به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، نشست علمی «الهیات مقاومت، مبانی، کارکردها و ساحت‌های شناختی» شامگاه 26 فروردین‌ماه با حضور نخبگان در دانشگاه علامه طباطبایی برگزار شد. در این محفل علمی، دکتر فاطمه فلاح تفتی، استادیار و عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی ضمن بازخوانی رسالت خطیر زنان و نخبگان در خنثی‌سازی جنگ ترکیبی، بر ضرورت نظریه‌پردازی شکوهمندانه دانشگاهیان پیرامون مقاومت و پرهیز از لکنت‌های سیاسی تأکید کرد.

فاطمه فلاح تفتی، در این نشست با استناد به آیات نورانی کلام‌الله مجید، اظهار داشت: قرآن کریم آیه‌ای دارد که گویی برای امروز ما نازل شده است؛ آنجا که در آیه 104 سوره مبارکه نساء می‌فرماید «وَلَا تَهِنُوا فِی ابْتِغَاءِ الْقَوْمِ إِنْ تَكُونُوا تَأْلَمُونَ فَإِنَّهُمْ یَأْلَمُونَ كَمَا تَأْلَمُونَ  وَتَرْجُونَ مِنَ اللَّهِ مَا لَا یَرْجُونَ وَكَانَ اللَّهُ عَلِیمًا حَكِیمًا». این آیه شریفه تأکید دارد که در تعقیب و جستجوی دشمن سستی نکنید و اگر در رویارویی با دشمن درد و رنج می‌بینید، آنان نیز چون شما درد و رنج می‌بینند، با این تفاوت که شما پیروزی و پاداشی را از خداوند امید دارید که آنان امید ندارند.

وی در ادامه سخنان خود با واکاوی تحولات اخیر، بیان کرد: وقتی این رویدادها را بازخوانی می‌کنیم به یک نقطه عطف تاریخی می‌رسیم و آن اینکه شاهد ظهور یک پدیده شگرف در این 47 روز مقاومت ملت ایران و حضور آنان در میدان، خیابان و عرصه خدمت‌رسانی هستیم. به نظر می‌رسد این حضور، صرفاً یک هیجان و نقش‌آفرینی ساده نیست، بلکه تجلی یک تمدن اصیل است. حضور  70 درصدی بانوان و استمرار این نقش‌آفرینی، فریاد می‌زند که ما در مواجهه با جنگ‌های ترکیبی به‌شدت نیازمند «الهیات مقاومت» هستیم.

این پژوهشگر و استاد دانشگاه با بیان اینکه مقاومت در گفتمان اسلامی یک واکنش هیجانی، زودگذر و کور نیست، تصریح کرد: این ایستادگی مبتنی بر یک شبکه مفهومی و معرفتی مستحکم است که بر چهار ستون اصلی استوار شده است. ستون نخست آن، ساحت هستی‌شناختی است؛ به این معنا که ما باور داریم عالم بی‌صاحب نیست و تقابل حق و باطلی که امروز شاهد آن هستیم، یک اتفاق کور نبوده، بلکه موتور محرکه تاریخ برای دستیابی به آینده‌ای روشن است. ساحت دوم، بعد معرفت‌شناسی است که به نحوه تحلیل اخبار بازمی‌گردد؛ در شرایطی که دشمن به دنبال تسخیر اذهان مردم است، الهیات مقاومت ما را به بصیرت و آگاهی دعوت می‌کند. ساحت سوم نیز انسان‌شناسی است؛ در این نگاه، ما انسان را موجودی ضعیف و منفعل در برابر قدرت‌های جهانی نمی‌دانیم، بلکه او را انسانی حماسه‌ساز و مختار می‌شناسیم که هرگز در برابر فرعونیان زمان خویش زانو نمی‌زند. در نهایت، ساحت چهارم ناظر بر ابعاد جامعه‌شناختی است؛ به این مفهوم که ما یک امت هستیم و امتی که تار و پود آن با همدلی گره خورده است، با عملیات روانی و چند شایعه بی‌اساس دچار ازهم‌گسیختگی نخواهد شد.

