به‌گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، در سال‌های اخیر، صندوق‌های ثروت حاکمیتی شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس (بحرین، کویت، عمان، قطر، عربستان سعودی و امارات) به یکی از بازیگران اصلی در دنیای سرمایه‌گذاری جهانی تبدیل شده‌اند. این صندوق‌ها از سال 2021 تاکنون بیش از 430 میلیارد دلار سرمایه به بازارهای جهانی تزریق کرده‌اند، و از هر دلار نفتی که سرمایه‌گذاری می‌کنند، 75 سنت آن به خارج از منطقه می‌رود. با مجموع دارایی‌های بیش از 5 تریلیون دلار، این صندوق‌ها به‌طور گسترده‌ای در استارت‌آپ‌های هوش مصنوعی، شرکت‌های خصوصی، لیگ برتر فوتبال انگلستان و حتی رسانه‌های بزرگ مانند تیک‌تاک سرمایه‌گذاری کرده‌اند.

اما با آغاز جنگ‌های منطقه‌ای و تحولات سیاسی اخیر، این صندوق‌ها با چالش‌های جدیدی روبه‌رو شده‌اند. به‌گزارش اکونومیست، حملات تلافی‌جویانه ایران به تأسیسات نفت و گاز در منطقه، تاکنون 25 میلیارد دلار به زیرساخت‌های نفت و گاز آسیب وارد کرده است، به‌علاوه، هزینه‌های ساخت خطوط لوله جدید به‌منظور دور زدن تنگه هرمز می‌تواند بین 30 تا 50 میلیارد دلار دیگر هزینه در پی داشته باشد. تنگه هرمز همچنان به‌عنوان گذرگاهی استراتژیک تحت فشار قرار دارد.

افزایش هزینه‌های دفاعی و اقتصادی منطقه

جنگ و تنش‌های منطقه‌ای موجب افزایش چشمگیر هزینه‌های دفاعی برای کشورهای شورای همکاری خلیج فارس شده است. این کشورها مجبورند ذخایر موشکی و مهمات خود را پر کنند، در حالی که اقتصادهای منطقه به‌دلیل اختلال در فعالیت‌های تجاری، به‌ویژه صادرات انرژی، با کندی روبه‌رو شده‌اند. برای مقابله با این چالش‌ها، دبی در امارات بسته‌های حمایتی برای کسب‌وکارها اعلام کرده است.

این شرایط باعث شده است از صندوق‌های ثروت حاکمیتی انتظار برود که بخشی از این هزینه‌ها را تقبل کنند، همان‌طور که در بحران‌های قبلی نیز شاهد برداشت از منابع این صندوق‌ها بوده‌ایم، به‌عنوان نمونه، در دوران بحران کرونا، اداره سرمایه‌گذاری ابوظبی 24 میلیارد دلار و اداره سرمایه‌گذاری کویت 25 میلیارد دلار از منابع خود برداشت کردند.

تأثیر بحران‌ها بر استراتژی‌های سرمایه‌گذاری صندوق‌ها

با این حال، بحران‌های اخیر موجب تغییراتی در استراتژی‌های سرمایه‌گذاری این صندوق‌ها شده است. بسیاری از این صندوق‌ها در پنج سال گذشته به‌سمت دارایی‌های خصوصی و کم‌نقدشونده حرکت کرده‌اند. صندوق‌های اماراتی و سعودی به‌ترتیب حدود 100 میلیارد دلار و 40 میلیارد دلار در استارت‌آپ‌های هوش مصنوعی و مراکز داده سرمایه‌گذاری کرده‌اند. از سال 2021 تا 2025، حدود 140 میلیارد دلار از ثروت حاکمیتی کشورهای خلیج فارس به املاک و زیرساخت‌ها اختصاص یافته است. این دارایی‌ها در مواقع اضطراری به‌راحتی نقد نمی‌شوند و برخی از آن‌ها تنها با زیان‌های سنگین قابل واگذاری‌اند.

این صندوق‌ها همچنین در پروژه‌های بلندپروازانه‌ای که اهداف ملی و سیاست خارجی کشورها را دنبال می‌کنند، سرمایه‌گذاری کرده‌اند، برای مثال، صندوق‌های اماراتی در معادن و مزارع چندین کشور آفریقایی و صندوق سرمایه‌گذاری عمومی عربستان در پروژه‌های معدنی برزیل و کشاورزی در جنوب شرق آسیا سرمایه‌گذاری کرده‌اند.

کاهش جذابیت سرمایه‌گذاری‌های داخلی در خلیج فارس

با تشدید جنگ‌ها و تهدیدات ناشی از حملات ایران، جذابیت سرمایه‌گذاری در کشورهای خلیج فارس برای سرمایه‌گذاران خارجی کاهش یافته است، به‌ویژه، کاهش تردد هوایی و افت فعالیت‌های گردشگری فشار زیادی به فرودگاه‌ها و شرکت‌های هواپیمایی وارد کرده است، همچنین، برخی پروژه‌های بزرگ و جاه‌طلبانه در منطقه، از جمله پروژه‌های عظیم در عربستان سعودی، به‌دلیل بحران جنگ متوقف شده‌اند. پروژه‌هایی مانند «مکعب» در ریاض و شهرهای آینده‌نگر «لاین» در عربستان، که پیش‌تر برنامه‌ریزی شده بودند، اکنون با مشکلات جدی روبه‌رو شده‌اند.

چشم‌انداز آینده برای صندوق‌های ثروت حاکمیتی

اگرچه انتظار نمی‌رود صندوق‌های ثروت حاکمیتی کشورهای خلیج فارس دارایی‌های خود را به‌سرعت حراج کنند، اما کاهش سودآوری داخلی می‌تواند موجب شود که آن‌ها به دارایی‌های باثبات‌تر خارجی روی بیاورند. کارشناسان معتقدند که توجه این صندوق‌ها از سرمایه‌گذاری‌های پرریسک به‌سمت دارایی‌های کمتر پرخطر و سودآورتر در زمان حاضر خواهد رفت. این صندوق‌ها همچنین ممکن است بخش بیشتری از منابع خود را برای بازسازی اقتصادهای قدیمی به‌جای ساخت اقتصادهای نوین صرف کنند.

در نهایت، با ادامه بحران‌ها و طولانی‌تر شدن جنگ‌ها، صندوق‌های ثروت حاکمیتی خلیج فارس با چالش‌های پیچیده‌ای در زمینه مدیریت منابع و سرمایه‌گذاری روبه‌رو خواهند شد، و ممکن است برای حفظ ثبات اقتصادی و مالی خود نیاز به تجدیدنظر در استراتژی‌های سرمایه‌گذاری داشته باشند.

انتهای پیام/+