افق‌های جدید همکاری روسیه و جمهوری آذربایجان پس از عبور از بحران

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، «والنتینا ماتوینکو»، رئیس شورای فدراسیون روسیه در جریان دیدار با «صاحبه غفاروا»، رئیس مجلس ملی جمهوری آذربایجان اعلام کرد که به دنبال حل‌وفصل پیامدهای حادثه ناگوار هواپیمای مسافربری شرکت «آذال» توسط مسکو و باکو، فرصت‌های بی‌بدیلی برای توسعه همکاری‌ها میان روسیه و جمهوری آذربایجان گشوده شده است.

این مذاکرات مهم در حاشیه صد و پنجاه و دومین نشست مجمع بین‌المجالس جهانی که در استانبول در حال برگزاری است، صورت گرفت.

ماتوینکو در این دیدار تصریح کرد: «ما بسیار خرسندیم که دولت‌های متبوع ما روز چهارشنبه سرانجام تصمیم قطعی را برای پایان دادن به پیامدهای این حادثه تراژیک هوایی اتخاذ کردند.»

رئیس مجلس سنای روسیه همچنین مراتب تسلیت و همدردی عمیق خود را به تمامی خانواده‌های قربانیان این سانحه هوایی ابراز داشت.

وی در ادامه افزود: «ما این مرحله حساس را پشت سر گذاشته‌ایم و این امر چشم‌اندازهای نوینی را برای گسترش روزافزون روابط سودمند و دوجانبه روسیه و جمهوری آذربایجان می‌گشاید. ما با تمام قوا مصمم به تحکیم و تعمیق پیوندها با جمهوری آذربایجان هستیم.»

وی با اشاره به ظرفیت‌های عظیم و نهفته در همکاری‌های متقابل مسکو و باکو، تأکید کرد که این تعاملات در ابعاد و زمینه‌های گوناگون در حال پیشرفت و شکوفایی است. افزون بر این، ماتوینکو از سطح بالای تعاملات پارلمانی فدراسیون روسیه و جمهوری آذربایجان ابراز خرسندی فراوان کرد.

حاضران در این نشست بر تداوم و نظم مستمر تماس‌های دوجانبه در سطح پارلمانی تأکید ورزیدند. به عنوان نمونه، در اواخر سال 2025 میلادی، نشست کمیسیون مشترک همکاری‌های بین‌المجالس مجلس فدرال روسیه و مجلس ملی جمهوری آذربایجان در مسکو برگزار شد و مقرر شده تا نشست بعدی آن نیز در باکو دایر شود.

ماتوینکو در این خصوص بیان داشت: «ما در انتظار دریافت پیشنهادهای طرف آذربایجانی درباره زمان و مکان برگزاری سیزدهمین مجمع بین‌منطقه‌ای روسیه و جمهوری آذربایجان هستیم. در حال حاضر، بیش از هفتاد منطقه از فدراسیون روسیه روابط و تعاملات خود را با جمهوری آذربایجان با قدرت حفظ کرده‌اند.»

صاحبه غفاروا، رئیس مجلس ملی جمهوری آذربایجان نیز ضمن ابلاغ سلام‌های گرم «الهام علی‌اف»، رئیس‌جمهوری کشورش، بر عزم و اراده راسخ باکو جهت تقویت همکاری‌های همه‌جانبه با مسکو مهر تأیید زد.

سایه تحولات ایران بر دیپلماسی مسکو-باکو

در این دور از مذاکرات، وضعیت مرتبط با ایران نیز مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت. والنتینا ماتوینکو یادآور شد که «ولادیمیر پوتین»، رئیس‌جمهور روسیه، مراتب قدردانی صمیمانه خود را از الهام علی‌اف به پاس مساعدت و همکاری در روند خروج امن شهروندان روس از خاک ایران و همچنین تسریع در روند انتقال کمک‌های بشردوستانه روسیه به ملت ایران که از مسیر ترانزیتی جمهوری آذربایجان محقق شد، ابراز داشته است.

علاوه بر این، ماتوینکو و غفاروا به سطح همواره ممتاز همکاری‌های روسیه و جمهوری آذربایجان در مجامع و پلتفرم‌های پارلمانی بین‌المللی، از جمله در چارچوب مجمع بین‌المجالس کشورهای مستقل مشترک‌المنافع و اتحادیه بین‌المجالس جهانی اشاره کردند. طرفین در ادامه این دیدار، پیرامون سایر موضوعات مهم و دارای منافع متقابل نیز به رایزنی و تبادل نظر پرداختند.

فصل جدید شکوفایی روابط در پسابحران

«دیمیتری سولونیکوف»، مدیر مؤسسه توسعه دولتی معاصر روسیه، در گفت‌وگو با خبرنگاران، به تشریح و بررسی چشم‌انداز همکاری‌های راهبردی روسیه و جمهوری آذربایجان پس از عبور از بحران سانحه هوایی آزال پرداخت.