فلاح تفتی در بخش دیگری از سخنان خود به پدیده «مرجعیت فکری» پرداخت و خاطرنشان کرد: مرجعیت فکری همان نقطه اتکایی است که جامعه برای تفسیر درست وقایع به آن پناه می‌برد و دشمن نیز دقیقاً به دنبال هدف قرار دادن همین نقطه و مدیریت ادراک جامعه است. برای استحکام این سپر دفاعی، نیازمند تحلیل آن در سه سطح کلان، میانی و خرد هستیم. سطح کلان همان راهبری راهبردی است؛ به عنوان نمونه، اگر اقتضا کند که از فاز نظامی به سوی فاز سکوت و آتش‌بس حرکت کنیم، این راهبری کلان می‌تواند روایات دشمن را خنثی سازد. همان‌گونه که پیامبر اکرم (ص) با مرجعیت الهی خویش، صلح حدیبیه را که در ظاهر یک شکست به نظر می‌رسید، به فتح مبین مکه مبدل ساختند. مقام معظم رهبری نیز فرمودند به جرئت می‌توان گفت شما ملت ایران قطعاً پیروز این میدان نبرد بوده‌اید؛ فرمایشی که به روشنی بیانگر مرجعیت راهبردی در سطح کلان است.

وی رسالت نخبگان را در سطح میانی تعریف کرد و افزود: سطح دوم متعلق به نخبگان فکری و استادان حوزه و دانشگاه است که باید به حلقه وصل مبدل شوند و راهبردهای سطح کلان را به زبان قابل فهم برای جامعه ترجمه و منتقل کنند. رسالت خطیر این قشر، پایش مستمر شبهات و سؤالات و تولید ادبیات متناسب با آن است. ما نمی‌توانیم خود را در اتاق‌های دربسته دانشگاه محبوس کنیم و انتظار داشته باشیم که مردم به تنهایی بتوانند پیچیدگی‌های شناختی عصر کنونی را تحلیل کنند.

استاد دانشگاه علامه طباطبایی با تأکید بر نقش بی‌بدیل زنان، سطح خرد را سرنوشت‌سازترین عرصه برای تاب‌آوری درازمدت دانست و گفت: در این سطح، محوریت با نهاد خانواده است. در فرسایش شدید ناشی از جنگ ترکیبی، پرسش اساسی این است که چه کسی نقش ضربه‌گیر را ایفا می‌کند؟ هسته‌های خرد خانواده این قابلیت را دارند و تکیه‌گاه اصلی این هسته، کنشگری زن است. این زن است که اجازه نمی‌دهد بذر ناامیدی در کانون خانواده رسوخ کند و چنانچه این سنگر فرو بریزد، بی‌شک دو سطح دیگر نیز دوام نخواهند آورد.

فلاح تفتی با یادآوری الگوهای درخشان تاریخی در اسلام، متذکر شد: این سطوح سه‌گانه مرجعیت، برخاسته از یک نظریه شعاری و غربی نیست، بلکه الگوهای بی‌بدیلی از این نوع مدیریت در تاریخ اسلام وجود دارد. در جنگ احد، مسلمین بر اثر شایعه‌ای روان‌کش دچار فروپاشی شناختی شدند و شکست خوردند، اما پیامبر اعظم (ص) پیش از صدور دستور نظامی مجدد، مرجعیت فکری و هویتی را بازیابی کرده و نقشه دشمن را که بر پایه شایعه شهادت ایشان بنا شده بود، خنثی ساختند. همچنین واقعه صلح حدیبیه به ما می‌آموزد که قرار نیست دائماً در حال نبرد باشیم و گاه تغییر فاز الزامی است و این هرگز به معنای شکست نخواهد بود. موضوع دیگر، قیام حماسی حضرت سیدالشهدا (ع) است که مدیریت روایت حق در آن موج می‌زند؛ امام (ع) با آگاهی از اینکه بنی‌امیه موجی از دروغ و تهمت به راه خواهد انداخت، دائماً تبیین می‌فرمودند که تنها برای اصلاح امت جد خویش بپا خاسته‌اند.

