به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، تازه‌ترین داده‌های آماری و تجاری منتشر شده نشان می‌دهد که در سه‌ماهه نخست سال جاری میلادی (2026)، مجموع ارزش صادرات کشور گرجستان به رقم یک میلیارد و 720 میلیون دلار رسیده که این میزان نشان‌دهنده یک رشد چشمگیر 23.4 درصدی در مقایسه با مدت مشابه در سال گذشته میلادی است.

در این میان، خودروهای سواری اگرچه همچنان توانسته‌اند جایگاه نخست و عنوان اصلی‌ترین دسته صادراتی این کشور را حفظ کنند، اما ارزش صادراتی آن‌ها با کاهشی 27 درصدی نسبت به سال قبل مواجه شده و به رقم 365 میلیون دلار تنزل یافته است.

با این وجود، در همین بازه زمانی، صادرات نفت و فرآورده‌های نفتی با ثبت یک جهش خیره‌کننده به جایگاه دوم سبد صادراتی گرجستان صعود کرده و ارزش صادرات این بخش به 208 میلیون دلار بالغ شده است؛ رقمی که تقریباً هفت برابر بیشتر از میزان ثبت شده در سه‌ماهه نخست سال گذشته ارزیابی می‌شود.

سهم چشمگیر تولیدات داخلی در رکوردشکنی صادرات نفتی

بر اساس داده‌های اولیه و مقدماتی که در اواخر آوریل توسط اداره ملی آمار گرجستان منتشر شد، صادرات داخلی این کشور - یعنی کالاهایی که مستقیماً در داخل خاک گرجستان تولید یا فرآوری شده‌اند و شامل بخش صادرات مجدد (ری‌اکسپورت) نمی‌شوند - در سه ماهه نخست سال 2026 در مجموع به یک میلیارد و 120 میلیون دلار رسیده است. این رقم به تنهایی توانسته حدود 75 درصد از کل حجم صادرات گرجستان را به خود اختصاص دهد.

روند صعودی در صادرات نفت و فرآورده‌های نفتی به شکلی کاملاً ملموس و شدید بوده است. به عنوان نمونه، در سه‌ماهه نخست سال 2025، حجم صادرات در این دسته از محصولات تنها در سطح 26 میلیون دلار قرار داشت، اما این رقم در سال 2026 با رشدی سرسام‌آور به 208 میلیون دلار افزایش یافت که نشانگر جهشی 698 درصدی است. نکته حائز اهمیت‌تر آنکه، افزایش به مراتب چشمگیرتری در بخش صادرات داخلی به ثبت رسیده است؛ جایی که فرآورده‌های نفتی تولید داخل با جهش شگفت‌انگیز 3 هزار و 714 درصدی رکوردی بی‌سابقه را بر جای گذاشتند.

فرآوری نفت روسیه؛ موتور محرک پالایشگاه‌های گرجستان

بررسی دقیق آمارها و داده‌های اقتصادی حکایت از آن دارد که از مجموع صادرات نفتی انجام شده این کشور، رقمی بالغ بر 200 میلیون دلار آن منحصراً مربوط به فرآورده‌های نفتی تولید و پالایش شده در داخل بوده و سهم صادرات مجدد در این بخش تنها در حدود 8 میلیون دلار برآورد شده است. در این چارچوب باید به این واقعیت مهم توجه داشت که گرجستان به لحاظ منابع طبیعی، نفت خام بسیار ناچیزی تولید می‌کند. در واقع، در سه‌ماهه نخست سال 2026 میلادی، تمامی محموله‌های نفت خام وارداتی به این کشور به طور کامل از مبدأ فدراسیون روسیه تامین شده که ارزش آن بالغ بر 118 میلیون دلار بوده است.

شواهد میدانی و داده‌های تجاری نشان می‌دهند که نفت خام وارداتی از روسیه در داخل خاک گرجستان پالایش و فرآوری شده و سپس روانه بازارهای بین‌المللی می شود. از سال 2025 میلادی، پالایشگاه نفت «کولوی» فعالیت عملیاتی خود را در گرجستان آغاز کرده و در گام نخست، تمرکز خود را بر پالایش نفت خام روسیه قرار داده است.