وی در وهله نخست اظهار داشت: «باید بلافاصله و با صراحت این نکته را برجسته کرد که روابط مستحکم روسیه و جمهوری آذربایجان به دلیل تراژدی هواپیمای آذال هرگز قطع نشد. آمارها نشان می‌دهد که حجم مبادلات تجاری میان دو کشور در سال 2025 نسبت به سال 2024 با رشد همراه بوده است. شدت و تراکم تماس‌ها در سطوح عالی ـ از جمله در سطح معاونان نخست‌وزیر و وزرا ـ به قوت خود باقی ماند و در سطح بسیار قابل‌توجهی قرار داشت. کمیسیون مشترک بین‌دولتی در زمینه توسعه همکاری‌های دوجانبه و پیشبرد کریدور ترانزیتی "شمال-جنوب" لحظه‌ای کار خود را متوقف نکرد و جلسات خود را به طور منظم برگزار نمود. بدون کمترین شک و تردیدی، تعاملات تجاری و اقتصادی در تمام این مدت جریان داشته است.»

سولونیکوف در ادامه تحلیل خود افزود: «بله، تبادلات در حوزه جامعه مدنی برای مدت کوتاهی کند شد و از حجم تبادلات فرهنگی کاسته شد؛ اگرچه این ارتباطات و همچنین رویدادهای ورزشی مشترک به طور کامل مسدود نشد. جریان گردشگری میان جمهوری آذربایجان و روسیه روندی صعودی را تجربه کرد و می‌توان پیش‌بینی کرد که تابستان امسال نیز شاهد افزایش چشمگیر آن باشیم. در عرصه دیپلماسی نیز دیپلمات‌های هر دو کشور در مجامع بین‌المللی با اقتدار به حمایت از مواضع یکدیگر ادامه دادند که این خود گواهی روشن بر تداوم روابط و امیدواری همگانی برای ازسرگیری سریع تماس‌های سازنده در حوزه‌های بسیار گسترده‌تر بود. اکنون چنین پنجره فرصت طلایی باز شده است.»

این کارشناس برجسته مسائل سیاسی تأکید کرد: «با توجه به شرایط کنونی، اکنون ضرورت دارد که نهادهای مختلف دولتی به سرعت سیاست‌های خود را به‌روزرسانی کنند و شاید نیاز به اعمال اصلاحاتی در اسناد نظارتی و تقنینی داخلی که این سیاست‌ها را تبیین می‌کنند، باشد. این اقدام را می‌توان در بازه زمانی نسبتاً کوتاهی به انجام رساند، هرچند اجرای آن یک‌شبه میسر نیست. طبیعتاً همه ما بی‌صبرانه منتظر ازسرگیری یک گفت‌وگوی بسیار فراگیر و جامع در فضای دوستانه‌ای هستیم که همواره ویژگی بارز روابط مسکو و باکو بوده است. فرصت‌ها به وفور فراهم است و تنها باید از آن‌ها به بهترین نحو بهره برد.»

توسعه مسیرهای ترانزیتی و تعاملات انتخاباتی

سولونیکوف در بخش دیگری از سخنان خود خاطرنشان کرد: «علاوه بر پویایی مجدد تبادلات فرهنگی و ارتباطات مدنی، ما اکنون منتظر حضور پررنگ نمایندگان جمهوری آذربایجان به عنوان ناظر در انتخابات سال جاری روسیه هستیم. این موضوع برای مسکو از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. ناظران روس همواره در روند انتخابات جمهوری آذربایجان مشارکت فعال داشته و سطح سازماندهی آن را مورد ستایش قرار داده‌اند و ما بسیار امیدواریم که در سال جاری شاهد بازدید و حضور متقابل هیئت‌های آذربایجانی باشیم.»

مدیر مؤسسه توسعه دولتی معاصر روسیه با اشاره به تحولات منطقه‌ای تصریح کرد: «همچنین در حال حاضر بحث حیاتی بازگشایی و توسعه مسیرهای ارتباطی در قفقاز جنوبی به شدت مطرح است که شامل پروژه‌های کلان احداث و نوسازی زیرساخت‌های حمل‌ونقل در منطقه، از جمله در چارچوب کریدور استراتژیک زنگه‌زور و شبکه‌های ریلی و جاده‌ای از مبدأ جمهوری آذربایجان به مقصد ترکیه از طریق خاک ارمنستان می‌شود؛ پروژه‌ای که فدراسیون روسیه، به‌ویژه شرکت راه‌آهن دولتی روسیه که امتیاز انحصاری بهره‌برداری از راه‌آهن ارمنستان را در اختیار دارد، می‌تواند نقش مؤثری در اجرای آن ایفا نماید.»

سولونیکوف در پایان نتیجه‌گیری کرد: «و البته، در برهه حساس کنونی وضعیت روابط با ایران و سرنوشت کریدور ترانزیتی "شمال-جنوب" برای همه ما حائز اهمیت راهبردی است. شرکت راه‌آهن روسیه پیش از وقوع جنگ، کار نوسازی شبکه‌های ریلی ایران در مسیر کریدور شمال-جنوب را کلید زده و با سرعت قابل‌قبولی پیش می‌برد. اکنون قطعاً باید این روند را پرقدرت از سر گرفت و پیوستگی شبکه‌های حمل‌ونقلی جمهوری آذربایجان و ایران و همچنین زیرساخت‌های بنادر ایران در دریای خزر را به صورت فعالانه توسعه داد. ما مدت‌هاست که این پروژه‌های استراتژیک را هدف‌گذاری کرده‌ایم و بسیار تمایل داریم که در نهایت به مرحله اجرا و بهره‌برداری کامل برسند.»

انتهای پیام/