تیراندازی در مدارس ترکیه؛ وزیر مقصر است یا بازی های کامپیوتری؟ بخش اول

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، کشته شدن 1 معلم و 8 دانش‌آموز در حادثه تیراندازی در مدرسه راهنمایی در استان قهرمان مرعش ترکیه، مانند یک زلزله افکار عمومی جامعه را به لرزه درآورده است. آن هم در شرایطی که تنها یک روز پیش از این حادثه و در استان شانلی اورفا در یک حادثه تیراندازی مشابه، 6 نفر مجروح شدند و ضارب در پایان به سر خودش شلیک کرد و در صحنه جرم، جان داد.

روز گذشته هم یک بار دیگر در یکی از مدارس شانلی اورفا حادثه دیگری این بار نه به دست دانش‌آموزان بلکه به دست پدر یکی از دانش‌آموزان در حال وقوع بود که پلیس به سرعت خود را به صحنه رساند و مانع از تیراندازی شد.


فریاد معترضین و منتقدین در ترکیه بلند شده و خواسته مشترک همه آن‌ها را می‌توان در این دو موضوع خلاصه کرد:
1. یوسف تکین وزیر آموزش ملی هر چه سریع‌تر استعفا دهد.
2. دولت اردوغان با تشکیل دو تیم تحقیقات قضایی و روانشناسی، به بررسی ابعاد این موضوع بپردازد. اما شواهد نشان می‌دهد که دولت اردوغان برای معرفی مقصرین این حوادث راهکار دیگری دارد و از پذیرش هر نوع اظهارنظر انتقادی که وزارت آموزش را به عنوان مقصر جلوه دهد، پرهیز می‌کند.

کارشناسان هشدار دادند
کارشناسان مطالعات جامعه‌شناسی، مطالعات فرهنگی، روانشناسی اجتماعی و روانشناسی آموزش در ترکیه، به مسئولین هشدار می‌دهند و می‌گویند، روزگاری این حوادث یا فقط در شهر‌های آمریکا روی می‌داد و یا در فیلم‌های سینمایی. اما حالا ترکیه نیز به راحتی به محل چنین رویداد‌های تلخی تبدیل شده و نیاز به بررسی و آسیب‌شناسی جدی دارد.


خانم دکتر توانا نور یازیجیلار متخصص روانشناسی کودک در مصاحبه با شبکه تلویزیونی سوزجو می‌گوید: «یکی از تصورات غلط خانواده‌ها و والدین درباره دانش‌آموزان، این است که آنان در خانه، صرفاً به نیازهای اولیه، غذا، پوشاک و لوازم التحریر نیاز دارند و کل مسائل درسی و تربیتی را باید به مدرسه واگذار کرد. در دیگر سو، در مدرسه نیز متأسفانه روز به روز شاهد کاهش کیفیت آموزش هستیم و صرفاً به نمرات درسی دانش‌آموزان توجه می‌شود. این در حالی است که هر دو طرف باید برای شناسایی مشکلات عمیق دانش‌آموزان، به روانشناسان و کارشناسان تربیتی مراجعه کنند. متاسفانه در حال حاضر، فقط بخش اندکی از خانواده‌ها می‌توانند برای دریافت مشاوره روانشناسی و آموزشی مراجعه کنند و توان پرداخت چنین هزینه‌هایی را ندارند».

مقصر کیست؟
یکی از انتقادات مهم کارشناسان روانشناسی و آموزشی در ترکیه، این است که دولت اردوغان در دو واقعه تلخ تیراندازی در مدارس با 10 کشته و بیش از 32 مجروح، هیچ مسئولیتی را گردن نگرفته و ماشین تبلیغاتی حزب حاکم را در مسیری هدایت می‌کند که مقصرینی برای این پرونده شناسایی شوند که عملاً ربطی به دولت و نهاد‌های رسمی ندارند.


سردار جبه از روزنامه نگاران مشهور ترکیه امروز در برنامه صبحگاهی خود در شبکه سوزجو، به تندی از مجموعه تلویزیونی نزدیک به دولت انتقاد کرد. چرا که  به عنوان مثال، شبکه تلویزیونی سی. ان. ان ترک، به مدت دو روز، اغلب میزگرد‌ها و برنامه‌های خود را به بررسی موضوع تیراندازی در مدارس اختصاص داد، اما حاضر نشد به شکل علمی و دور از جانبداری سیاسی، موضوع را کنکاش کند.

از دید فعالان آموزشی در این برنامه‌ها، احمد هاکان سردبیر روزنامه حریت به عنوان مجری میزگرد‌ها و به عنوان روزنامه‌نگاری که روابط بسیار نزدیکی با شخص اردوغان و حزب حاکم دارد، به دنبال راهی برای سفیدشویی از نهاد‌های دولتی بود.

