به گزارش گروه فرهنگی خبرگزاری تسنیم، در شرایط کنونی که تحقق شعار سال و پیشبرد اهداف کلان نظام، نیازمند هم‌افزایی تمامی نهادهای حاکمیتی و سرمایه‌های اجتماعی است، سازمان اوقاف و امور خیریه به‌عنوان متولی یکی از کهن‌ترین و اثرگذارترین نهادهای وقفی در جهان اسلام، جایگاه راهبردی و چندبعدی در معادلات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور ایفا می‌کند. با تکیه بر ظرفیت عظیم موقوفات، شبکه گسترده بقاع متبرکه، فعالیت‌های قرآنی و فرهنگی و همچنین ارتباط مستقیم و عمیق با لایه‌های مختلف جامعه، این سازمان می‌تواند به‌عنوان بازوی اجرایی قدرتمند در تحقق «اقتصاد مقاومتی»، تقویت «وحدت ملی» و تحکیم «امنیت پایدار» ظاهر شود.

خبرگزاری تسنیم در گفت‌وگو با رضا معممی مقدم، مدیرکل فرهنگی سازمان اوقاف و امور خیریه، به بررسی ابعاد نقش‌آفرینی سازمان اوقاف در این سه محور کلان پرداخته و راهبردها، اقدامات عملیاتی و چشم‌اندازهای این نهاد حاکمیتی را مورد تحلیل قرار می‌دهیم.

با توجه به شعار سال، چه هم‌افزایی و نسبت راهبردی میان اولویت‌های کلان نظام و مأموریت‌های ذاتی سازمان اوقاف و امور خیریه قابل ترسیم است؟

سازمان اوقاف به‌دلیل برخورداری از ظرفیت عظیم موقوفات، بقاع متبرکه، فعالیت‌های قرآنی و فرهنگی و همچنین ارتباط مستقیم با مردم، یکی از نهادهای مؤثر در تحقق اقتصاد مقاومتی است. اگر بخواهیم این شعار را به‌صورت دقیق تبیین کنیم، باید بگوییم اقتصاد مقاومتی بدون وحدت ملی و امنیت ملی امکان تحقق کامل ندارد. وحدت ملی، سرمایه اجتماعی را تقویت می‌کند و امنیت ملی نیز بستر آرامش و ثبات را فراهم می‌سازد. سازمان اوقاف می‌تواند در هر سه حوزه نقش‌آفرینی کند؛ هم در اقتصاد، هم در انسجام اجتماعی و هم در تقویت امنیت فرهنگی و اجتماعی.

در چارچوب تحقق اقتصاد مقاومتی، سازمان اوقاف چه راهبردها و اقدامات عملیاتی را در حوزه مولدسازی و بهره‌وری از موقوفات در دستور کار خود قرار داده است؟

اولین و مهم‌ترین اقدام، مولدسازی و بهره‌وری موقوفات است. ما نباید اجازه دهیم موقوفات راکد بمانند. هر زمینی، ملک یا ظرفیت وقفی باید در خدمت تولید، اشتغال، خدمات عمومی و کمک به مردم قرار گیرد. وقتی موقوفات به‌درستی مدیریت شوند، می‌توانند منبع پایدار درآمد و زمینه‌ساز اجرای طرح‌های عام‌المنفعه باشند.

از سوی دیگر، ما به سمت وقف‌های نوین هم حرکت کرده‌ایم؛ یعنی وقف در حوزه‌هایی مانند آموزش، سلامت، اشتغال، فناوری و حمایت از اقشار آسیب‌پذیر. این نگاه، وقف را با نیازهای امروز جامعه پیوند می‌زند.

از منظر کارشناسی، نهاد وقف و ظرفیت‌های اجتماعی آن چگونه می‌تواند به‌عنوان ابزاری راهبردی در تقویت سرمایه اجتماعی و تحکیم وحدت ملی ایفای نقش کند؟

وقف ذاتاً یک عمل اجتماعی و فراگیر است. وقتی فردی مال خود را برای عموم مردم وقف می‌کند، در واقع پیام همدلی، مشارکت و نوع‌دوستی را به جامعه منتقل می‌سازد. سازمان اوقاف با برگزاری برنامه‌های فرهنگی و قرآنی، استفاده از ظرفیت بقاع متبرکه و دعوت از گروه‌های مختلف اجتماعی، می‌تواند زمینه‌ساز گفت‌وگو، همدلی و همگرایی باشد. ما در برنامه‌های فرهنگی خود همواره بر مشترکات دینی، اخلاقی و ملی تأکید می‌کنیم. برجسته کردن این مشترکات، یکی از مهم‌ترین راه‌های تقویت وحدت ملی است.

با توجه به ماهیت چندبعدی امنیت ملی که فراتر از ابعاد نظامی تعریف می‌شود، سازمان اوقاف چه ظرفیت‌هایی در حوزه امنیت فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی برای تحکیم پایه‌های امنیت ملی در اختیار دارد؟

دقیقاً همین‌طور است. امنیت ملی یک مفهوم چندبعدی است و امنیت فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و روانی را هم شامل می‌شود. اگر جامعه‌ای دچار فقر، بیکاری، آسیب‌های اجتماعی یا بحران هویت باشد، طبیعتاً در برابر تهدیدها آسیب‌پذیرتر خواهد بود. سازمان اوقاف از طریق فعالیت‌های فرهنگی، قرآنی، مشاوره‌ای و حمایتی می‌تواند به کاهش آسیب‌های اجتماعی کمک کند. هرچه خانواده‌ها مستحکم‌تر، جوانان امیدوارتر و جامعه آرام‌تر باشد، امنیت ملی هم پایدارتر می‌شود.