با این حال، مدیران و نمایندگان این شرکت نفتی اعلام کرده‌اند که برنامه‌ریزی‌های گسترده‌ای برای تنوع‌بخشی به منابع تامین خوراک پالایشگاه در جریان است و آن‌ها قصد دارند برای رهایی از وابستگی تک‌محصولی، از منابع نفتی کشورهای ترکمنستان و قزاقستان نیز بهره‌برداری نمایند.

مشتریان آفریقایی و آسیایی در صف خرید فرآورده‌های نفتی تفلیس

از منظر جغرافیای صادراتی و بازارهای هدف، مقصد اصلی و خریدار شماره یک فرآورده‌های نفتی گرجستان در حال حاضر کشور توگو (واقع در غرب قاره آفریقا) است. این کشور توانسته در سه‌ماهه نخست سال 2026 به بزرگترین بازار صادراتی گرجستان در این دسته از کالاها تبدیل شود. بر اساس گزارش‌های رسمی، مقاصد عمده صادراتی فرآورده‌های نفتی گرجستان به لحاظ ارزش و حجم به شرح زیر بوده است:

توگو: 55.3 میلیون دلار (معادل 71 هزار و 280 تن)

ترکیه: 48.1 میلیون دلار (معادل 100 هزار و 803 تن)

چین: 22.8 میلیون دلار (معادل 29 هزار و 238 تن)

مالت: 17.1 میلیون دلار (معادل 32 هزار و 861 تن)

مراکش: 16.7 میلیون دلار (معادل 30 هزار و 170 تن)

سنگاپور: 11.8 میلیون دلار (معادل 37 هزار و 932 تن)

امارات متحده عربی: 11.8 میلیون دلار (معادل 34 هزار و 816 تن)

لیبی: 11.4 میلیون دلار (معادل 9 هزار و 499 تن)

قبرس: 3.5 میلیون دلار (معادل 13 هزار و 164 تن)

ازبکستان: 580 هزار و 900 دلار (معادل 302.4 تن)

معافیت پایانه «کولوی» از تیغ تحریم‌های اتحادیه اروپا

در حوزه تحولات سیاسی و تحریمی مرتبط با این صنعت نوپا، اتحادیه اروپا در تاریخ 10 مارس 2026، پایانه بندری و استراتژیک «کولوی» واقع در سواحل دریای سیاه گرجستان را از فهرست تحریم‌های احتمالی خود خارج کرد.

این تصمیم مهم و تاثیرگذار پس از آن اتخاذ شد که دولت تفلیس و همچنین اپراتور اصلی این بندر که یک شرکت متعلق به جمهوری آذربایجان است، تعهدات صریح و کتبی مبنی بر رعایت کامل رژیم تحریم‌های غرب علیه روسیه ارائه دادند.

«دیوید اوسالیوان»، فرستاده ویژه اتحادیه اروپا در امور تحریم‌ها، در همان ایام طی نامه‌ای رسمی این تصمیم بروکسل را به اطلاع «ماکا بوچوریشویلی»، وزیر امور خارجه گرجستان رساند.

پیش از این، اتحادیه اروپا به طور جدی در نظر داشت تا پایانه کولوی را در چارچوب بیستمین بسته تحریمی خود علیه مسکو هدف قرار دهد. مقامات بروکسل نگرانی‌های عمیقی را در خصوص نقش کلیدی این بندر در حمل‌ونقل دریایی نفت روسیه و همچنین امکان پهلوگیری نفتکش‌های موسوم به «ناوگان سایه» مسکو مطرح کرده بودند. با این وجود، پس از آنکه مقامات دولتی گرجستان و اپراتور این بندر تعهدات مشخصی را ارائه کردند، بروکسل از موضع قبلی خود عقب‌نشینی کرد.

فرستاده ویژه اتحادیه اروپا در نامه خود تصریح کرده که شرکت ملی انرژی جمهوری آذربایجان (سوکار) که وظیفه مدیریت پایانه کولوی را بر عهده دارد، رسماً موافقت کرده تا تمامی فعالیت‌های تجاری خود را در انطباق کامل با تحریم‌های بروکسل به انجام برساند؛ تعهداتی که مشخصاً شامل رعایت سقف قیمت تعیین شده برای نفت روسیه و همچنین پایبندی سفت‌وسخت به ممنوعیت‌های وارداتی اتحادیه اروپا می‌شود. همین تضمین‌ها نقشی قاطع در تصمیم نهایی بروکسل برای لغو تحریم این پایانه بندری ایفا کرد.

انتهای پیام/