به گزارش خبرگزاری تسنیم از بیرجند، هنر فرش‌بافی در خراسان جنوبی تنها یک فعالیت اقتصادی نیست، بلکه بخشی از هویت و فرهنگ این مرز و بوم است که با تار و پود زندگی مردم، به‌ویژه در مناطق مرزی و روستایی، گره خورده است. با این حال، گزارش‌ها حاکی از آن است که این هنر اصیل با وجود تولید 130 هزار متر مربعی در سال گذشته، دوران سختی را سپری می‌کند.

فرش دستباف این استان که تاریخچه آن به دوران شاهرخ میرزا در هرات بازمی‌گردد، روزگاری سرآمد بازارهای جهانی بود. در دهه‌های 70 و 80، تنها در منطقه بیرجند سالانه بیش از 300 هزار متر مربع فرش تولید می‌شد که 96 درصد آن به کشورهای اروپایی صادر می‌گردید، اما اکنون، رکود حاکم بر بازار و کاهش شدید صادرات، باعث شده تا بسیاری از دارهای قالی پایین کشیده شوند و کارگاه‌های پررونق گذشته، یکی پس از دیگری بسته شوند.

بازار بیرجند؛ از رونق گلشنی تا خاموشی مغازه‌ها

کسبه قدیمی بازار بیرجند از روزگاری یاد می‌کنند که «سرای گلشنی» با 44 دهنه مغازه، قطب خرید و فروش فرش بود. امروزه اما در کل بازار، تنها یکی دو واحد فعال باقی مانده است. بازرس اتحادیه فرش خراسان جنوبی، تحریم‌ها را عامل اصلی این وضعیت می‌داند.

به گفته وی، در حالی که فرش ایران با سابقه 50 سال صدرنشینی در صادرات، اکنون در بن‌بست تحریم‌ها قرار گرفته، محصولات سایر کشورهای منطقه جایگزین برندهای اصیلی چون «مود» و «قهستان» در بازارهای جهانی شده‌اند.

کاهش 70 درصدی تولید علیرغم گسترش جغرافیا

محمدحسین کامیابی‌مسک، بازرس اتحادیه فرش خراسان جنوبی، در گفتگو با خبرنگار تسنیم اظهار داشت: میزان تولید فرش در این منطقه نسبت به اوایل دهه 70 کاهش چشمگیر 70 درصدی را تجربه کرده است.

وی افزود: در گذشته وسعت جغرافیایی تولید فرش محدود به 4 شهرستان در خراسان بزرگ بود که سالانه بیش از 300 هزار متر مربع تولید داشتند؛ اما اکنون با وجود افزایش جغرافیا به 12 شهرستان در خراسان جنوبی، کل تولید سالانه استان به کمتر از 150 هزار متر مربع رسیده است.

تلاش 50 هزار بافنده در نقوش اصیل

کامیابی‌مسک با اشاره به آمار فعالیت هنرمندان استانی گفت: در حال حاضر 50 هزار بافنده در سطح استان مشغول به کار هستند که در سال گذشته موفق به بافت 130 هزار متر مربع فرش دستباف شدند. این محصولات که ارزشی بالغ بر 845 میلیارد تومان دارند، در نقش‌های اصیل و محبوب جهانی از جمله «ریزماهی»، «خشتی»، «طرح‌های ایلیاتی» و «نائین» روانه بازار شده‌اند.

تغییر ساختار تولید و چالش معیشت
وی خاطرنشان کرد که در حال حاضر بافت فرش در استان عمدتاً به صورت «انفرادی» انجام می‌شود و کارگاه‌های تجمیعی بزرگ دیگر فعالیتی ندارند. از سوی دیگر، خشکسالی‌های پیاپی و نیاز به تامین معیشت، برخی بافندگان را ناچار به ادامه فعالیت در این شرایط سخت کرده است؛ هنرمندانی که علیرغم برند بین‌المللی فرش منطقه، به دلیل نبود صرفه اقتصادی ناچار به تغییر شغل می‌شوند.

کارشناسان معتقدند تداوم این روند می‌تواند منجر به نابودی میراثی شود که سینه به سینه به نسل‌های امروز رسیده است. بازگشت به دوران اوج، نیازمند حمایت‌های جدی دولت در بخش تسهیل صادرات، احیای کارگاه‌های تجمیعی و حمایت مستقیم از معیشت 50 هزار بافنده‌ای است که همچنان با عشق، گره بر چله‌های قالی می‌زنند.

انتهای پیام/254