بقاع متبرکه به‌عنوان کانون‌های فرهنگی مذهبی، چه نقش‌آفرینی‌های راهبردی در پیشبرد اهداف اجتماعی، فرهنگی و انسجام‌بخشی جامعه می‌توانند داشته باشند؟

بقاع متبرکه ظرفیت بسیار مهمی هستند. ما این اماکن را فقط محل زیارت نمی‌دانیم، بلکه آنها را کانون‌های فرهنگی، اجتماعی و خدمت‌رسانی می‌بینیم. در بسیاری از بقاع، برنامه‌های قرآنی، کمک به نیازمندان، مشاوره خانواده، فعالیت‌های جهادی و نشست‌های فرهنگی برگزار می‌شود. این کارها باعث می‌شود بقاع متبرکه به مراکز وحدت‌آفرین و آرامش‌بخش تبدیل شوند. وقتی مردم در چنین فضاهایی کنار هم قرار می‌گیرند، همدلی و انسجام اجتماعی افزایش پیدا می‌کند.

با توجه به اهمیت حیاتی شفافیت و اعتماد عمومی در مدیریت موقوفات، سازمان اوقاف چه سازوکارهای نظارتی، گزارش‌دهی و فناوری‌محوری را برای تضمین سلامت اداری و جلب اعتماد مردمی پیاده‌سازی کرده است؟

شفافیت، یکی از اصول جدی ماست. اعتماد مردم، سرمایه اصلی سازمان اوقاف است. اگر مردم بدانند که موقوفات به‌درستی، دقیق و در مسیر نیت واقفان اداره می‌شوند، مشارکت آنها هم بیشتر خواهد شد.

به همین دلیل، ما بر سلامت اداری، گزارش‌دهی منظم، استفاده از سامانه‌های الکترونیکی و نظارت مستمر تأکید داریم. شفافیت نه‌تنها مانع سوء‌استفاده می‌شود، بلکه باعث افزایش اعتماد و در نتیجه تقویت سرمایه اجتماعی می‌گردد.

نقش مشارکت‌های مردمی، هیئت‌های امنا و گروه‌های جهادی در تحقق مأموریت‌های سازمان اوقاف چگونه تعریف و در عمل به کار گرفته می‌شود؟

ما اعتقاد داریم که بدون مردم، هیچ برنامه‌ای به نتیجه مطلوب نمی‌رسد. مشارکت مردمی، روح اصلی وقف است. از همین‌رو، در برنامه‌های سازمان اوقاف از ظرفیت هیئت‌امنا، معتمدین محلی، خیرین، گروه‌های جهادی و نخبگان استفاده می‌کنیم. وقتی مردم در شناسایی نیازها، اجرای برنامه‌ها و نظارت بر فعالیت‌ها نقش داشته باشند، هم حس مسئولیت‌پذیری تقویت می‌شود و هم برنامه‌ها موفق‌تر خواهند بود. به‌عبارت دیگر، وقف زمانی زنده و اثرگذار می‌شود که مردم در آن حضور فعال داشته باشند.

سازمان اوقاف در قبال تحکیم بنیان خانواده و توانمندسازی نسل جوان، چه رسالت‌ها و برنامه‌های راهبردی را دنبال می‌کند؟

خانواده، مهم‌ترین رکن جامعه است و جوانان نیز موتور حرکت کشور هستند. اگر ما بخواهیم اقتصاد مقاومتی، وحدت ملی و امنیت ملی را به‌صورت پایدار دنبال کنیم، باید به خانواده و جوانان توجه ویژه داشته باشیم. به همین دلیل، برنامه‌هایی در زمینه سبک زندگی اسلامی-ایرانی، تحکیم خانواده، فرزندآوری، مهارت‌آموزی جوانان و تقویت هویت دینی و ملی در دستور کار ما قرار دارد. ما می‌خواهیم از ظرفیت معنوی و فرهنگی سازمان اوقاف برای امیدآفرینی و تقویت بنیان خانواده استفاده کنیم.

چشم‌انداز سازمان اوقاف در تبدیل‌شدن به یکی از ارکان مؤثر تحقق اقتصاد مقاومتی، وحدت ملی و امنیت پایدار بسیار مهم است. جمع‌بندی من این است که سازمان اوقاف می‌تواند با تکیه بر موقوفات، بقاع متبرکه، ظرفیت‌های قرآنی و مشارکت مردم، به یکی از ارکان مهم تحقق اقتصاد مقاومتی تبدیل شود.

این مسیر زمانی موفق خواهد بود که با وحدت ملی همراه باشد و در نهایت به امنیت ملی بینجامد. ما باور داریم که وقف یک سرمایه تمدنی است؛ سرمایه‌ای که اگر درست مدیریت شود، می‌تواند به تولید، اشتغال، عدالت، همدلی و آرامش اجتماعی منجر شود. در حقیقت، وقفِ فعال و مردمی، یکی از بهترین راه‌های خدمت به مردم و تقویت آینده کشور است.

انتهای پیام/