به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، «آقاسی تاوادیان» کارشناس مرکز تحقیقاتی «آمبرد» و اقتصاددان ارمنستانی، در یادداشت و تحلیل جامع خود که بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های این کشور از جمله خبرگزاری «آرمن‌پرس» داشته است، به بررسی دقیق پیامدهای اقتصادی تحولات اخیر پیرامون ایران و منطقه غرب آسیا بر اقتصاد ارمنستان پرداخته است.

این گزارش تحلیلی نشان می‌دهد که چگونه تغییرات ژئوپلیتیک می‌تواند تهدیدها را به فرصت‌هایی برای کشورهای همسایه تبدیل کند.

به اعتقاد تاوادیان، رویدادها و تنش‌هایی که طی بیش از یک ماه گذشته در منطقه خاورمیانه و به ویژه پیرامون ایران به وقوع پیوسته، امواج اقتصادی قابل توجهی را به سوی مرزهای ارمنستان روانه کرده است.

وی با تاکید بر اینکه حجم عظیمی از سرمایه در حال ورود به این کشور است، ابعاد مختلف این پدیده را واکاوی می‌کند.

موج سه‌گانه ورود سرمایه به ارمنستان

این تحلیلگر اقتصادی در یادداشت خود تصریح می‌کند که روند ورود سرمایه به ارمنستان دیگر محدود به یک مبدأ خاص نیست، بلکه اکنون شاهد سرازیر شدن جریان‌های مالی از سه جبهه متفاوت هستیم: روسیه، ایران و کشورهای حاشیه خلیج فارس به ویژه امارات متحده عربی.

البته وی هشدار می‌دهد که این حجم از ورود سرمایه به نوبه خود با خطرات و ریسک‌های ساختاری همراه است. افزایش کمی ذخایر دلاری می‌تواند به شدت بر نرخ برابری درام (پول ملی ارمنستان) تاثیر بگذارد و پایه‌های پولی این کشور را متزلزل کند. در همین راستا، بانک مرکزی ارمنستان اکنون در تلاش است تا با اتخاذ سیاست‌های پولی و مداخله در بازار، اثرات مخرب انباشت ذخایر ارزی بر نرخ درام را خنثی سازد.

به گفته تاوادیان، ضرورت مدیریت دقیق این ریسک‌ها بیش از پیش احساس می‌شود، چرا که در صورت غفلت سیاست‌گذاران، درام ارمنستان ممکن است با یک افت ارزش ناگهانی مواجه شود؛ سناریویی که پیش از این در سال‌های 2008 و 2014 میلادی اقتصاد این کشور را دچار مشکل کرده بود.

با این وجود، این پژوهشگر اقتصادی معتقد است که ورود این حجم از سرمایه خارجی، فرصت‌های بی‌نظیری را برای احیای اقتصاد ارمنستان فراهم می‌آورد. به عنوان نمونه، این نقدینگی می‌تواند بخش ساخت‌وساز و مسکن را که در سال 2025 میلادی با رکود و نوعی «یخ‌زدگی» مواجه شده بود، مجدداً احیا کند.

تغییر مسیرهای سنتی انتقال ثروت

تاوادیان در بخش دیگری از یادداشت خود با بررسی پیشینه ورود سرمایه به این کشور حوزه قفقاز جنوبی، خاطرنشان می‌کند: پس از آغاز درگیری‌ها میان روسیه و اوکراین و اعمال تحریم‌های غرب، حجم عظیمی از سرمایه‌های روسی روانه ارمنستان شد. بر همین اساس، تقریباً نیمی از رشد اقتصادی خیره‌کننده 12.6 درصدی که در سال 2022 میلادی به ثبت رسید، مستقیماً ناشی از فعالیت‌های بخش مالی، بانکی و حوزه فناوری اطلاعات بود.

اما امروز، معماری این جریان‌های مالی دستخوش تغییرات شده است. ورود سرمایه از روسیه اگرچه تداوم دارد، اما در مقایسه با سال 2022 با افت نسبی همراه بوده است. در مقابل، موج‌های جدیدی شکل گرفته‌اند.

بر اساس ارزیابی‌های این کارشناس، جریان قابل توجهی از سرمایه از سپتامبر 2025 از سمت ایران به سوی بازارهای ارمنستان هدایت شده است. ورود این منابع مالی به اقتصاد ارمنستان باعث شد تا پیش‌بینی رشد اقتصادی این کشور در پایان سال از رقم اولیه 5.2 درصد به عدد قابل توجه 7.2 درصد صعود کند.

همزمان، جابجایی سرمایه از سوی کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، به ویژه امارات، ابعاد تازه‌ای به این معادلات بخشیده است. بخش عمده‌ای از این سرمایه‌ها راهی بازارهای نظیر هنگ‌کنگ می‌شوند، اما سهم قابل توجهی نیز سر از ارمنستان در می‌آورد. گزارش‌ها حاکی از آن است که فعالان اقتصادی در امارات به دلیل نگرانی از گسترش تنش‌ها، در حال نقد کردن دارایی‌های خود و انتقال آن‌ها به مناطقی با ثبات بیشتر هستند.

قفقاز جنوبی؛ پل هوایی جدید و مطمئن برای اوراسیا

یکی از مهمترین بخش‌های تحلیل تاوادیان، تمرکز وی بر تحولات صنعت هوانوردی است.

وی تاکید می‌کند: دبی در سایه وضعیت ملتهب کنونی، در حال از دست دادن جایگاه خود است. شرکت‌های هواپیمایی مستقر در کشورهای حوزه خلیج فارس اکنون به دلیل لغو گسترده پروازها، هفته‌ای بالغ بر یک میلیارد دلار خسارت متحمل می‌شوند.

در چنین شرایطی، قفقاز جنوبی به عنوان مسیر هوایی امن برای اتصال اروپا به آسیا مطرح شده است. بسته بودن حریم هوایی روسیه به روی پروازهای غربی از یک سو و ناامنی مسیرهای خاورمیانه از سوی دیگر، باعث شده تا ترافیک هوایی در آسمان قفقاز جنوبی، به ویژه در گرجستان و جمهوری آذربایجان، رشدی 50 برابری را در تعداد پروازهای روزانه تجربه کند.

چشم‌انداز ارمنستان در معادلات جدید ترانزیتی

اما چرا آسمان ارمنستان در این میان از جذابیت کمتری برخوردار است؟ تاوادیان در یادداشت خود به موانع موجود اشاره کرده و می‌نویسد: نخستین و مهم‌ترین دلیل، تداوم چالش‌ها و اختلافات مرزی میان ارمنستان با کشورهای ترکیه و جمهوری آذربایجان است. علاوه بر این، از منظر اقتصادی، عبور هواپیماها از فراز دریای سیاه، گرجستان و سپس جمهوری آذربایجان و دریای خزر برای خطوط هوایی بسیار مقرون‌به‌صرفه‌تر است، زیرا عبور از حریم هوایی کشورهای کمتر، به معنای کاهش هزینه‌های ناوبری است.

با این وجود، این کارشناس اقتصادی نتیجه‌گیری می‌کند که دبی احتمالاً جایگاه خود را به عنوان مهم‌ترین گره هوایی منطقه به استانبول واگذار خواهد کرد. در این روند، ارمنستان این پتانسیل را دارد که با بهره‌گیری از بازطراحی مسیرهای پروازی، در آینده به یک «هاب ترانزیتی کوچک» مبدل شود؛ چشم‌اندازی واقع‌بینانه که می‌تواند به عنوان محرکی قدرتمند برای شکوفایی صنعت گردشگری این کشور عمل کند.

انتهای پیام/