به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، روابط ترکیه و انگلیس در چند سال گذشته با پیشرفت قابل توجهی روبرو بوده است. سفر چند روزه هاکان فیدان وزیر امور خارجه ترکیه به لندن و دیدار‌های او با مقامات انگلیس، نشان دهنده آن است که طرفین برنامه بلندمدتی برای ارتقای سطح همکاری‌های دارند. چرا که در این سفر «سند چارچوب مشارکت استراتژیک» بین ترکیه و انگلیس امضا شد که هدف از آن تقویت مشارکت استراتژیک بین آنکارا و لندن و گسترش دامنه همکاری‌ها است. 

فیدان و کوپر پس از امضای این سند اعلام کردند که ترکیه و انگلیس به عنوان دو دوست قدیمی و دو متفق عضو پیمان نظامی ناتو، اراده‌ای راسخ برای توسعه همکاری در همه حوزه‌ها دارند.

«سند چارچوب مشارکت استراتژیک» به این اشاره کرده که ترکیه و انگلیس، این دو متحد ناتو با گسترش دامنه همکاری از طریق گفتگوی نزدیک در سطوح دو جانبه و چند جانبه، در طیف وسیعی از زمینه‌ها از امنیت گرفته تا تغییرات اقلیمی، از توسعه انسانی گرفته تا علم و فناوری، همکاری خواهند کرد.

علاوه بر حوزه‌های سیاسی – دفاعی و اقتصادی، در بخش‌های مبتنی بر تخصص قضایی، حقوقی و اطلاعاتی، همکاری‌هایی در حوزه‌های مبارزه با تروریسم و جرایم سازمان‌یافته، جرایم تأمین مالی تروریسم و پولشویی، جرایم دیجیتال، مبارزه با اطلاعات نادرست، فرآیند‌های فاجعه‌بار و حل پرونده‌های معوقه، در جریان خواهد بود. 

در بیانیه مشترک ترکیه و انگلیس آمده است: «این سند، پایه محکمی برای تقویت گفتگو و همکاری بین دو متحد ناتو و شرکای استراتژیک است که دوستی تاریخی، روابط دوجانبه عالی و دیدگاه مشترکی در مورد طیف وسیعی از مسائل بین‌المللی و چالش‌های جهانی و  اراده قوی برای امنیت و ثبات خاورمیانه، دارند». 

همچنین ایوت کوپر، وزیر امور خارجه انگلیس در بیانیه‌ای از حساب کاربری ایکس X خود گفت: «در حالی که ما به دنبال راه‌حلی دیپلماتیک برای وضعیت خاورمیانه هستیم، ترکیه همچنان شریکی ضروری برای امنیت جهانی است. من با هاکان فیدان توافق کردم که همکاری‌هایمان را به عنوان متحدان ناتو تعمیق بخشیم و روابط اقتصادی خود را برای تقویت امنیت و رفاه مشترکمان افزایش دهیم».

انگلیس به عنوان یکی از کشور‌های ثروتمند اروپایی، با ترکیه توافق نامه تجارت آزاد امضا کرده و حجم مبادلات تجاری بین آنکارا و لندن در سال 2025 میلادی به 24 میلیارد دلار رسید که رقم قابل توجهی در آمار‌های تجارت خارجی ترکیه محسوب می‌شود. علاوه بر این، ترکیه از حیث تأمین تسلیحات و تجهیزات مورد نیاز خود، به همکاری انگلیس نیازمند است.

روزنامه حریت چاپ آنکارا در گزارشی به این اشاره کرده که روابط دوجانبه بین ترکیه و انگلیس به عنوان دو متحد ناتو و شریک استراتژیک در همه زمینه‌ها، به ویژه تجارت، سرمایه‌گذاری و صنایع دفاعی در حال پیشرفت است. طرفین همچنین در تلاشند تا از طریق گفتگوی نزدیک و هماهنگی در مواجهه با بحران‌های منطقه و چالش‌های جهانی، راه‌حل‌هایی را با هدف تضمین امنیت، ثبات و رفاه ارائه دهند.

از کامرون تا استارمر

اگر چه روابط ترکیه و انگلیس از پسزمینه تاریخی دور و درازی برخوردار است اما از سال 2002 میلادی به این سو و در دوران زمامداری حزب عدالت و توسعه، رابطه بین آنکارا و لندن، فراز و نشیب‌های متعددی را تجربه کرده است. از روزی که اردوغان و رفقای او در آنکارا قدرت را در دست گرفتند، این افراد به عنوان نخست وزیر انگلیس بر صحنه سیاست ظاهر شده‌اند:
تونی بلر
گوردون براون
دیوید کامرون
ترزا می‌
بوریس جانسون
لیز تراس
ریشی سوناک
کی یر استارمر

مرور لیست بالا نشان می‌دهد که در دوران 24 ساله زمامداری حزب اردوغان و رفقای او، تاکنون 8 بار پست نخست وزیری انگلیس دست به دست شده است. احتمالاً در این لیست، نام دو نفر بیش از سایرین در ذهن مقامات ترکیه باقی مانده است. اول دیوید کامرون که به شکل آشکار یک سیاستمدار ترکیه ستیز بود و قبل از خروج انگلیس از اتحادیه اروپا اعلام کرده بود که ترکیه تا سیصد سال دیگر هم عضو اتحادیه نخواهد شد؛ دوم بوریس جانسون که با تکیه بر هویت ترکی جدّ خود، نزد مقامات ترکیه و افکاری عمومی این کشور محبوبیت زیادی پیدا کرد و در دوران او روابط بین آنکارا و ترکیه وضعیت بهتری پیدا کرد.

