به گزارش خبرگزاری تسنیم از مشهد،عالم آل محمد (ص)، امام جعفر بن محمد الصادق (ع)، ششمین اختر تابناک آسمان امامت و تشیع، در سالروز شهادت خویش، بار دیگر اندیشه‌ها را به سوی میراث گران‌بهای علمی، اخلاقی و معنوی او رهنمون می‌سازد. آن حضرت که دوران امامت خود را در برهه‌ای حساس از تاریخ اسلام، همزمان با حکومت‌های اموی و سپس عباسی، سپری کرد، با تأسیس گسترده‌ترین دانشگاه علمی جهان اسلام، فصلی نوین در شکوفایی تمدن اسلامی گشود. 

شکوه علمی و نهضت فرهنگی امام صادق (ع) 

امام صادق (ع) با درک عمیق از شرایط زمانه و نیازهای جامعه اسلامی، فرصت را غنیمت شمرده و نهضت علمی عظیمی را پایه‌ریزی نمود. ایشان با حضور در مسجدالنبی (ص) و کوفه، کرسی‌های درس را با حضور جمع کثیری از مشتاقان علم و دانش برپا کردند. روایت شده است که در یک برهه، حدود 4000 نفر از اصحاب و راویان حدیث از محضر ایشان کسب فیض می‌کردند. این شاگردان، در رشته‌های گوناگون چون فقه، اصول عقاید، تفسیر قرآن، حدیث، کلام، اخلاق، ریاضیات، شیمی و نجوم تبحر یافتند و میراث علمی امام را به اقصی نقاط جهان اسلام منتشر ساختند. شخصیت‌هایی چون جابر بن حیان که از او به عنوان «پدر علم شیمی» یاد می‌شود، از برجسته‌ترین تربیت‌یافتگان مکتب علمی آن حضرت بودند. 

تأکید امام بر مباحث علمی و عقلی، نه تنها به غنای علوم اسلامی افزود، بلکه رویکردی عقل‌محور را در فهم دین ترویج داد که تا به امروز، مبنای اجتهاد و استنباط در فقه شیعه قرار گرفته است. «مَنِ اتَّهَمَ رَشِیداً کَانَ عَقْلُهُ کَأَنَّهُ قَدْ مَاتَ؛ کسی که فرد رشید و عاقلی را متهم کند، گویی عقل خود را کشته است.» این حدیث، نشان از اهمیت و جایگاه والای عقل در نگاه امام صادق (ع) دارد. 

ولایت‌پذیری و رویکرد به امامت 

در سیره امام جعفر صادق (ع)، مفهوم ولایت و اطاعت از امر الهی، جایگاهی رفیع داشت. ایشان با وجود سختی‌های فراوان و فشارهای سیاسی، همواره بر حفظ کیان امامت و هدایت جامعه اسلامی تأکید داشتند. رویکرد ایشان به مسئله ولایت، صرفاً سیاسی نبود، بلکه بُعدی عمیق‌تر داشت که بر پایه معرفت الهی و اطاعت از پروردگار استوار بود. 

امام صادق (ع) با بصیرت کامل، نقشه‌ها و دسیسه‌های حکومت‌های وقت را برای سرکوب جریان امامت و انحراف مسیر هدایت اسلامی، خنثی می‌کردند. ایشان با تربیت شاگردانی عالم و عامل، بستر را برای استمرار خط امامت و تداعی‌گر ظهور امام مهدی (عج) فراهم ساختند. این بصیرت و استقامت در برابر فشارهای ظالمانه، خود مصداق بارزی از ولایت‌پذیری در عالی‌ترین سطح بود. 

حدیثی از امام صادق (ع) درباره امام زمان (عج) 

یکی از مهم‌ترین میراث‌های امام جعفر صادق (ع)، روایاتی است که درباره آینده اسلام و ظهور منجی موعود، حضرت مهدی (عج) بیان کرده‌اند. این روایات، نه تنها دلگرمی برای شیعیان در دوران غیبت بوده، بلکه چراغ راهی برای شناخت وظایف منتظران در عصر غیبت نیز محسوب می‌شود. 

از جمله روایات مشهور ایشان در این باب، حدیثی است که در آن، امام صادق (ع) به امامت امام مهدی (عج) و غیبت ایشان اشاره می‌کنند: 

«عَنْ أَبِی عَبْدِاللَّهِ (ع) قَالَ: إِنَّ لِلْقَائِمِ غَیْبَةً قَبْلَ أَنْ یَظْهَرَ. قَالَ: وَ لِمَ ذَاکَ؟ قَالَ: یَخَافُ عَلَی نَفْسِهِ الْقَتْلَ، یَنْفِی اثْنَی عَشَرَ رَجُلًا مِنَ الْمُتَشَرِّفِینَ بِالتَّشَیُّعِ. ... وَ ذَاکَ وَاللَّهِ إِمَامُکُمْ وَقَائِمُکُمْ غَیْبَةً طَوِیلَةً. ثُمَّ یَظْهَرُ کَمَا یَظْهَرُ مُوسَی عَلَی پُرْکُبَتِهِ وَ قَدْ غَسَلَ غَیْرَ وَاحِدٍ وَ غُسِلَ ...»
(کمال الدین و تمام النعمة، ج 2، ص 341) 

در این حدیث، امام صادق (ع) خبر از غیبتی برای قائم آل محمد (ص) می‌دهند که علت آن، خوف از کشته شدن است. ایشان همچنین به 12 نفر از شیعیان خاص که در این دوران غیبت، ایشان را یاری خواهند کرد، اشاره می‌کنند و سپس می‌فرمایند: «به خدا قسم! این (موعود)، امام و قائم شماست که غیبتی طولانی دارد. سپس ظاهر می‌شود، همان‌گونه که موسی (ع) ظاهر شد...» 

این روایت، تلویحاً به لزوم صبر، آمادگی و شناخت امام در عصر غیبت اشاره دارد و وظیفه منتظران را در طولانی شدن این دوران، روشن می‌سازد. 

میراث جاودان 

سالروز شهادت امام جعفر صادق (ع)، فرصتی است تا بار دیگر به آموزه‌های نورانی آن حضرت، به‌ویژه در زمینه علم، عقلانیت، ولایت‌پذیری و انتظار فرج، بازگردیم و با الگوگیری از سیره آن امام همام، گامی در جهت تحقق اهداف عالیه اسلام و مسلمین برداریم. مکتب فقهی و علمی آن حضرت، میراثی زنده و پویاست که همچنان هدایت‌گر راه گمگشتگان و چراغ روشنایی در تاریکی‌های جهل و گمراهی است.

انتهای پیام/282