به گزارش خبرگزاری تسنیم از دفتر جزایر خلیج فارس، در تقارن با روز جهانی بناها و محوطه‌های تاریخی (29 فروردین/18 آوریل) که به ابتکار شورای بین‌المللی بناها و محوطه‌های تاریخی (ایکوموس) در تقویم جهانی ثبت شده، دو نماد برجسته از تاریخ و تمدن جنوب کشور در جزیره قشم شامل قلعه تاریخی قشم و غار خربس، پس از دوره‌ای از ساماندهی، مرمت و رفع نواقص، مجدداً به روی عموم گشوده شد.

این بازگشایی که تا روز ملی خلیج فارس با امکان بازدید رایگان برای عموم همراه است، صرفاً یک برنامه مناسبتی تلقی نمی‌شود، بلکه نشانه‌ای از رویکردی راهبردی در بازتعریف جایگاه میراث فرهنگی به‌عنوان یکی از ارکان اقتدار نرم جمهوری اسلامی ایران است؛ ظرفیتی که در شرایط پیچیده و پرچالش منطقه‌ای، می‌تواند به تقویت همبستگی اجتماعی و بازآفرینی سرمایه‌های هویتی منجر شود.

  میراث فرهنگی؛ سنگر استوار هویت ایرانی در مواجهه با تهدیدات  

در مقاطع حساس تاریخی، آنچه یک ملت را در برابر هجمه‌های بیرونی و تلاش برای تضعیف هویت ملی مصون می‌سازد، اتکا به ریشه‌های عمیق فرهنگی و تاریخی است. میراث فرهنگی، نه‌تنها بازتاب‌دهنده پیشینه تمدنی ایران، بلکه روایتگر مقاومت، ایستادگی و بالندگی مردمانی است که در طول قرون متمادی، استقلال و هویت خود را پاس داشته‌اند.

در چنین شرایطی، صیانت، احیا و معرفی این آثار، کارکردی فراتر از حوزه فرهنگ پیدا کرده و به ابزاری مؤثر در تحکیم وحدت ملی و انتقال مفاهیم بنیادین هویت ایرانی به نسل‌های آینده تبدیل می‌شود. بازدید از این محوطه‌ها، در حقیقت مواجهه‌ای عینی با تاریخ و بازخوانی حافظه جمعی یک ملت است.

 غار خربس؛ گواهی زنده از پیوند تاریخ، طبیعت و تمدن ایرانی 

غار خربس، به‌عنوان یکی از شاخص‌ترین ژئوسایت‌های ژئوپارک جهانی قشم، نمونه‌ای کم‌نظیر از هم‌نشینی شگفت‌انگیز طبیعت و تاریخ در جغرافیای جنوب ایران به‌شمار می‌رود. این مجموعه در فاصله‌ای کوتاه از شهر قشم و در مجاورت روستای رمچاه واقع شده و به‌دلیل ویژگی‌های زمین‌شناسی منحصربه‌فرد، بخشی از چین‌خوردگی‌های رشته‌کوه زاگرس محسوب می‌شود که میلیون‌ها سال پیش از زیر آب سر برآورده است.

ساختار دوگانه این غار، شامل بخش طبیعی در طبقات پایین و فضاهای دست‌کند در بخش‌های فوقانی، بیانگر حضور انسان در دوره‌های ساسانی و اسلامی و بهره‌گیری هوشمندانه از بسترهای طبیعی برای زیست و پناه است. این ویژگی‌ها، غار خربس را به یکی از ظرفیت‌های برجسته گردشگری علمی و تاریخی کشور تبدیل کرده است.

 قلعه پرتغالی‌ها؛ سند تاریخی مقاومت و پایان استعمار در خلیج فارس 

در کنار این اثر طبیعی-تاریخی، قلعه پرتغالی‌های قشم به‌عنوان نمادی ماندگار از مبارزه با استعمار، جایگاهی ویژه در تاریخ ملی ایران دارد. این بنای استراتژیک که در سده شانزدهم میلادی توسط پرتغالی‌ها احداث شد، بخشی از تلاش قدرت‌های استعماری برای تسلط بر شریان حیاتی تجارت جهانی در خلیج فارس بود.

با این حال، این قلعه امروز نه نشانه‌ای از سلطه، بلکه نماد شکست استعمارگران و پیروزی اراده ملی ایرانیان است. حماسه آزادسازی قشم و هرمز به فرماندهی امام‌قلی‌خان، سردار نامدار دوره صفوی، نقطه عطفی در تاریخ ایران به‌شمار می‌رود که به بیش از یک قرن حضور بیگانگان در منطقه پایان داد و اقتدار ایران را در خلیج فارس تثبیت کرد.

ثبت این قلعه در فهرست آثار ملی کشور، بیانگر اهمیت آن به‌عنوان یک سند تاریخی زنده از مقاومت و غیرت ملی است؛ بنایی که هر آجر آن روایتگر ایستادگی مردمانی است که استقلال را بر هرگونه سلطه ترجیح دادند.

 تأکید بر نقش میراث فرهنگی در تقویت همبستگی ملی 

عبدالرضا دشتی‌زاده، رئیس اداره میراث فرهنگی سازمان منطقه آزاد قشم، در تشریح ابعاد این رویداد با تأکید بر شرایط کنونی کشور اظهار داشت: در مقاطع حساس، میراث فرهنگی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های هویت‌ساز، نقشی تعیین‌کننده در تقویت انسجام ملی ایفا می‌کند و آثار تاریخی، بازتاب‌دهنده ریشه‌ها، فرهنگ و پیشینه مشترک یک ملت هستند.

وی با اشاره به کارکردهای اجتماعی و فرهنگی این حوزه افزود: بازدید از بناها و محوطه‌های تاریخی، حس تعلق به سرزمین و تمدنی کهن را در میان مردم تقویت می‌کند و میراث فرهنگی به‌عنوان زبان مشترک ملت‌ها، ارتباطی عمیق میان نسل‌ها برقرار می‌سازد.

رئیس اداره میراث فرهنگی قشم همچنین تصریح کرد: در برابر هجمه‌های فرهنگی و تلاش برای تضعیف هویت تاریخی، حفاظت و معرفی میراث، به‌مثابه سپری مؤثر عمل می‌کند و می‌تواند از تحریف یا فراموشی تاریخ جلوگیری کند.

دشتی‌زاده در پایان خاطرنشان کرد: بازگشایی این آثار پس از ماه‌ها ساماندهی، فرصتی ارزشمند برای آشنایی عموم مردم و گردشگران با گنجینه‌های تاریخی قشم فراهم کرده و می‌تواند به درک عمیق‌تر نقش میراث فرهنگی در تقویت وحدت و همبستگی ملی منجر شود.

بازگشایی همزمان این دو اثر ارزشمند در جزیره قشم، در بطن خود حامل پیامی روشن است؛ اینکه در عصر تحولات شتابان و تهدیدات چندلایه، بازگشت به میراث فرهنگی و تقویت پیوندهای تاریخی، ضرورتی انکارناپذیر برای حفظ انسجام ملی است. میراث فرهنگی، نه‌تنها حافظ گذشته، بلکه راهنمای آینده و پشتوانه‌ای مطمئن برای استمرار هویت ایرانی در گستره تاریخ خواهد بود.

گزارش از: عبدالرحیم رضوانی

انتهای پیام/7558