خروجی مصاحبه‌های مفصل هاکان با بیش از 18 کارشناس این بود: «یگانه مقصر بروز خشونت در مدارس، اعتیاد دانش‌آموزان به بازی‌های رایانه‌ای خشن است. آنان در این بازی‌ها خشونت را در وجود خود تلنبار می‌کنند. اگرچه این بازی‌های مجازی است، اما شبیه‌سازی این عملیات کشتار و کار با سلاح را در زندگی واقعی و در مدارس دنبال می‌کنند».

کارشاسان نزدیک به حزب عدالت و توسعه در این برنامه‌ها، ضمن تقلیل دادن وقایع اخیر، صرفاً طراحان، تولیدکنندگان و توزیع‌کنندگان بازی‌های رایانه‌ای خشن را به عنوان عامل و مقصر جلوه دادند.

اما منتقدین می‌گویند: در بررسی این جنایات به عنوان فکت‌های واقعی اجتماعی و فرهنگی، عوامل بسیاری دخیلند و باید قبل از همه، سهم قصور، اهمال و کوتاهی نهاد رسمی آموزشی مشخص شود.

وزیر باید برود

یوسف تکین وزیر آموزش ملی ترکیه را می‌توان یکی از پرحاشیه‌ترین وزاری کابینه اردوغان دانست.

به گفته منتقدین، او برخلاف اغلب وزرای قبلی آموزش ملی، بدون برخورداری از کفایت و لیاقت علمی و اجرایی برای این پست حساس و استراتژیک و صرفاً به خاطر ارتباط با طریقت‌های دینی و عرفانی ترکیه، منصوب شده است.


سردار جبه در شبکه سوزجو می‌گوید: «در دوران صدارت یوسف تکین، نظام آموزشی در ترکیه عملاً ورشکست شده است. از روزی که تکین وزیر شده، تاکنون 37 نفر به دلایل مختلف در مدارس کشور ما جان خود را از دست داده‌اند. او مدتهاست در کانون انتقادات تند کارشناسان و متولیان آموزشی و تربیتی قرار گرفته و باید کنار نهاده شود. با این حال، نه اردوغان برکنارش می‌کند و نه خودش حاضر به استعفا می شود».

زمانی برای اعتصاب و اعتراض

نهاد‌های صنفی، اتحادیه‌ها و نهاد‌های مدنی در ساختار سیاسی – اجتماعی ترکیه، همواره از تحرک و پویایی بالایی برخوردارند. یکی از نهاد‌های غیردولتی مهم این کشور، «ایتم سن» یا «سندیکای آموزش» است که در آن، صد‌ها هزار نفر از معلمین شاغل و بازنشسته ترکیه عضویت دارند و همواره نقش مهمی در تحولات سیاسی اجتماعی ایفا کرده‌اند.

این سندیکا پس از وقایع تلخ تیراندازی در مدارس، هزاران نفر از اعضای خود را در چند شهر ترکیه به میادین فرستاد و راهپیمایی و اعتراضات گسترده آنان، توجه رسانه‌های ترکیه را به سوی خود جلب کرد.


اعضای سندیکای معلمان ترکیه با این شعار‌ها به میدان آمدند: «وزیر تکین استعفا دهد»، «برای نگهبانی از جان دانش‌آموزان آماده‌ایم»، «عدالت آموزشی در ترکیه از بین رفته است».

معلمین می‌گویند: در شناسایی سهم دقیق عاملین و مقصرین تیراندازی خونبار و خشونت‌آمیز در مدارس شانلی اورفا و قهرمان مرعش، هرگز نباید از میزان نقش بحران‌های اجتماعی – اقتصادی غفلت کرد.

آنان می‌گویند: فقر، تورم بی سابقه، تبعیض و نابرابری، کاری کرده که میلیون‌ها دانش آموزِ فقیر ترکیه، به طور مداوم، محرومیت، تحقیر، دسترسی محدود و بی عدالتی را تجربه کنند. آنان به وضوح دریافته‌اند که مدارس غیرانتفاعی در ترکیه، از بهترین امکانات رفاهی، آموزشی و امنیت برخوردارند اما مدارس دولتی به حال خود ر‌ها شده‌اند.

در بخش پایانی این گزارش، به این مسأله اشاره خواهیم کرد که سیاستمداران و رهبران احزاب مخالف در ترکیه به این موضوع چه نگرشی دارند و وزیر دادگستری چه طرح شگرف و غیرقابل قبولی برای پیشگیری از حوادث آتی بر روی میز گذاشته است.
ادامه دارد....

انتهای پیام/