اما حالا و در دوران استارمر، ترکیه وضعیت متفاوتی دارد و برای توسعه روابط خود با انگلیس، دلایل و انگیزه‌های بیشتری پیدا کرده است.

آیا روابط ترکیه و انگلیس وارد دوران جدیدی شد؟

روزنامه ترکیه گازته از جراید نزدیک به حزب حاکم ترکیه اعلام کرده که بر اساس توافقنامه چارچوب استراتژیک که بین هاکان فیدان و همتای او ایوت کوپر در لندن امضا شد، زمینه‌های قابل توجهی برای همکاری با ترکیه وجود دارد.  

تحلیلگران ترکیه معتقدند، بریتانیا که زمانی بر دریا‌ها تسلط داشت و نظم جهانی را شکل می‌داد، امروز نمی‌تواند با همان ظرفیت عمل کند. مشکل فقط از دست دادن قدرت نیست، اگر چه زبان لندن هنوز زبان یک قدرت بزرگ است، با این حال، ابزار‌های آن به طور فزاینده‌ای به مرز‌های یک قدرت متوسط کشیده شده و شکاف بین ادعا و نفوذ در سیاست خارجی آشکار شده است. این همان نقطه‌ای است که ترکیه نیز می‌تواند به عنوان یک قدرت متوسط، خود را به انگلیس نزدیک کند.

رقصِ تنهایان

پس از رفراندوم برگزیت و خروج انگلیس از اتحادیه اروپا، میزان اثرگذاری انگلیس در اروپا به طور قابل توجهی کاهش یافت. این کشور دیگر تصمیم‌گیرنده نیست، بلکه اغلب بازیگری است که از تصمیمات پیروی می‌کند.

این وضعیت، نفوذ لندن را در این قاره محدود می‌کند و در عین حال حس انزوای استراتژیک آن را تعمیق می‌بخشد. اگر چه برخورداری از مواهب «رابطه ویژه» با آمریکا همچنان ادامه دارد، اما ماهیت آن تغییر کرده است.

لندن حالا برای واشنگتن یک شریک حیاتی و ضروری نیست و قابل جایگزینی است. این تفاوت ظریف به وضوح تغییر در سلسله مراتب قدرت را آشکار می‌کند.

علاوه بر این، عدم همپوشانی منافع در بسیاری از زمینه‌ها نشان می‌دهد که آمریکا به شکل عامدانه، فضای مانور لندن را محدود می‌کند.

در دیگر سو، ترکیه نیز کشوری است که پس از چند دهه چانه زنی، هنوز هم به عضویت اتحادیه اروپا در نیامده و با قاره سبز، روابط سردی دارد. اما مخرج مشترک ناتو، ترکیه و انگلیس را به هم نزدیک می‌کند و این دو‌ امیدوارند که بتوانند به عنوان دو کشور تک افتاده، در کنار هم قرار بگیرند.

کارشناسان اقتصادی می‌گویند: انگلیس هنوز هم با حجم اقتصادی تقریباً 3.5 تریلیون دلاری، بازیگر جهانی مهمی است. با این حال، تضعیف ظرفیت تولید و افول صنعت در این کشور، خطری جدی است. آن هم در شرایطی که اقتصاد انگلیس به شدت به بخش‌های مالی و خدماتی متکی است و آن را در برابر شوک‌های ژئوپلیتیکی آسیب‌پذیرتر می‌کند.

در همین حال، سرویس اطلاعاتی‌ام. آی. 6 انگلیس و سنت دیپلماسی هنوز فعال است، اما به اندازه دو دهه پیش، در اوج نیست. برتری مطلقی که زمانی پذیرفته شده بود، اکنون مورد تردید قرار گرفته و قدرت انگلیس در تاریکی در حال فرسایش است. آنکارا‌ امیدوار است بر اساس این ارزیابی‌ها، از فرصت‌های نوین همراهی با لندن، به درستی استفاده کند.

از دید تحلیلگران، سند توافق اخیر بین آنکارا و لندن، صرفاً یک متن و یک حرکت نمادین نیست، بلکه بیانگر یک تغییر ساختاری است که به دنبال نوعی از همراهی است که نسبت به گذشته، نهادی‌تر، عمیق‌تر و چندبعدی باشد.

البته برخی از ابعاد این سند، از سوی کارشناسان ترکیه‌ای به شکلی اغراق‌آمیز توصیف شده و این در حالی است که در درجه اول، یک مکانیسم گفتگوی استراتژیک نهادینه شده ایجاد می‌کند تا هماهنگی منظمی در زمینه‌های امور خارجه، دفاع و اطلاعات به وجود آید.
ادامه دارد...

انتهای پیام/