزشمند نباید پس از جنگ از دست برود. وی تصریح کرد: «سیاست‌گذاری در ایران پس از جنگ باید به سمت توزیع زیرساختی حرکت کند.» 

به باور وی، این رویکرد افزون بر کاهش آسیب‌پذیری کشور در برابر بحران‌ها، موجب تقویت تاب‌آوری اجتماعی خواهد شد. ابوالفتحی بر این نکته تأکید کرد که تمرکززدایی از زیرساخت‌ها، تنها یک انتخاب نیست؛ بلکه ضرورتی است که تجربه جنگ آن را بیش از پیش برجسته کرده است.

دکتر علی دولت، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، محور سخنان خود را بر یکی از چالش‌های آشنا و تکرارشونده کشور در سال‌های اخیر متمرکز کرد: مسئله تعیین حقوق کارگران. وی گفت که هر سال در ماه‌های پایانی پاییز و ابتدای زمستان، دولت با دشواری تعیین دستمزد مواجه می‌شود و ناتوانی در انطباق حقوق با نرخ واقعی تورم، نارضایتی اجتماعی را افزایش می‌دهد. دکتر دولت تأکید کرد که اگر این چرخه اصلاح نشود، فشارهای اقتصادی می‌تواند فضای پساجنگ را ملتهب کند و اعتماد عمومی را فرسایش دهد.

در بخش دیگری از نشست، دکتر عبدالحسین مشکانی که به حوزه فرهنگ و جامعه نخبگانی می‌پردازد، رفتار بخشی از نخبگان خارج از کشور را مورد توجه قرار داد. وی توضیح داد: «جامعه نخبگانی خارج از کشور گاه به‌دلیل نگرانی از دست دادن جایگاه یا امید به کسب موقعیت بهتر، به مخالفت با ایران گرایش پیدا می‌کند.»

مشکانی افزود که گسترش زیرساخت‌های توزیع‌شده، نقشی بنیادین در تقویت تاب‌آوری جامعه دارد و کشور را در برابر حوادث آسیب‌ناپذیرتر می‌سازد. وی همچنین تأکید کرد که یکی از گام‌های مهم در دوران پساجنگ، «ارائه تصویری درست و دقیق از رهبر شهید» است که باید با دقت و اهتمام رسانه‌ای دنبال شود تا حافظه تاریخی جامعه تثبیت و تقویت گردد.

پس از وی، آقای سید موسی زکی‌زاده فعال رسانه‌ای و مستندساز، سخن گفت و بر اهمیت مدیریت «شور اجتماعی» تولیدشده در دوران جنگ تأکید کرد. وی اظهار داشت: «در دوران پساجنگ باید برای شور و حرارت ایجادشده میان مردم، ساختاری تعریف شود تا بتوان از این سرمایه اجتماعی صیانت کرد.» 

 زکی‌زاده معتقد بود که انرژی اجتماعی آزادشده در این دوران، اگر مهار و هدایت نشود، ممکن است در بلندمدت فرسوده شود، اما اگر به ساختارهای مشارکتی تبدیل گردد، می‌تواند موتور پیشرفت در دوره جدید باشد.

در ادامه نشست، آقای موسی شیرآلی مدیر اندیشکده اساس، به ابعاد حکمرانی پرداخت و گفت که نبود تعریف روشن از نقش مردم در سازوکارهای کنشگری، یکی از مشکلات بنیادین مدیریت کشور است. وی بیان کرد: «این خلأ ناشی از فقدان نرم‌افزار مناسب حکمرانی در کشور است.» شیرآلی افزود که اگر پیش از جنگ یا در حین جنگ برای حل این مسئله چاره‌اندیشی نشود، پس از جنگ نیز نمی‌توان انتظار اصلاحات مؤثر داشت و کشور از ظرفیت مردم بهره‌مند نخواهد شد.

آقای حسین سبزواری کارشناس مسائل اجتماعی نیز بر اهمیت سرمایه اجتماعی و همبستگی تازه‌تجربه‌شده میان مردم اشاره کرد و گفت: «اتحادی که میان گروه‌های مختلف جامعه، از بی‌حجاب تا باحجاب، پدید آمده، باید پس از جنگ نیز حفظ شود.» 

وی این همبستگی را ثروتی کم‌نظیر دانست که اگر برای تداوم آن برنامه‌ریزی نشود، ممکن است به‌تدریج فروکاسته شود. سبزواری تأکید کرد که حفظ این پیوند اجتماعی، نیازمند سیاست‌هایی فراگیر، متعادل و ارتباط‌محور است.

در بخش آموزشی نشست، خانم فاطمه امینی نماینده مؤسسه شجره طیبه طوبی، یکی از جدی‌ترین تهدیدهای دوران پساجنگ را «دانش‌آموزان رهاشده در مدارس» عنوان کرد. به گفته وی، نظام آموزشی کشور در وضعیت بحرانی قرار دارد و دوران پساجنگ باید نقطه آغاز بازنگری جدی در آموزش‌وپرورش باشد. امینی توضیح داد که اگر وضعیت امروز مدارس اصلاح نشود، بازسازی کشور با چالش نیروی انسانی مواجه خواهد شد؛ چراکه آینده هر کشور بر دوش همین نسل قرار دارد.

آخرین سخنران نشست، دکتر داوود الحسینی استاد دانشگاه شریف بود که سخنان خود را به اقتصاد و روابط خارجی اختصاص داد. وی نبود «مدیریت واحد در اقتصاد کشور» را یکی از معضلات جدی دانست و گفت که بروکراسی پیچیده و اصطکاک درون‌دولتی، سرعت تصمیم‌گیری را کاهش داده است. وی همچنین بر ضرورت بازآرایی روابط ایران با کشورهای قدرتمندی همچون چین و روسیه تأکید کرد و گفت: «ایران در دوران پساجنگ باید روابط خارجی خود را منسجم‌تر و استراتژیک‌تر سامان دهد.»

انتهای پیام/