خبرگزاری تسنیم ـ مجتبی صداقت*؛ داغ عزیز دیدن سخت است ولی برای زن، سخت‌تر. پیکر فرزند را در تشییع روی دست مردم بردن، انسان را زمین‌گیر می‌کند ولی یک مادر را بیشتر. این روزها، صحنه‌هایی از مقاومت زنان سرزمین‌مان به چشم می‌آید که شمیم صبر و استقامت حضرت زینب(س) در آنها احساس می‌شود؛ مثل آنجا که مادری، پسر، عروس، دختر و پنج نوه‌اش را در یک لخظه از دست می‌دهد، اما پرچم به دست، چون کوهی استوار می‌ایستد و به استقبال پیکرهای مطهر شهیدانش می‌رود. وقتی از او دلیل پرچم به دست بودنش را می‌پرسند، پاسخ او، معنای ایستادگی را بازتعریف می‌کند: «پرچم انقلاب را که نمی‌شود زمین گذاشت؛ این بچه‌ها با پرچم به جایی رسیدند.»

مبانی این ایستادگی و صبرِ قهرمانانه را می‌توان در کلام نورانی حضرت امیرالمؤمنین(ع) (حکمت 30 نهج‌البلاغه) جستجو کرد. ایشان برای رسیدن به صبر ـ که از ارکان ایمان است ـ چهار ستون زیربنایی برای آن ترسیم می‌کنند که هر یک، راهی برای صیقل دادن روحِ استوار در زمینه خاصی است: شوق، ترس، زهد و انتظار. این چهار عنصر، چارچوبی جامع برای معنادار ساختن صبر در عرصه‌های فردی، عبادی و اجتماعی ارائه می‌دهند: «فالصَّبْرُ مِنْهَا عَلَى أَرْبَعِ شُعَبٍ: عَلَى الشَّوْقِ وَ الشَّفَقِ وَ الزُّهْدِ وَ التَّرَقُّبِ؛ فَمَنِ اشْتَاقَ إِلَى الْجَنَّةِ سَلَا عَنِ الشَّهَوَاتِ، وَ مَنْ أَشْفَقَ مِنَ النَّارِ اجْتَنَبَ الْمُحَرَّمَاتِ، وَ مَنْ زَهِدَ فِی الدُّنْیَا اسْتَهَانَ بِالْمُصِیبَاتِ، وَ مَنِ ارْتَقَبَ الْمَوْتَ سَارَعَ فِی الْخَیْرَات»

بر اساس این حکمت، انسانی که چهار ویژگیِ اشتیاق، ترس، زهد و منتظر بودن را داشته باشد می‌تواند صبر را کسب کند و در مقام عمل، مقاومت را رقم بزند؛ ولی نسبت به چه چیزهایی باید این ویژگی‌های درونی را داشت؟ خود امام علی(ع) جهت‌گیری این خصلت‌ها را تبیین می‌کند: «شوق» به بهشت، شهوات را از دل می‌زداید؛ «ترس» از آتش جهنم، انسان را از گناه و محرمات بازمی‌دارد؛ «زهد» نسبت به دنیا، مصیبت‌ها را در چشم کوچک می‌کند و «انتظارِ» مرگ، انسان را به سوی کارهای نیک می‌شتاباند. بر این اساس، صبر دیگر یک حالت منفعلانه و نشستن نیست؛ بلکه فضیلتی پویا است. شوق به پاداش الهی و ترس از عذاب او، دو محرک قوی برای کنترل نفس هستند. هم‌زمان، بی‌اعتنایی به جلوه‌های فانی دنیا، مصیبت‌ها را آسان می‌کند. کسی که اعتقاد دارد که دنیا، محل گذر، و همه داشته‌هایش امانت الهی در دست او است، دیگر از داغ عزیزانش قد خم نمی‌کند. یادآوری همیشگی پایان زندگی نیز، زمینه‌ساز حرکتی رو به جلو و پایدار در مسیر اطاعت می‌شود.

مردم ایران در این مکتب درس آموخته‌اند و از معصومان(ع)، شیوه زندگی و مقاومت را یادگرفته‌اند. اما ویژگی این زنان، تنها تاب‌آوری در برابر رنج، سختی و مصیبت نیست. آنها بر اساس سوره عصر، وظیفه خود را فراتر از اهدای عزیزان‌شان در راه حق و انقلاب می‌دانند. آنها نگاهِ اصلاح‌گر و مسئولیت‌پذیری دارند و دیگران را نیز به صبر و مقاومت در راه حق، توصیه می‌کنند. آن مادر، در اوج سوگ، دغدغه‌ امت و رزمندگان را فراموش نمی‌کند؛ چون نسبت به رزمندگان و مردم، خیالش جمع است. او با نگاهی فراتر از خود، به مسؤولین توصیه می‌کند: «از مسئولین می‌خواهیم کم نیاورند و پای انقلاب بایستند.» صبرِ آنها، صبرِ منفعل نیست، بلکه خود مقاومت می‌کند و دیگران را نیز به صبر و حق، توصیه می‌نماید و این چنین، راه را برای ایستادگی دیگران ترسیم کرده و با الگو قرار دادن خود چگونه مقاومت کردن را به همگان مخصوصا مسئولین می‌آموزد.

بحق جا دارد که سردار مقاوم جبهه حق، سید مجید موسوی، فرمانده هوافضای سپاه درباره این شیرزن مقاوم چنین پیام دهد: «به یاد عقیله بنی‌هاشم(ع)، من و همه رزمندگان پای لانچر، به قربان صبر و ایمان تو مادر بشوم ...».

‌زنان این دیار مانند حضرت زینب(ع) پرچم حق را بر دوش گذاشته‌اند و در شهادت عزیزانشان، قد خم نکرده و با صبرشان، دشمنان را ناامید نموده‌اند و پیام استقامت را به تمام آزادگان جهان، مخابره می‌کنند.

‌*دکتری تاریخ و تمدن اسلامی

انتهای پیام/