به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، تبیین ماهیت نبرد حق و باطل در عصر جنگ‌های پیچیده شناختی، نیازمند بازگشت به مبانی اصیل الهیاتی و نگاه توحیدی به وقایع و رویدادهای جاری است. در همین راستا، جمعی از اندیشمندان در دانشگاه علامه طباطبایی گرد هم آمدند تا نقش پیوند با اسمای الهی و امیدواری به نصرت پروردگار را در عبور از بحران‌ها و رسیدن به فتح حقیقی به صورت تفصیلی تبیین نمایند.

فاطمه سلگی، عضو هیئت علمی مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، شامگاه 26 فروردین‌ماه در نشست «الهیات مقاومت، مبانی، کارکردها و ساحت‌های شناختی» که از سوی دانشگاه علامه طباطبایی برگزار شد، با بیان اینکه این انتقاد به جامعه دانشگاهی وجود دارد که در شرایط جنگ آن‌طور که باید انجام وظیفه نشد، اظهار داشت که از ابتدای سیره انبیاء تا پیامبر خاتم (ص) شاهدیم که همواره نبرد میان حق و باطل وجود داشته است. وی با اشاره به اینکه وقتی قرار است بین هابیل و قابیل معلوم شود که باطل کیست، صاعقه محسوس از سوی خداوند می‌آید و قابیل کشته می‌شود، افزود که در خصوص انبیای دیگر نیز حقانیت یک طرف عمدتاً در یک سیر محسوس رخ داده است، تا اینکه در زمان پیامبر اکرم (ص) با نزول قرآن کریم، این رویکرد به سمت سیر معقول پیش می‌رود. این استاد دانشگاه با تأکید بر اینکه در جنگ شناختی کنونی قدرت روایت بسیار حائز اهمیت است و اراده‌ها را شکل می‌دهد، هشدار داد که اگر ما نتوانیم با وجود توحیدی بودن جامعه کنونی، روایت درست را طرح کنیم، ممکن است در مواردی متحمل ضربه شویم.

وی در ادامه سخنان خود رسالت معلمان و استادان حوزه و دانشگاه را تبیین رویدادها و سوق دادن مردم از پوسته رویین به باطن حوادث به صورت تفصیلی دانست و تصریح کرد که این امر موجب اطمینان قلبی و تفقه در دین می‌شود تا مردم به کنشگرانی فعال و امیدوار تبدیل شوند که علی‌الاجمال نیز این‌گونه هستند. سلگی با استناد به آیات کلام‌الله مجید که در آن به دفعات تقابل روایات مطرح شده است، بیان کرد که در تقابل میان ابلیس و حضرت آدم (ع)، ابلیس به دلیل ظاهربین بودن، خود را برتر پنداشت و مدعی شد که از جنس آتش است؛ این نگاه تنگ‌نظرانه شیطانی است، اما خداوند متعال ضمن عدم انکار خلقت ابلیس از آتش، نگاه مادی صرف را نپذیرفته و با تعبیر «نفخت فیه من روحی» بحث برتری را به سمت مسائل والاتری هدایت می‌فرماید. عضو هیئت علمی مؤسسه حکمت و فلسفه با اشاره به اینکه در این نبرد همه می‌دانیم که باید پیروز شویم، تأکید کرد که باید تبیین شود این پیروزی برای رسیدن به چه هدفی است؛ چرا که قرآن هدف خلقت را «لیعبدون» می‌داند که در تفاسیر به «یعرفون» تعبیر شده است و پیروزی ما نیز باید در همین راستا تفسیر گردد.

