گروه تفسیر جنگ خبرگزاری تسنیم (روز 36 - گزارش شماره 219)

نشستی که اخیراً توسط مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی (CSIS) برگزار شد که از مشهورترین اندیشکده‌های حوزه سیاست و امنیت در جهان به شمار می‌رود به بررسی ابعاد مختلف جنگ اخیر پرداخت. یکی از پنل‌های این نشست به‌طور مشخص به تحلیل آنچه در این جنگ رخ داده اختصاص داشت و نکات قابل‌توجهی را از منظر نظامی و اقتصادی مطرح کرد.

نخستین نکته این بود که این درگیری، برخلاف تصور اولیه بسیاری، صرفاً یک جنگ نظامی میان ایران، آمریکا و اسرائیل نبوده؛ بلکه ابعاد آن به‌صورت زنجیره‌ای گسترش یافته و حوزه‌هایی مانند امنیت غذایی، امنیت انرژی و شبکه حمل‌ونقل جهانی را نیز تحت تأثیر قرار داده است.

در این تحلیل، به یک تغییر مهم در رویکرد ایران پس از جنگ 12روزه اشاره شد. به گفته کارشناسان، ایران راهبرد خود را به‌گونه‌ای تنظیم کرده که جنگ را هم به‌صورت افقی و هم عمودی گسترش دهد:

جنگ افقی به این معناست که دامنه درگیری از یک تقابل محدود فراتر رفته و کشورهای بیشتری به‌ویژه آن‌هایی که به یکی از طرفین کمک می‌کنند درگیر پیامدهای آن شده‌اند؛ به‌طوری‌که گفته می‌شود حدود 14 کشور به‌نوعی درگیر تبعات این جنگ شده‌اند.

جنگ عمودی نیز به معنای انتقال تقابل به سطح زیرساخت‌هاست؛ یعنی اگر زیرساخت‌های ایران هدف قرار گیرد، ایران نیز به زیرساخت‌های طرف مقابل پاسخ می‌دهد.

در ادامه، این پرسش مطرح می‌شود که «برنده جنگ چه کسی است؟» پاسخ ارائه‌شده این است که با گذشت حدود یک ماه، هنوز نمی‌توان برنده قطعی را تعیین کرد. حتی این احتمال مطرح می‌شود که برخی بازیگران خارج از میدان مستقیم مانند صادرکنندگان انرژی از پیامدهای جنگ منتفع شده باشند.

با این حال، تحلیل‌گران CSIS تأکید می‌کنند که می‌توان درباره یک نکته با اطمینان بیشتری سخن گفت:
طرفی که در حال تغییر دادن معادلات به نفع خود است، ایران است.

استدلال آن‌ها بر چند محور استوار است:

ایران توانسته در کنار تحمل خسارت، هزینه متقابل وارد کند؛
و مهم‌تر از آن، این پیام را منتقل کرده که ایجاد جنگ علیه ایران، کم‌هزینه نخواهد بود.

در همین چارچوب، به نقش تنگه هرمز و جایگاه آن در اقتصاد جهانی اشاره می‌شود. این گذرگاه، مسیر عبور بخش قابل‌توجهی از نفت، گاز (LNG)، اوره، کودهای شیمیایی، آمونیاک و سایر کالاهای راهبردی است. هرگونه اختلال در این مسیر، مستقیماً به افزایش قیمت انرژی و در پی آن، افزایش هزینه‌های غذایی و حمل‌ونقل در سطح جهانی منجر می‌شود.

همچنین به تأثیرات گسترده‌تر جنگ اشاره شده است:

اختلال در پروازهای بین‌المللی و سردرگمی مسافران؛
فشار بر اقتصاد برخی کشورهای منطقه؛
و حتی تهدیداتی در حوزه زیرساخت‌های دیجیتال و مراکز داده جهانی.

در جمع‌بندی این نشست تأکید می‌شود:
اگرچه هنوز نمی‌توان با قطعیت از «برنده جنگ» سخن گفت، اما تغییر جهت معادلات و شکل‌دهی به هزینه‌ها در سطح جهانی، به‌وضوح به نفع ایران در حال حرکت است؛ و این همان نکته‌ای است که این جنگ را از یک درگیری صرفاً نظامی، به یک پدیده ژئوپلیتیکی پیچیده تبدیل کرده است.

انتهای پیام/