از فلسفه سیاسی رهبر شهید تا گام کُند حوزه و دانشگاه
- اخبار ویژه نامهها
- اخبار حوزه و روحانیت
- 05 ارديبهشت 1405 - 08:43
حجتالاسلام والمسلمین دکتر محسن مهاجرنیا، رئیس اندیشکده مطالعات انقلاب اسلامی طلوع مهر، در گفتوگو با خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، به تبیین منظومه فکری معرفتی و شخصیتی رهبر شهید انقلاب پرداخت و گفت: حقایق مرتبط با رهبر شهیدمان را که در زمان حیات ایشان به دلایل مختلف قابل طرح نبود، حالا قابل طرح و پرداخت است؛ ایشان حکیمی بینظیر، متفکری فوق العاده و فیلسوفی بودند که بیش از همه فلاسفه تاریخ به بشریت خدمت کردند.
وی با بیان اینکه هیچ یک از فلاسفه تاریخ، فلسفه سیاسی به غنای فلسفه سیاسی شهید آیتالله خامنهای نداشتند، افزود: ایشان فلسفه را به میدان آورد و وارد زندگی کرد. افلاطون در عرصه ذهنی و تفکر دیدگاههایی داشت اما رهبر شهید، با فلسفه زندگی امت را اداره کرد و فلسفه آنقدر شاخ و برگ پیدا کرد که نظیر ندارد.
بستری برای ورود به پارادایم فکری جدید
استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به تأکید رهبر شهید بر تولید علم دینی و طراحی کرسیهای آزاداندیشی در حوزه و دانشگاه برای متفکران که بستری برای ورود به پارادایم فکری جدید را فراهم کرده است، تصریح کرد: حتی نام بردن از سرفصلهای اقدامات شهید آیتالله خامنهای در حوزه حکمت و اندیشه سیاسی، ساعتها زمان میبرد.
جمهوری اسلامی، نظامی بر پایه امامت امت بود که توسط رهبر شهید، بازسازی، مدلسازی و الگوسازی و در قالب فرآیند پنجگانه انقلاب، نظامسازی، دولتسازی، جامعهسازی و تمدنسازی تعریف شد.
مردم رکن مشروعیت هستند
حجتالاسلام مهاجرنیا با بیان اینکه مردمسالاری طراحی شده توسط ایشان عین دینسالاری است، افزود: در این دیدگاه که مختص رهبر شهیدمان است، مردم در مقابل یا در عرض خدا تعریف نشدهاند بلکه بخشی از مشروعیت الهی هستند؛ بسیاری افراد در ذیل پارادایم امامت امت معتقدند که مشروعیت از خداوند است و مردم نقشی در آن ندارند ولی ایشان فرمود، مردمی که حاکمیت اسلام را انتخاب میکنند، رکن مشروعیت نظام هستند؛ به این ترتیب که از همان ابتدا که اراده خداوند به مشروعیت نظام اسلامی تعلق گرفت، در ضمن آن، دو جزء صلاحیتهای دینی و الهی و انتخاب و مقبولیت مردم در کنار هم به عنوان علت تامه مطرح بود نه یکی از آنها به تنهایی.
وی خاطرنشان کرد: از دیدگاه رهبر شهید انقلاب، صلاحیتهای دینی و مردم، یک امر واحد جوهری دروندینی و تفکیکناپذیر هستند؛ در واقع مردمسالاری دینی، امر بسیط دروندینی است که از صدر اسلام وجود داشته و حکومت پیامبر اسلام(ص) و حکومت علوی هم با آن استقبال تاریخی مردم، مردمسالاری دینی بوده است. این نظریه در حالی است که پیش از رهبر شهید هیچکس حتی مشابه آن را ارائه نداده است چون اولا مردمسالاری، ترجمه دموکراسی است که پدیده نوینی در دنیای جدید محسوب میشود ثانیا خیلیها نمیپذیرند که اصل دموکراسی، دینی باشد.
رئیس اندیشکده مطالعات انقلاب اسلامی طلوع مهر اظهار کرد: رهبر شهید، مشروعیت حکومت و حجیت نظام اسلامی را اینطور توضیح میدهد که نظام اسلامی، مردمسالاری دینی است که اراده مردم در کنار صلاحیتهای دینی به عنوان یک امر بسیط و علت تامه برای موجودیت آن قرار دارد؛ مانند نماز جمعه که به دو رکن امام و پنج نفر مأموم در کنار هم نیاز دارد تا واجب شود. حتی معصومین(ع) با اینکه مشروعیت ذاتی برای امامت و تشکیل حکومت دارند؛ اما مردم بخشی از تحقق حاکمیت سیاسیشان هستند؛ همچون امیرمؤمنان علی(ع) که در 25 سال پشتیبانی مردمی را نداشتند.
