به گزارش خبرگزاری تسنیم از مشهد، شهر مشهد به عنوان دومین کلانشهر ایران و مقصد سالانه ده‌ها میلیون زائر، با چالش‌های متعددی در حوزه مدیریت منابع آب مواجه است؛ این در حالی است که طبق آمار رسمی، میزان بارندگی در استان خراسان رضوی نسبت به سال گذشته افزایش قابل توجهی داشته، اما همچنان این شهر با بحران آب دست و پنجه نرم می‌کند.

در حال حاضر سوال اساسی این است که چرا با وجود افزایش بارندگی، مشهد همچنان در وضعیت بحرانی قرار دارد؟

 استانداردها و واقعیت‌های آبیاری فضای سبز

طبق قوانین موجود از جمله قانون هوای پاک، نهادهای مختلف موظف هستند آب مورد نیاز خود را از منابع مجاز تأمین کنند؛ در این راستا، سازمان آب منطقه‌ای، منابع طبیعی و جهاد کشاورزی وظایف مشخصی دارند. 

سرانه استاندارد فضای سبز برای هر شهروند پانزده متر مربع تعیین شده است، اما شهر مشهد در حال حاضر تنها هشت متر مربع سرانه فضای سبز دارد. این کاهش چشمگیر نتیجه مستقیم بحران آب و کمبود منابع آبی در این شهر است.

کاهش فضای سبز پیامدهای منفی متعددی دارد که از جمله آنها می‌توان به افزایش آلودگی هوا، عدم تعدیل دمای هوا، تشدید گرمایش شهری و از بین رفتن میراث طبیعی برای نسل‌های آینده اشاره کرد. 

شهرداری مشهد در راستای حفظ فضای سبز اقداماتی انجام داده است که از جمله آنها می‌توان به اجرای طرح‌هایی در محدوده بازار سیدی، آزادی، آفتاب و التیمور اشاره کرد؛ همچنین حفظ کمربند سبز یکی از اقدامات مهمی بوده که در سال‌های اخیر دنبال شده است.

 آمار مصرف آب در دشت مشهد

بر اساس آمارهای منتشر شده، دشت مشهد در سال گذشته سیصد میلیون متر مکعب آب مصرف کرده است که از این حجم تنها بیست و یک هزار متر مکعب که در واقع حدود دو درصد کل مصرف، برای فضای سبز استفاده شده است.

 این آمار نشان می‌دهد که بیشترین مصرف آب در بخش کشاورزی و بعد هم صنعت است و سهم فضای سبز از کل مصرف آب ناچیز است، ادعای تأثیر بالای فضای سبز بر بحران آب، با این اعداد همخوانی ندارد.

وضعیت بارندگی و مقایسه با سایر استان‌ها

یکی از نکات قابل توجه در این بحث، وضعیت بارندگی استان خراسان رضوی است. استان خراسان رضوی نسبت به سال گذشته چهل و هفت درصد افزایش بارندگی داشته است؛ همچنین در دوره بلندمدت سی ساله، این استان بیست و نه درصد افزایش بارندگی را تجربه کرده است. در خود شهر مشهد نیز نسبت به پارسال سی و سه درصد افزایش بارندگی ثبت شده و نسبت به دوره سی ساله شش و نیم درصد افزایش بارندگی وجود دارد.

با وجود این افزایش چشمگیر بارندگی، شهر مشهد همچنان با مشکل آب دست و پنجه نرم می‌کند. این در حالی است که در سایر نقاط کشور، بارش‌های اخیر بحران آب را تا حد زیادی رفع کرده است. این موضوع نشان می‌دهد که مشکل صرفاً کمبود باران نیست، بلکه مسائل مدیریتی و زیرساختی عامل اصلی بحران محسوب می‌شوند.

 راهکارهای پیشنهادی و موانع

یکی از پیشنهادات مطرح شده برای حل بحران آب در مشهد، استفاده از آب رودخانه وکیل‌آباد و خروجی بند گلستان است؛ طبق برآوردها، این منبع می‌تواند حداقل برای دو ماه، پنجاه لیتر در ثانیه نیاز آب شهر را تأمین کند که معادل یک‌سوم نیاز مشهد است. 

تنها اقدام مورد نیاز برای این موضوع، اجرای یک خط لوله به طول سه کیلومتر از وکیل‌آباد تا تصفیه‌خانه برونسی است؛ این اقدام ساده اما موثر می‌تواند بخش قابل توجهی از نیازهای آبی شهر را تأمین کند.

طبق شنیده‌ها، نهادهایی مانند دانشگاه فردوسی، شهرداری، آستان قدس رضوی، سازمان محیط زیست و سایر دستگاه‌ها موظف شده‌اند چاه‌های آب خود را به سازمان آب واگذار کنند تا برای تأمین آب شرب استفاده شود. 

در صورت واگذاری دوازده حلقه چاه، امکان تأمین یکصد و پنجاه لیتر در ثانیه آب برای مدت زمان کمتر از یک ماه وجود دارد.

 با این حال، این اقدام منجر به خشک شدن کامل فضای سبز، فرونشست زمین و پدیده فرسایش خاک خواهد شد، بنابراین باید راهکارهای جایگزین مانند استفاده از منابع سطحی در اولویت قرار گیرد.

میزان مصرف آب توسط شهروندان مشهدی 

یکی از نکات قابل توجه، میزان مصرف آب شهروندان مشهد است. طبق آمار، مصرف آب در مشهد بسیار پایین است و این شهر جزو کم‌مصرف‌ترین شهرهای کشور محسوب می‌شود.

 با این حال، شهر مشهد همچنان در زمره شهرهایی است که بحران آب را تجربه می‌کنند. این موضوع نشان می‌دهد که مشکل اصلی در مدیریت منابع و توزیع آب نهفته است، نه در مصرف شهروندان.

طبق قوانین موجود، سازمان آب موظف است فاضلابی که قابلیت استفاده مجدد دارد را به صورت رایگان تصفیه کند این در حالی است که هم‌اکنون آبفا بابت تصفیه فاضلاب خام از ارگان‌ها وجه دریافت می‌کند. این موضوع با روح قانون همخوانی ندارد و نیازمند بازنگری است.

یادداشت از: مرجان شریعت، سردبیر تسنیم خراسان رضوی

انتهای پیام/282