به گزارش خبرگزاری تسنیم از قم، در دل کویر مرکزی ایران، شهری آرمیده که نه با خروش رودها و نه با هیاهوی بازارها، که با سکوت سرشار از معنویت گنبد و بارگاهش شناخته می‌شود؛ قم، «دارالایمان». این شهر را اما نه صرفاً یک موقعیت جغرافیایی، که باید یک متن مقدس دانست؛ کتابی قطور از تاریخ تشیع که ورق‌ورق آن با نام چهارصد اختر تابناک مزین شده است. آماری شگفت‌انگیز که بر شکوه امامزادگان این دیار گواهی می‌دهد. در این آسمان پرستاره، اما ماهی هست که خورشیدوش، همه را تحت‌الشعاع نور خود قرار داده است؛ ماهی برخاسته از دودمان موسی‌بن جعفر(ع)، کریمه اهل بیت، حضرت فاطمه معصومه(س).

شاید برای فهم عظمت شخصیت‌ها، همواره به کلیدواژه‌هایی نیاز باشد. اما در مواجهه با حضرت معصومه(س)، واژه‌ها کم می‌آورند. علامه تستری در قاموس‌الرجال، صریح و شفاف حکم می‌کند که در میان انبوه فرزندان امام کاظم(ع)، پس از امام رضا(ع) هیچ‌کس هم‌سنگ او نیست. محدث قمی نیز با آن دقت وسواس‌گونه‌اش در نقل روایات، وقتی به دختران امام هفتم می‌رسد، بی‌درنگ فاطمه معصومه(س) را افضل آنان می‌خواند. این تنها یک تمجید تاریخی نیست؛ اشاره به گوهر نایابی است به نام «عصمت عملی».

جالب اینجاست که طبق روایتی از ناسخ‌التواریخ، این لقب «معصومه» نه از سوی مورخان یا شیفتگان، که از زبان ولی خدا، امام رضا(ع) به او اعطا شده است. تعبیر «من زار المعصومة بقم کمن زارنی» چیزی فراتر از یک تشویق به زیارت است. این کلام، در مقام اثبات طهارت روح و عصمت آن بانوی بزرگوار است. آنجا که حکم بر وصفی آویخته شود، آن وصف علت می‌شود و علت زیارتش هم‌سنگ زیارت امام معصوم، جز در پاک‌دامنی مطلق چیست؟

اما شهرت حضرت معصومه(س) در افق تاریخ و باور مردم، به دو بال قدرتمند «شفاعت» و «علم» گره خورده است. شفاعت گسترده او، وعده‌ای است که جد بزرگوارش امام صادق(ع) سال‌ها پیش از تولد پدرش امام کاظم(ع) آن را نوید داد. راوی می‌گوید این حدیث را از امام صادق(ع) شنیدم در حالی که هنوز موسی‌بنجعفر(ع) دیده به جهان نگشوده بود. امام(ع) در آن پیش‌گویی شگفت‌انگیز، نه تنها محل رحلت او را قم تعیین کرد، که فرمود: «با شفاعت او تمام شیعیان ما وارد بهشت می‌شوند.» این گستردگی شفاعت، او را در امتداد مادر بزرگوارش حضرت زهرا(س) قرار می‌دهد؛ بانویی که شفاعت امت، مهریه‌اش بود و پیک وحی آن را با طاقه ابریشمی از سوی پروردگار به زمین آورد.

از سویی دیگر، داستان پاسخ‌گویی خردسالانه‌اش به سوالات فقهی شیعیان در غیاب پدر و شنیدن ندای جان‌سوز «فداها ابوها» از امام کاظم(ع) آن هم سه بار پیاپی، پرده از مقام علمی بی‌بدیل او برمی‌دارد. دختری که هنوز سال‌های زیادی از عمرش نگذشته بود، چنان بر معارف دین احاطه داشت که پدر، خویش را به قربانش فرستاد.

