یادداشت | جای حوزه علمیه در نظم جدید جهانی کجاست؟

خبرگزاری تسنیم ـ مجتبی صداقت*؛ از نکاتی که تحلیل‌گران در زمینه دفاع مقدس سوم ارائه می‌کنند تبدیل شدن ایران به‌عنوان چهارمین ابرقدرت است. این نبرد، توان ایران را به جهانیان نشان داد و مرزهای قدرت را جابه‌جا کرد. ایران دیگر یک بازیگر معمولی در منطقه نیست. این جایگاه با تدابیر فرماندهی کل قوا، فرماندهان نظامی و ایستادگی نیروهای مسلح به ثمر رسید. سردار سید مجید موسوی فرمانده هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در 30 فروردین در آپ‌اسکرول نوشت: «روح پرفتوح شهید آیت‌الله العظمی خامنه‌ای شاد که راهبرد جنگ نامتقارنش، بومی‌سازی موشک‌هایش، تکیه به دانشمندان و رزمندگان جوانش، این‌گونه ما را در مقابل قوی‌ترین شیاطین سربلند کرده است.»

در ضلع دیگر نقش آفرینی مردم قرار دارد. به‌طور قطع باید گفت: رسیدن به «نظام اسلامی» و در نهایت «تمدن اسلامی» جز با حضور و توجه و مبادرت مردم امکان‌پذیر نیست؛ باید مردم بخواهند، بیایند و اقدام کنند و این مسأله در این ایام تحقق یافت.

با این حال، اگر چه قدرت نظامی و حضور مردم، ستون فقرات امنیت ملی ایران را شکل داد و باعث شد که دشمنان در برابر ایران به خفت و زبونی بیفتند؛ اما این قدرت و حضور نباید تنها تکیه‌گاه باشد؛ بلکه باید در عرصه‌های مختلف دیگر نیز به اوج خود رسید. این همان چیزی است که رهبر شهیدمان به‌دنبال آن بود. امام شهید، بر اساس علائم زیادی، بیان کردند که نظم کنونی جهان در حال تغییر است و نظم جدید با مؤلفه‌های انزوای آمریکا، انتقال قدرت (سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و علمی) از غرب به آسیا، و گسترش فکر و جبهه مقاومت در مقابل زورگویی در حال شکل گرفتن است. ایشان از جوانان ایرانی می‌خواهند که روی این فکر کنند که «در این دنیای جدید، ایران چه کاره است و جایگاهش کجا است؟» و باید خود را برای آن آماده کرد؛ از این رو ایشان در بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی ایران با تأکید بر ضرورت امید و نگاه خوش‌بینانه به آینده داشتن به هفت نکته، توصیه می‌کنند: 1.علم و پژوهش؛ 2.معنویّت و اخلاق؛ 3.اقتصاد؛ 4.عدالت و مبارزه با فساد؛ 5.استقلال و آزادی؛ 6.عزت ملی، روابط خارجی، مرزبندی با دشمن؛ 7.سبک‌زندگی.

دغدغه امام شهید این بود که با دستیابی به نکات یادشده، زمینه قدرت سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و علمی به دست جوانان ایرانی تحقق پیدا کند. این بیانیه، نقشه راه را از بقاء به پیشتازی تغییر می‌دهد. درنظر داشتن آرمان‌های مهمی مانند عدالت، استقلال، رفع فساد و در نهایت تمدن اسلامی، و خواستن آنها و فکر کردن درباره آنها، موجب می‌شود که راه گم نشود و انحراف صورت نگیرد.

حال، جایگاه حوزه علمیه در این دنیا و نظم جدید کجا است؟ آیا حوزه علمیه خود را برای این عرصه آماده کرده است؟ این مطلب را رهبر شهید خطاب به طلاب حوزه علمیه چنین فرمود: «امروز هم که بحمدالله نظام اسلامی به وجود آمده، تشکیل‌شده، ما منتظریم که دولت اسلامیِ به‌معنای واقعی و سپس جامعه اسلامیِ به‌معنای واقعی و سپس تمدّن اسلامیِ به‌معنای حقیقی به وجود بیاید. حوزه علمیه، مسئولیت‌های متناسب با این کار بزرگ را دارد، باید انجام بدهد. چه کار باید بکنید؟ باید بنشینید فکر کنید دیگر؛ اینها جزو آن موضوعات و مباحث فکری شما است.»

به نظر می‌رسد رهبر شهید این سؤال را در پیام‌شان به صدمین سال بازتأسیس حوزه علمیه قم پاسخ دادند. ایشان انتظارات از حوزه علمیه را در تحقق پنج چیز می‌دانستند:

1.تبدیل شدن به یک مرکز علمی با تخصص‌های معین؛

2.مرکز تربیت نیروهای مهذب و کارآمد برای هدایت دینی و اخلاقی جامعه شدن؛

3.خط مقدم جبهه تقابل با تهدیدهای دشمنان در عرصه‌های گوناگون بودن؛

4.تبدیل شدن به مرکز تولید و تبیین اندیشه اسلام در باب نظامات اجتماعی؛ از نظام سیاسی و شکل و محتوای آن، تا نظامات مربوط به اداره کشور، و تا نظام خانواده و روابط شخصی، بر اساس فقه و فلسفه و منظومه ارزشی اسلام؛

5.مرکز و شاید قله نوآوری‌های تمدنی و آینده‌نگری‌های لازم در چارچوب پیام جهانی اسلام شدن.

وظیفه حوزه در دوران سکوت صحنه نبرد یا حتی پس از جنگ، دو چندان است و باید زمینه جهش بزرگ را در حوزه علمیه و به‌تبع آن در جامعه ایجاد کرد.

*دکتری تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی

انتهای پیام/