حجت الاسلام دکتر علی‌اصغر اسلامی تنها، عضو هیأت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع)، در گفت‌و‌گو با خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، به بررسی اصطلاحات رایج در علوم اجتماعی درباره حضور مردم در تجمعات پرداخت و گفت: اکنون با یک پدیده اجتماعی خاص در شرایط جنگ مواجهیم و دانش‌های گوناگون علوم انسانی تلاش می‌کنند آن را به‌شکلی براساس نظام مفهومی و اصطلاحاتی خود صورت‌بندی کنند و توضیح بدهند.

وی ادامه‌ داد: با استفاده از علوم اسلامی به این معنا می‌رسیم که شاهد ظهور نوعی سرمایه اجتماعی هستیم و پرسش‌هایی چون: چگونه از این سرمایه اجتماعی بیشترین استفاده را کنیم و چگونه آن را حفظ کنیم و تداوم ببخشیم؟ مطرح خواهند شد. طبیعی است وقتی چنان پرسشی را مطرح می‌کنیم از نظام مفهومی سرمایه اجتماعی که در علوم اجتماعی تولید شده استفاده خواهیم کرد و این سبکی است برای صورت‌بندی مفهومی که در واقعیت بیرونی مشاهده می‌شود.

عضو هیأت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) نوع دیگری از مواجهه با مفاهیم را بر طبق الهیات اجتماعی معرفی کرد و افزود: یکی از واژگانی که علی رغم تأکید رهبری به‌عنوان یک متفکر اجتماعی برای ما معرفی کردند؛ اما متأسفانه اندیشمندان ما روی این کلمه وقوف نظری نداشتند و آن را باز نکرده‌اند تا از این نظام اصطلاحی برای توضیح واقعیت خارجی مشاهده شده استفاده بکنند؛ تعبیر «بعثت مردم» است. می‌دانیم واژه بعثت واژه‌ای قرآنی است که در ادبیات قرآنی بیشتر ناظر به مسأله نبوت استعمال شده، هرچند معنای گسترده‌تری دارد و معادل فارسی آن برانگیختگی است.

وی تعبیر بعثت مردم را دارای یک تناقض ظاهری دانست و گفت: انبیا مبعوث می‌شوند برای مردم ولی اینجا مردم مبعوث شدند. ما در این مدت ایام البعث مردم را داریم. بهترین تبیین درباره واژه بعث در فرمایش رهبر شهید در کتاب طرح کلی اندیشه اسلامی آمده است. بعثت به معنی یک نوع برانگیختگی و جوشش درونی است که نبی وقتی پیام وحی را دریافت می‌کند در درون وجود او یک انقلاب عظیمی رخ می‌دهد. بعثت یعنی از سکون به حرکت شدید درآمدن.

دکتر اسلامی تنها، انسان مبعوث را مانند فردی دانست که از خواب، بیدار می‌شود و اضافه‌ کرد: حال این برانگیختگی نه در قالب یک فرد که در یک جمع به‌نام مردم رخ می‌دهد. مردمی که از رکود و روزمرگی خارج می‌شوند و به یک‌باره متوجه می‌شوند که چه امکان‌ها و استعدادهایی دارند که حتی خودشان التفات نداشتند. بعثت این مردم حتی نظامیان و سیاستمداران را مبعوث می‌کند و برای کشور تصمیم‌سازی می‌کند. تا جایی که در اولین پیام رهبر انقلاب حفظه‌الله آمده که شما مردم رهبری کردید. یعنی مردم با بعثت‌شان به مقام امامت رسیدند.

وی با ابراز تأسف از عدم توجه به‌معنای بعثت مردمی از جانب رسانه‌ها ادامه‌ داد: نمی‌توان با واژه سرمایه اجتماعی این امکان‌ها را توضیح داد و این پدیده را توصیف کرد. در فضای رسانه‌ای ما، مجموعه کنش‌ها را به تجمعات شبانه یاد می‌کنند که برای توضیح دادن آنچه در جامعه رخ می‌دهد واژه‌ی کوتاهی است.

استاد حوزه و دانشگاه، با اشاره به نقطه مقابل این حرکت مردمی در اغتشاشات افزود: نام اغتشاشات را خیزش مردمی گذاشته ‌بودند. تعبیر «تجمعات شبانه» در‌باره این جنبش مردمی، دلالت حماسی برای روحیه حماسی مردم ندارد. حماسه‌ی بی‌نظیری که به‌طور مستمر بیش از 40 شب و به‌صورت خانوادگی ادامه پیدا کرده است درست آن است که حضور مردم، قیام و جنبش مردمی یا بعثت مردم معرفی شود. در این جمع‌ها هرکس هرطور که از دستش برمی‌آید، با نشان دادن امکان‌های وجودی خودش به دیگران، حضور و اراده خود را نشان‌می‌دهد. پس بهترین تعبیر برای واقعیتی که با آن روبه‌رو هستیم همین «بعثت مرد» است.

وی با اشاره به فرازهایی از بیانیه گام دوم رهبر شهید، ابراز کرد: گام اول با بعثت اول مردم آغاز شد؛ اما با گذر زمان دچار رکود و خمودگی شدیم تا این جنگ با حماقت دشمن، فرصت بیداری را ایجاد کرد تا در گام دوم نیز انقلابی عمل کنیم. اساساً واژه بعثت با مفهوم انقلاب هم‌نشینی دارد. در گام اول، تثبیت و ساخت ساختارهای سیاسی و اجتماعی جمهوری اسلامی طی چهل و چند سال صورت گرفت که مهم‌ترین آن ساختار ولایت فقیه بود. ساختار ولایت فقیه نیز در شرایط بحران و فقدان رهبر شهید که عظیم‌ترین شخصیت تاریخ رهبران و فقیهان شیعه بود آزمون خود را به‌درستی پس داد. این جنگ نیز فرصتی برای برداشتن گام دوم به‌سمت تمدن اسلامی خواهد بود.

حجت الاسلام اسلامی تنها با اشاره به تقابل دو تمدن اسلامی و غربی در جنگ کنونی افزود: اکنون ما با تقابل یک نهاد دولت-ارتشی با عنوان نظام لیبرال دموکراسی که ابزارهای تکنولوژی نظامی دارد با نظام مردم‌محور یاری‌گر روبه‌رو هستیم. یک صحنه از این نبرد در نمایش تکنولوژی هواپیما و موشک است و صحنه دیگری از آن در روح و جان مردم رخ می‌دهد. مردم ایران به‌واسطه روحیه تعارف و یاری‌گری‌شان ائتلاف می‌کنند و هرچند آسیب می‌خورند؛ اما شکست نخواهند خورد همان‌طور که پس از حمله مغول‌ها، آنها را در تاریخ و فرهنگ خود هضم کردند.

خبرنگار: زهرا شعبان‌زاده

انتهای پیام‌/