و حال، چرا قم، حرم اهل بیت(ع) نام گرفته است؟ در احادیث فراوانی از قداست این شهر سخن رفته است. امیرمؤمنان(ع) به اهالی قم درود فرستاده، امام صادق(ع) آن را حرم اهل بیت خوانده، امام کاظم(ع) آن را آشیانه آل محمد(ص) نامیده و امام هادی(ع) اهل آن را آمرزیده دانسته است، اما راز این همه شرافت و قداست در چیست؟

رویای صادقه‌ای که مرحوم آیت‌الله مرعشی نجفی نقل کرده‌اند، از عمق این راز پرده برمی‌دارد. آن بزرگوار در پی یافتن مزار گمشده حضرت زهرا(س) چهل شب ختمی مجرب برپا می‌کند. در شب چهلم، امام باقر یا امام صادق(ع) را در خواب می‌بیند که می‌فرمایند: «به دامان کریمه اهل بیت پناه ببر.» و چون عرض می‌کند که هدفش زیارت قبر بی‌بی است، پاسخ می‌شنود که منظور من قبر حضرت معصومه در قم است. اراده الهی بر این تعلق گرفته که مزار آن حضرت در قم، تجلی‌گاه جلال و جبروت مزار مادرش صدیقه طاهره(س) باشد. اینگونه است که خاک قم، توتیای چشم ملائک می‌شود.

و اما پیوند عاطفی این خواهر و برادر، داستانی است شنیدنی و درس‌آموز. نجمه خاتون، مادر بزرگوارشان، تنها همین دو فرزند را در دامان پرورش داد. 25 سال تمام، امام رضا(ع) تنها فرزند او بود و پس از ربع قرن انتظار، ناگاه ستاره‌ای تابان از دامان نجمه درخشید که هم‌سنگ امام هشتم(ع) بود.

عواطف انباشته‌شده در دل امام(ع) چنان سرشار بود که وقتی به مرو فراخوانده شد و دوری خواهر را تاب نیاورد، نامه‌ای به مدینه فرستاد و به غلام دستور داد در هیچ منزلی توقف نکند تا آن مرقومه را در اندک‌زمان ممکن به دست خواهر برساند. حضرت معصومه(س) نیز بی‌درنگ رخت سفر بست. همان رابطه‌ای که باعث شد در یکی از معجزات، خود را چنین معرفی کند: «انا المعصومة اخت الرضا»؛ من معصومه، خواهر رضا هستم. این تعبیر، از عمق محبت او به برادر و مباهاتش به این انتساب حکایت می‌کند.

امروز، وقتی از کنار حرم مطهر می‌گذریم، آن خلوت و انبوهی زائران را که با شوق خود را به ضریح می‌رسانند، هم‌سنگ همان نامه‌نگاری عاشقانه بین دو خواهر و برادر می‌بینیم. سفری که هزار و دویست سال پیش به وصال ظاهری نینجامید، اما وصالی ازلی میان قلب شیعیان و این بارگاه را رقم زد.

در میان انبوه اخبار ناگوار و گلایه‌های اجتماعی، شاید وقت آن رسیده باشد که همه ما، به رسم ادب، دمی در این بارگاه توقف کنیم. بانویی که خواهر امام رضا(ع) است و معصومه، نه تنها شفیعه آخرت که پناه دنیای ما نیز هست. در هیاهوی زندگی مدرن و غفلت‌های روزمره، آرمیدن در سایه گنبد طلایی‌اش و خواندن زیارت‌نامه‌اش، تنها یک عمل عبادی خشک نیست؛ تجدید عهد با شرافتی است که در غبار روزگار گم شده است. قم به برکت اوست که هنوز می‌تپد و هنوز می‌توان از روزنه‌های بازار کهنه‌اش، بوی سیب بهشتی را استشمام کرد.

نویسنده: هادی دانشور از پژوهشگران حوزه معارف اهل بیت(ع)

انتهای پیام/