به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، در پی آسیب‌های واردشده به برخی زیرساخت‌های صنعتی و غیرنظامی در جریان جنگ اخیر، اکنون مسئله بازسازی این ظرفیت‌ها به یکی از مهم‌ترین اولویت‌های سیاست‌گذاری اقتصادی و صنعتی کشور تبدیل شده است.

شدت تخریب‌ها به‌گونه‌ای بوده که در بسیاری از موارد، بازگشت به چرخه تولید مستلزم بازسازی کامل است؛ موضوعی که در عین ایجاد چالش‌های جدی، می‌تواند به‌عنوان فرصتی راهبردی برای بازنگری در الگوی توسعه صنعتی نیز تلقی شود.

ابعاد خسارت و ضرورت بازسازی بنیادین

بررسی‌های اولیه نشان می‌دهد که بخشی از صنایع آسیب‌دیده، به‌ویژه در حوزه‌های زیرساختی و تولیدی، به‌دلیل ماهیت تخریب، عملاً امکان احیای سریع ندارند. این وضعیت، برنامه‌ریزان را ناگزیر می‌سازد تا به‌جای تمرکز بر بازسازی شتاب‌زده، به سمت طراحی مجدد و اصولی این واحدها حرکت کنند.

در چنین شرایطی، بازسازی صرفاً به معنای بازگرداندن وضعیت به قبل از جنگ نیست، بلکه باید با هدف افزایش تاب‌آوری، بهره‌وری و انطباق با استانداردهای نوین صورت گیرد.

چالش‌های پیشین در جانمایی و طراحی صنایع

یکی از نکات قابل توجه در تحلیل وضعیت کنونی، به اشکالات ساختاری در مکان‌یابی و طراحی برخی صنایع در گذشته بازمی‌گردد. در مواردی، واحدهای صنعتی در مناطقی احداث شده‌اند که از منظر آمایش سرزمین، دسترسی به منابع، یا ملاحظات پدافندی، دارای ضعف‌های جدی بوده‌اند.

این کاستی‌ها در شرایط بحرانی، خود را به‌صورت آسیب‌پذیری بالا نشان داده و موجب تشدید خسارات چه در بحث جنگ و چه در بحث  شده‌اند. از همین رو، اکنون ضرورت دارد که در فرآیند بازسازی، این تجربیات به‌عنوان درس‌های سیاستی مورد توجه قرار گیرند.

البته باید تاکید شود که این موضوع باید مورد بررسی کارشناسی به خصوص در حوزه پدافندی و اقتصادی قرار بگیرد؛ چرا که بحث جابه‌جایی صنایع سنگین و زنجیره‌های وابسته آنها مسئله‌ای ساده نیست و باید هزینه-فرصت کل زنجیره تامین و لجستیک نیز مورد توجه باشد.

فرصتی برای بازنگری در الگوی توسعه صنعتی

در چنین بستری، تخریب‌های ناشی از جنگ، علی‌رغم تبعات منفی، می‌تواند به‌عنوان یک نقطه عطف برای اصلاح مسیر توسعه صنعتی عمل کند. به‌ویژه در سه محور کلیدی:

نوع صنایع: بازنگری در ترکیب فعالیت‌های صنعتی با تأکید بر صنایع دانش‌بنیان و کم‌ریسک‌تر

فناوری تولید: بهره‌گیری از فناوری‌های نوین با هدف افزایش بهره‌وری و کاهش وابستگی

جغرافیای استقرار: انتخاب مکان‌های جدید بر اساس اصول آمایش سرزمین و ملاحظات امنیتی

این رویکرد می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری نسلی جدید از زیرساخت‌های صنعتی باشد که نه‌تنها کارآمدتر، بلکه در برابر بحران‌ها نیز مقاوم‌تر هستند.

الزامات سیاستی برای بازسازی هوشمند

با این حال، تحقق چنین هدفی نیازمند سیاست‌گذاری دقیق و هماهنگی نهادی است. از جمله مهم‌ترین الزامات در این مسیر می‌توان به مواردی از جمله تدوین یک نقشه راه جامع برای بازسازی با رویکرد توسعه‌محور، استفاده از ظرفیت بخش خصوصی و سرمایه‌گذاری خارجی، تقویت نظام‌های ارزیابی ریسک و پدافند غیرعامل و هم‌راستاسازی بازسازی با اهداف کلان اقتصادی و زیست‌محیطی اشاره کرد.

از بازسازی تا نوسازی 

در نهایت، آنچه شرایط کنونی را متمایز می‌کند، امکان گذار از بازسازی صرف به نوسازی ساختاری است. اگرچه خسارات واردشده هزینه‌های قابل توجهی را به اقتصاد تحمیل کرده، اما در صورت مدیریت صحیح، می‌توان این وضعیت را به فرصتی برای اصلاح خطاهای گذشته و طراحی آینده‌ای پایدارتر برای بخش صنعت تبدیل کرد.

به نظر می‌رسد تصمیم‌گیری‌های امروز در حوزه بازسازی، نقشی تعیین‌کننده در شکل‌دهی به مسیر توسعه صنعتی کشور در دهه‌های آینده خواهد داشت.

انتهای پیام/