حجتالاسلام مهاجرنیا با تأکید براینکه رکن بودن مردم برای مشروعیت نظام اسلامی، یک دیدگاه جامع و جدید است که چالشهای مربوط به مشروعیت را حل میکند، افزود: اگر این را نپذیریم، یا باید در دام حاکمیت ملی و انتخاب صرفا مردمی بیفتیم و دین را کنار بگذاریم یا در دام اینکه فقط دین، حاکمیت را تعیین کند و مردم هیچکاره باشند.
وی یادآور شد: رهبر شهید انقلاب در سایر مسائل از جمله فقه الدولة، فقه الحکومة، فقه النظام و... نیز دیدگاههای نابی دارند که پیش از آن نبوده است. با اینکه امام خمینی مؤسس فقه حکومتی هستند؛ ولی رهبری آن را بسط داده و نظریهپردازی و نظامسازی کردند؛ همین نظامسازی باید به نظریات اسلامی تبدیل شود و به پارادایمسازی برسد.
ضرورت اندیشهورزی نسبت به فلسفه سیاسی رهبر شهید
استاد حوزه و دانشگاه، ایده رهبر شهید مبنی بر کرسیهای آزاداندیشی در حوزه و دانشگاه را فوق العاده خواند و گفت: حوزه و دانشگاه حق این ایده را به جا نیاوردند وگرنه بسیاری از چالشهای کنونی نظام که منجر به اغتشاش شده است، رفع میشد. فلسفه سیاسی شهید آیتالله خامنهای نیاز به کار جدی و اندیشهورزی دارد؛ پیشنهاد میشود پروژه فکری مد نظر ایشان که 36 سال آن را پرورش داده و تئوریزه کردند، در حوزه و دانشگاه چکشکاری شود و مبنا و بنیاد معرفتی ما در دروس خارج و تحقیقات و آموزشها قرار گیرد.
حجتالاسلام مهاجرنیا با بیان اینکه امروز دروس خارج فقه معاصر که ایشان طراحی کرد و مورد نیاز نظام است، توسط برخی اساتید شروع شده ولی عقب هستیم، افزود: هم حوزه و هم دانشگاه در حق امام راحل و امام شهید، جفا کرده و آنطور که باید آنان را شناخته و میشناساندند و مبناسازی و تولید نظریههای پشتیبان، میکردند، نکردند.
وی ادامه داد: اینکه رهبر شهید فرمودند بعد از 47 سال از انقلاب اسلامی، هنوز در مرحله دولتسازی هستیم، به خاطر این است که ما نتوانستیم بر اساس مبانی فکری امامین انقلاب، جامعه اسلامی طراحی کنیم؛ در نتیجه امروز با این پدیده مواجه هستیم که برخی مزدور اجانب شده و اغتشاش میکنند و جوانان ما را میخرند و فاجعه میآفرینند.
سطوح عالی حوزه و دانشگاه برای چه روزی است؟
استاد حوزه و دانشگاه ضمن ابراز تأسف از اینکه ما در حد شعار باقی مانده و کار درخوری انجام ندادهایم، ابراز کرد: با خلأ تئوریک مواجه هستیم؛ این دیدگاهها باید به دهها نظریه تبدیل شود در حالی که همان نظریه انقلاب اسلامی را پذیرفته و بسنده کردهایم؛ ما چند نظریه بدیل، کارآمد و فعال برای حل مشکلات نظام ارائه دادهایم؟ در این سالها اگر هم پدیدهای جدید تولید شده، رهبر شهید شخصا به میدان آمدند و حوزه و دانشگاه آنطور که باید ورود نکردهاند؛ پس این همه سطوح عالی حوزه و دانشگاه برای چه روزی است و چه کارکردی دارد؟ جز برای زیست جهان مؤمنانه است؟!
حجتالاسلام مهاجرنیا با بیان اینکه هنوز هم دیر نیست و شهادت رهبرمان تلنگری است که به خود بیاییم و فعال شویم، افزود: امروز دفاع از انقلاب اسلامی، در عرصه قلم، اندیشهورزی و تولید فکر است؛ جامعه ما نیازمند اقناع فکری و معرفتی در همه عرصهها است؛ باید دید چند درصد از افکار و دروس ما به درد جامعهای که وارد خط مبارزه و مقاومت شده است، میخورد؟ حوزه و دانشگاه و مراکز علمی پژوهشی به میدان بیایند و از پژوهشهای بنیادین در کنار پژوهشهای جدید استفاده شود تا بتوانیم فصل نوینی را برای آینده اسلام و مقدمهسازی ظهور حضرت حجت رقم بزنیم.
خبرنگار: زهرا شریعتی
انتهای پیام/