وی با اشاره به توطئه‌های ناکام دشمنان در فتنه‌های پیشین، اظهار داشت: دشمن تلاش گسترده‌ای به کار بست تا مرجعیت بانوان در هسته خانواده را از طریق ایجاد گسست فکری میان آنان و عقاید دینی از بین ببرد، اما در این مسیر ناکام ماند و کنشگری زن امروز ما در امتداد همان الگوهای پرافتخار تاریخی اسلام استمرار یافت. حضرت خدیجه (س) در هنگامه فشارهای سنگین اقتصادی ناشی از عداوت دشمنان پیامبر (ص)، با فدای مال و آرامش‌بخشی به ایشان نقش بی‌بدیل خود را ایفا کردند و حضرت صدیقه طاهره (س) نیز با دفاع جانانه از ولایت و کنشگری فعالانه در قامت ایراد خطبه فدکیه، یک‌تنه بار سنگین تبیین حقانیت ولایت را بر دوش کشیدند.

این تحلیلگر مسائل فرهنگی در تشریح وظایف زن مسلمان در عصر حاضر، عنوان کرد: با الهام از این الگوهای درخشان، ما می‌توانیم چند نقش اساسی را برای زن مسلمان تعریف کنیم. نخست، نقش تربیتی است؛ چرا که مادر مهم‌ترین مفسر وقایع برای کودک است. یک مادر آگاه به فرزندش می‌آموزد که آرامش خود را حفظ کند، همه رویدادها را آزمونی الهی بداند و باور داشته باشد که در جبهه حق شکست معنا ندارد و ما پیرو منطق «احدی الحسنیین» هستیم. ساحت دوم، حضور اجتماعی است؛ حضور بانوان در عرصه‌های اجتماعی یک نمایش راهبردی است که به دشمن ثابت می‌کند ائتلاف بانوان در کنار مردان، نماد پیوند ناگسستنی جامعه ایمانی است. برخلاف تبلیغات سالیان متمادی غرب مبنی بر حاشیه‌نشینی زنان مسلمان، ایران اسلامی نشان داد که زن می‌تواند الگوی تمام‌عیار مسلمانان در ساحت اجتماعی باشد. ساحت پایانی نیز مقابله با شایعه‌پراکنی است؛ زن آگاه موظف است بر اساس آیه ششم سوره مبارکه حجرات، در برابر شایعات ایستادگی کرده و مانع از فرسایش روانی جامعه توسط «مرجفون» شود.

فلاح تفتی در پایان سخنان خود با تأکید بر دستاوردهای این کنشگری زینب‌گونه، خاطرنشان کرد: خروجی این کنشگری اصیل آن است که جامعه از یک هیجان مقطعی عبور کرده و در طول این 47 روز به یک باور عمیق دست یافته است. امروز شاهد رسوخ و رسوب این مفاهیم بلند در دل مردمی هستیم که در کف میدان حضور دارند؛ در حالی که گاه ممکن است نخبگان از توده مردم عقب‌تر بمانند. از این رو، ما دانشگاهیان رسالتی سنگین بر عهده داریم و باید این ایستادگی شکوهمند را نظریه‌پردازی کنیم، مفاهیم بلند آن را بدون کوچک‌ترین لکنت و با کنار گذاشتن ملاحظات سیاسی تحلیل نماییم و به وعده‌های تخلف‌ناپذیر الهی یقینی عمیق و جدی داشته باشیم.

انتهای پیام/