معمای سفر علیاف به تفلیس؛ دیدار با مرد در سایۀ گرجستان
- اخبار بین الملل
- اخبار ترکیه و اوراسیا
- 19 فروردين 1405 - 09:27
به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، الهام علیاف، رئیسجمهور آذربایجان، در تاریخ 6 آوریل (17 فروردین) در سفری غیرمنتظره وارد گرجستان شد.
او در این سفر علاوه بر دیدار با «میخائیل کاولاشویلی»، رئیسجمهور و «ایراکلی کوباخیدزه»، نخستوزیر گرجستان، با «بیدزینا ایوانیشویلی»، رئیس افتخاری حزب حاکم «رویای گرجستان» و رهبر در سایه و غیررسمی این کشور، در اقامتگاه معروف به «کاخ شیشهای» دیدار و گفتوگو کرد.
بر اساس اطلاعات رسمی منتشرشده، هدف اصلی سفر علیاف تعمیق شراکت راهبردی میان تفلیس و باکو، بهویژه در حوزههای انرژی، ترانزیت و امنیت منطقهای بوده است.
با این حال، فراتر از دیدارهای رسمی با مقامات ارشد دولتی، جذابترین و پرابهامترین بخش این سفر، ملاقات علیاف با ایوانیشویلی بود. جزئیات این دیدار در هالهای از ابهام قرار دارد و تنها به انتشار یک ویدیوی بدون صدا از کاخ شیشهای توسط رسانههای همسو با دولت و یک بیانیه رسمی کوتاه بسنده شده است.
این سفر و بهویژه دیدار با ایوانیشویلی، پرسشهای متعددی را در میان ناظران سیاسی و مخالفان حزب رویای گرجستان برانگیخته است؛ مهمترین پرسش این است که رهبر غیررسمی گرجستان از طریق رئیسجمهور آذربایجان به دنبال دستیابی به چه اهدافی است؟
اخراج شبانه روزنامهنگار منتقد؛ پیشدرآمدی بر یک سفر
تنها یک روز و نیم پیش از ورود علیاف به تفلیس، «افغان صادقاف»، روزنامهنگار منتقد و مخالف دولت باکو، به طور ناگهانی از گرجستان اخراج شد.
وی اواخر شب به اتهام توهین به یک افسر پلیس در شبکههای اجتماعی بازداشت شد، حوالی نیمهشب دادگاه او برگزار و بلافاصله پس از جریمه نقدی، از کشور اخراج (دیپورت) شد. کل این فرایند تنها چند ساعت به طول انجامید و تا سپیدهدم، این روزنامهنگار به باکو منتقل شده بود. وکلای او و فعالان حقوق بشر گرجی اکنون به شدت نگرانند که وی در جمهوری آذربایجان با خطر حبس روبهرو شود.
علاوه بر این، یک روز پیش از سفر علیاف، «امین آقالاروف»، داماد سابق وی که یک خواننده و تاجر سرشناس است، با یک جت شخصی وارد گرجستان شد. در ویدیویی که آقالاروف در اینستاگرام منتشر کرده، دیده میشود که «برا ایوانیشویلی»، پسر بیدزینا ایوانیشویلی، در فرودگاه به استقبال او آمده است.
نکته قابل تأمل این است که رسانههای گرجی تا آخرین لحظه تقریباً هیچ اطلاعی از سفر علیاف نداشتند و این موضوع تنها زمانی فاش شد که پرچمهای جمهوری آذربایجان در خیابانهای مرکزی تفلیس برافراشته شدند. دولت گرجستان نیز تازه در صبح روز 6 آوریل اخبار رسمی این سفر را منتشر کرد.
روابط گرم باکو و تفلیس در سایه انزوای غرب
طی یک سال و نیم گذشته و در شرایطی که حزب حاکم «رویای گرجستان» با بحران مشروعیت و انتقادات شدید توسط غرب مواجه بوده، جمهوری آذربایجان یکی از معدود کشورهایی است که روابط بسیار نزدیک و فشردهای را با گرجستان حفظ کرده است.
علیاف در این مدت بارها میزبان هیئتهای گرجی در باکو بوده است و هیئتهای آذربایجانی نیز به طور مستمر در سطح وزرا به تفلیس سفر میکنند.
در همین راستا، وزیر امور خارجه گرجستان نیز دستکم ماهی دو یا سه بار با «فایق قلیاف»، سفیر جمهوری آذربایجان در تفلیس دیدار میکند. حتی شخص علیاف آخرین بار سه سال پیش در اکتبر 2023 به گرجستان سفر کرده بود؛ زمانی که با «ایراکلی غاریباشویلی»، نخستوزیر وقت که اکنون به اتهام فساد در زندان به سر میبرد، دیدار کرد.