این پژوهشگر با تشریح سیر نزول انسان با سرمایه اسمای الهی و لزوم به فعلیت رساندن آن‌ها در زمین، خاطرنشان کرد که هدف تمامی احکام دین نظیر نماز، روزه و جهاد، رساندن انسان به مقام توحید است و به تعبیر آیت‌الله العظمی جوادی آملی، همه اجزای دین مبین اسلام به توحید بازمی‌گردند و همان روح توحید به شمار می‌آیند. وی هشدار داد که اگر به این اصل بنیادین توجه نشود، حرکت عظیم ملت ایران در نبرد رمضان ممکن است به حرکتی عادی و فاقد هدف غایی مبدل گردد. سلگی با تأکید بر اینکه اهتمام مؤمنان باید بر این باشد که عبادات وسیله‌ای برای استقرار توحید در جان خود و دیگران است، افزود که تنها در پرتو این نگاه درخواهیم یافت که چه زمانی باید بجنگیم و چه زمانی باید آتش‌بس کنیم و فقدان این نگاه توحیدی موجب بروز خطا خواهد شد. وی برای تعمیق نگاه به مقوله جهاد، توجه به تعلیم اسمای الهی به انسان را ضروری خواند و توضیح داد که اسما الهی گاهی اسم علم برای نام‌گذاری افراد است و گاهی برای ذاتی به کار می‌رود که صفت خاصی دارد؛ مانند علیم و قادر بودن خداوند که اسم معناست. وی با اشاره به فرازی از دعای کمیل «و باسمائک التی ملات ارکان کل شیئ»، تصریح کرد که هیچ پدیده‌ای خارج از سیطره پروردگار نیست و اسمای الهی با یکدیگر تعاون و هم‌افزایی دارند، به‌گونه‌ای که صفت رزاقیت خداوند با صفات علیم و حکیم بودن او قابل تحلیل است.

سلگی در بخش دیگری از سخنان خود به مقوله تعارض و تزاحم اسما و صفات الهی نظیر «هادی» و «مضل» پرداخت و آن را تخاصمی ممدوح برای نظام احسن خلقت برشمرد. وی با بیان اینکه در وجود انسان همواره نزاع میان حق و باطل و نفس اماره و لوامه برای رسیدن به نفس مطمئنه جریان دارد، خلقت شیطان را نیز در مسیر تزاحم با حق ارزیابی کرد تا انسان بتواند بر سر دوراهی‌ها مسیر کمال را بپیماید و خلیفه‌اللهی او محقق گردد. وی افزود که در این نگاه کلان، حتی نظام حق و باطل در دایره یک حق مطلق قرار دارند، اما در عالم پایین شاهد تخاصم میان آن دو هستیم که همگی برای استقرار توحید در ابعاد فردی و اجتماعی است. این استاد دانشگاه با اشاره به غایت جهان خلقت در ذیل انسان‌سازی، یادآور شد که انقلاب اسلامی صرفاً برای رفاه اقتصادی یا پیشرفت اجتماعی نبود، بلکه برای غلبه نگاه توحیدی شکل گرفت و به همین دلیل امام راحل (ره) تمامی موفقیت‌ها از جمله فتح خرمشهر را به خداوند نسبت می‌دادند. وی با بیان اینکه در دوره کنونی نزاع میان حق و باطل به نهایت خود رسیده و این قرن، قرن غلبه مستضعفین بر مستکبرین است، تأکید کرد که در نگاه قرآنی امام، جهاد ابتدا در باطن افراد رخ می‌دهد و سپس در بیرون منجر به نبرد مستضعفین و مستکبرین می‌شود.

عضو هیئت علمی مؤسسه حکمت و فلسفه، در پایان جهاد را فرصتی برای درک رحمت الهی توصیف کرد و گفت که انسان در مسیر حق، چه بکشد و چه کشته شود، فاتح میدان است و نبرد حقیقی، همان نبرد انفسی است. وی با استناد به بیانات رهبر معظم انقلاب به نقل از امام خمینی (ره) مبنی بر اینکه فتح‌الفتوح ما تربیت انسان‌هایی با روحیه جهاد و شهادت است، هشدار داد که تحلیل حوادث صرفاً با نگاه دنیوی، انسان را گرفتار اندوه می‌کند، در حالی که خوف و امید انسان موحد تابع متعلقات بیرونی همچون ناوهای جنگی دشمن نیست. وی با تأکید بر لزوم استفاده از اسباب مادی بدون تکیه مطلق بر آن‌ها، حضور مردم در خیابان‌ها را محصول روحیه جهادی دانست که ناشی از تفقه ملت ایران است؛ ملتی که از مرگ نمی‌هراسد و شهادت را حیات جاودان می‌داند. سلگی در پایان سخنان خود با اشاره به نصرت الهی در جنگ بدر، تقوا و صبر را دو آموزه مهم قرآنی برای رسیدن جامعه به پیروزی معرفی کرد و افزود که عمده شکست‌های جوامع از درون رقم می‌خورد.

انتهای پیام/