به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری تسنیم، حسن فرطوسی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران، در نشست مرسوم کمیسیون‌های ملی در حاشیه دویست‌و‌بیست‌وچهارمین اجلاس شورای اجرایی یونسکو (13 و 14 آوریل 2026)، با اشاره به شرایط ناپایدار منطقه و خسارات گسترده انسانی، آموزشی و فرهنگی در پی حملات اخیر، خواستار موضع‌گیری صریح‌تر یونسکو و اقدام قاطع جامعه بین‌المللی برای فعال‌‌سازی دیپلماسی علمی و فرهنگی به‌منظور دستیابی به صلح پایدار و مبتنی بر عزت، شد.

تأکید بر صلح در سایه تنش‌های فزاینده جهانی

دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران در آغاز  سخنان خود در نشست مرسوم کمیسیون‌های ملی در حاشیه دویست‌و‌بیست‌وچهارمین اجلاس شورای اجرایی یونسکو، با قدردانی از ابتکار «یونسکو در 80 سالگی» اظهار داشت که مایل بوده در مقر اصلی در کنار سایر اعضا حضور داشته باشد، اما در شرایطی سخن می‌گوید که «آرامشی ناپایدار» برقرار است.

وی با اشاره به تداوم سایه جنگ بر منطقه افزود: هرچند آتش‌بس برقرار شده، اما بی‌ثباتی همچنان پابرجاست و مسیر پیش‌رو نیازمند هوشیاری، وحدت و راه‌حل‌های صلح‌آمیز است.

او تأکید کرد: در جهانی که با بحران‌ها و تنش‌های فزاینده روبه‌روست، یونسکو در نقطه تلاقی آموزش، فرهنگ، علم و همکاری بین‌المللی قرار دارد و نقشی اساسی در جلوگیری از گسترش درگیری‌ها و تحقق صلح پایدار مبتنی بر عدالت و کرامت ایفا می‌کند.

روایت حملات نظامی و خسارات انسانی در ایران

دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران در ادامه، با اشاره به وضعیت کشور، اعلام کرد: در حالی‌که ایران در حال آماده‌سازی برای میزبانی نشست منطقه‌ای کمیسیون‌های ملی در تهران بود، از 28 فوریه تا 8 آوریل 2026 در معرض تجاوز نظامی دو دولت خارج‌شده از یونسکو قرار گرفت.

وی این حملات را «ناعادلانه» توصیف کرد و گفت: این اقدامات نه تنها منجر به شهادت رهبران، فرماندهان و نیروهای مسلح و همچنین جان‌باختن شمار زیادی از غیرنظامیان و تخریب گسترده زیرساخت‌های حیاتی شد، بلکه جان غیرنظامیان و کودکان نیز مصون نمانده است.

او با اشاره به حمله به یک دبستان در میناب در نخستین روز جنگ افزود: این مدرسه دو بار هدف حمله موشکی قرار گرفت و در مجموع، این حملات به مدارس و اماکن دیگر به جان‌باختن 277 دانش‌آموز و زخمی شدن کودکان انجامید.

وی تأکید کرد: این اقدامات نقض آشکار حقوق بین‌الملل، به‌ویژه مواد 48 و 51 پروتکل الحاقی اول کنوانسیون ژنو است و نمونه‌های مشابه آن در لبنان نیز در حال وقوع است.

آسیب به آموزش عالی و مراکز دانشگاهی برجسته

در ادامه فرطوسی افزود: حملات به حوزه آموزش عالی نیز تسری یافته و بیش از 30 دانشگاه آسیب دیده‌اند. از جمله این مراکز می‌توان به دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه شهید بهشتی و دانشگاه علم و صنعت ایران اشاره کرد که از مهم‌ترین دانشگاه‌های کشور به شمار می‌روند.

تهدید و تخریب میراث فرهنگی ایران

دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران همچنین به خسارات وارده به میراث فرهنگی کشور اشاره کرد و گفت: این تجاوز آسیب جدی به میراث فرهنگی غنی ایران وارد کرده است.

وی با یادآوری تهدید پیشین رئیس‌جمهور وقت ایالات متحده مبنی بر هدف قرار دادن 52 سایت فرهنگی ایران، اظهار داشت: آنچه زمانی تصور نمی‌شد، اکنون به واقعیت تبدیل شده و حتی تهدیدهایی درباره نابودی تمدن ایران و بازگرداندن آن به «عصر حجر» نیز مطرح شده است.

او با طرح این پرسش که آیا چنین اظهاراتی برای جامعه بین‌المللی اهمیتی ندارد، خواستار واکنش مناسب جهانی شد.

بر اساس برآوردهای اولیه، بیش از 140 سایت میراث فرهنگی در استان‌های مختلف کشور آسیب دیده‌اند؛ اقدامی که نقض صریح کنوانسیون 1954 لاهه در زمینه حفاظت از اموال فرهنگی در زمان مخاصمات مسلحانه محسوب می‌شود.

وی همچنین بر تداوم فعالیت و تعهد کمیسیون ملی ایران برای یونسکو در شرایط بحرانی تأکید کرد و اظهار داشت: این کمیسیون با همکاری نهادهای ملی، شهرداری‌های شهرهای یادگیرنده و خلاق یونسکو، کرسی‌های یونسکو و مراکز مقوله دو، اقدام به ارزیابی خسارات و فعال‌سازی سازوکارهای بین‌المللی حفاظت از جمله «سپر آبی»، «حفاظت ویژه» و «حفاظت تقویت‌شده» کرده است.

بازدیدهای میدانی و ارزیابی خسارات در استان‌ها

فرطوسی تاکید کرد: در راستای ارزیابی دقیق خسارات، بازدیدهای میدانی در پنج استان تهران، کردستان، کرمانشاه، لرستان و اصفهان انجام شده است.

هدف از این مأموریت‌ها، بررسی وضعیت آثار آسیب‌دیده، شناسایی نیازهای فوری و مستندسازی بوده است. در حاشیه این بازدیدها نیز مصاحبه‌هایی با رسانه‌های ملی انجام شده است.

در بازدید از استان لرستان، تخریب کامل مرکز میراث فرهنگی استان که در فاصله حدود 100 متری قلعه تاریخی فلک‌الافلاک قرار دارد، ثبت شده است؛ بنایی با قدمتی حدود دو هزار سال.

ارزیابی‌های انجام‌شده در سایر استان‌ها نیز نشان‌دهنده سطوح مختلف آسیب سازه‌ای و وجود تهدیدهای جدی برای مجموعه‌های فرهنگی و نیاز فوری به اقدامات حفاظتی است.

درخواست برای موضع‌گیری صریح‌تر یونسکو و جامعه جهانی

در پایان، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران ضمن قدردانی از بیانیه‌ها و مواضع یونسکو، خواستار اتخاذ موضعی عمومی‌تر و صریح‌تر از سوی این سازمان و سایر کمیسیون‌های ملی شد.

وی با تأکید بر نقش اساسی یونسکو در ترویج صلح، حمایت از میراث فرهنگی و پاسداری از آموزش، خاطرنشان کرد: اکنون زمان به‌کارگیری دیپلماسی علمی و آموزشی است.

او تصریح کرد: اگر نه اکنون، پس چه زمانی؟ فرطوسی همچنین از تمامی کشورهای عضو و کمیسیون‌های ملی، از جمله شبکه یونسکوی آمریکا، دعوت کرد تا به تعهدات مشترک خود پایبند باشند و برای حفظ صلح جهانی اقدام قاطع انجام دهند.

انتهای پیام/