دیپلماسی پنهان در «کاخ شیشهای»؛ علیاف و مرد قدرتمند گرجستان
بعدازظهر روز سفر، علیاف مورد استقبال بیدزینا ایوانیشویلی، میلیاردر و الیگارش گرجی، در «کاخ شیشهای» قرار گرفت؛ مکانی که هم به عنوان اقامتگاه شخصی و هم مرکز تجاری وی شناخته میشود. در ویدیوی صامت منتشرشده، ایوانیشویلی شخصاً در حال نشان دادن بخشهای مختلف کاخ و چشمانداز تفلیس به علیاف پیش از دعوت او به صرف ناهار مشترک است.
حزب رویای گرجستان در بیانیهای اعلام کرد که ایوانیشویلی از علیاف به خاطر حمایت از صلح و ثبات در قفقاز جنوبی تشکر کرده و بر لزوم حفظ صلح و توسعه اقتصادی در میان چالشهای فزاینده امنیتی تأکید کرده است.
علیاف نیز گرجستان را مقصدی جذاب و باثبات برای سرمایهگذاری توصیف کرد و بر اهمیت پروژههای دوجانبه و کریدور انرژی تأکید ورزید. با این وجود، هیچ جزئیات بیشتری از محتوای این گفتوگوهای حساس به بیرون درز نکرده است.
مذاکرات رسمی؛ از کریدور میانی تا تحولات خاورمیانه
پیش از این دیدار خصوصی، مذاکرات رسمی با نخستوزیر کوباخیدزه و سایر اعضای دولت گرجستان پشت درهای بسته و بدون حضور خبرنگاران برگزار شد.
بیانیههای صادرشده نیز بسیار کلی بود و به موضوعاتی چون همکاریهای دوجانبه، روابط اقتصادی، سرمایهگذاری مشترک، امنیت منطقهای، «کریدور میانی» و تحولات خاورمیانه اشاره داشت.
با این حال، مشخص نشد که منظور دقیق از تحولات خاورمیانه چیست و آیا بحثی درباره اتفاقات جاری مرتبط با ایران مطرح شده است یا خیر. همچنین، کوباخیدزه هیچ اشارهای به جزئیات روابط پرتنش فعلی کشورش با آمریکا که حامی اصلی ایده کریدور میانی است، نکرد.
در نشست خبری مشترک، علیاف از پویایی اقتصادی و فضای مطلوب سرمایهگذاری در گرجستان تمجید کرد و کوباخیدزه را «ضامن» توسعه سیاستهای دولت به نفع مردم گرجستان دانست.
کوباخیدزه نیز علیاف را «دوست عزیز گرجستان» خواند و از روند صلح میان باکو و ایروان و «ابتکارات جدید» در این زمینه حمایت کرد.
واکنشها و گمانهزنیها؛ پیام غیررسمی به واشنگتن
ملاقات علیاف با ایوانیشویلی که مدتهاست چنین دیدارهای سطح بالایی با هیئتهای خارجی نداشته (آخرین مورد به سپتامبر 2025 و دیدار با رئیس امارات متحده عربی بازمیگردد)، گمانهزنیهای زیادی را در شبکههای اجتماعی و محافل سیاسی به همراه داشت. بسیاری این دیدار را به استرداد جنجالی روزنامهنگار آذربایجانی ربط داده و معتقدند ایوانیشویلی احتمالاً به دنبال «معامله» و امتیازگیری در ازای این اقدام بوده است.
کارشناسان امنیتی مانند «تئونا آکوباردیا»، این سفر غیرمنتظره را با چالشهای انزوای فزاینده گرجستان، بحرانهای منطقهای مرتبط با ایران و دورنمای دکترین «صلح ترامپ» مرتبط میدانند. به اعتقاد او، باکو با فعال شدن مسیرهای ریلی ارمنستان و جمهوری آذربایجان در آینده، ممکن است دیگر نیازی به ترانزیت از مسیر گرجستان نداشته باشد.
از سوی دیگر، «گیا خوخاشویلی»، تحلیلگر سیاسی، معتقد است که هدف حزب رویای گرجستان از این دیدار، صرفاً نمایش این مسئله است که «هنوز هم مقامات خارجی حاضرند به گرجستان سفر کنند».
وی تأکید کرد که علیاف به دنبال مشروعیت بخشیدن به دولت گرجستان یا ترمیم روابط آن با واشنگتن نیست، بلکه گرجستان را تنها به عنوان یک «بستر خدماتی» برای تأمین منافع کریدورهای قفقاز جنوبی میخواهد و با تمامی دولتهای گرجستان روابط خوبی داشته است.
در نهایت، «گیورگی شاراشیدزه»، از رهبران حزب مخالف «برای گرجستان»، این دیدار را یک پیام روشن به جامعه جهانی بهویژه آمریکا دانست: «این سفر انجام شد تا علیاف با بیدزینا ایوانیشویلی دیدار کند. این صحنهها به طور بصری نشان داد که چه کسی در این کشور تصمیمگیرنده است. این پیامی است مبنی بر اینکه حکمرانی غیررسمی در گرجستان وجود دارد و به حیات خود ادامه خواهد داد؛ هرکسی که خواهان برقراری ارتباط با رویای گرجستان است، باید این واقعیت را همانطور که هست بپذیرد.»
انتهای پیام/