گروه تفسیر جنگ خبرگزاری تسنیم (روز 35 - گزارش شماره 213)

  گزارشی که اخیراً از سوی اسکای‌نیوز مطرح شده، به ایده‌ای با عنوان «عوارض هوشمند عبور از تنگه هرمز» اشاره دارد؛ مدلی که به ادعای این گزارش ایران در حال طراحی یا اجرای آن است.

  بر اساس این روایت، سازوکار به این شکل توضیح داده می‌شود: به ازای هر بشکه نفتی که از تنگه هرمز عبور می‌کند، مبلغی (مثلاً یک دلار) به‌عنوان عوارض در نظر گرفته می‌شود. با توجه به اینکه ظرفیت نفتکش‌ها بسیار متغیر است از حدود 100 هزار بشکه در نفتکش‌های کوچک تا حدود 3 میلیون بشکه در ابرنفتکش‌ها میزان این عوارض می‌تواند به ارقام قابل‌توجهی برسد.

  در این مدل، اپراتور یا مالک کشتی پیش از عبور، از طریق یک کانال واسط، درخواست عبور را اعلام می‌کند. سپس، به‌گفته گزارش، یک سیستم طبقه‌بندی اعمال می‌شود که کشورها یا شرکت‌ها را بر اساس نوع رابطه با ایران در سطوحی (مثلاً از 1 تا 5) دسته‌بندی می‌کند. در این چارچوب:

  برخی مسیرها یا مقاصد (مانند آن‌هایی که مرتبط با دشمنان تلقی می‌شوند) اساساً اجازه عبور نمی‌گیرند؛ سایرین، بسته به سطح رابطه، نرخ‌های متفاوتی از عوارض پرداخت می‌کنند؛ به‌گونه‌ای که هرچه فاصله یا سطح تنش بیشتر باشد، هزینه نیز افزایش می‌یابد.

  نکته مهم دیگر، شیوه پرداخت است. طبق این ادعا، ایران ترجیح می‌دهد پرداخت‌ها به‌جای دلار، از طریق یوان چین یا استیبل‌کوین‌ها (رمزارزهای باثبات) انجام شود؛ هدف از این کار، دور زدن نظام مالی دلاری و کاهش امکان رصد تراکنش‌ها توسط ایالات متحده عنوان شده است.

  اگر این مدل را از منظر عددی در نظر بگیریم، اهمیت آن روشن‌تر می‌شود. در شرایط عادی، روزانه حدود 30 تا 40 نفتکش از تنگه هرمز عبور می‌کنند. حال اگر متوسط ظرفیت هر نفتکش را even محافظه‌کارانه در حدود یک میلیون بشکه فرض کنیم، عوارض یک دلاری به‌تنهایی می‌تواند به ده‌ها میلیون دلار درآمد روزانه منجر شود؛ رقمی که با افزایش نرخ عوارض یا اعمال ضرایب متفاوت، قابلیت رشد بیشتری نیز دارد.

  در مجموع، آنچه در این گزارش توصیف شده، نوعی مدل ترکیبی ژئوپلیتیکی اقتصادی است که در آن، کنترل یک گلوگاه راهبردی به ابزاری برای تنظیم روابط سیاسی، اعمال فشار و تولید درآمد تبدیل می‌شود. البته باید توجه داشت که چنین ادعاهایی نیازمند ارزیابی مستقل و دقیق هستند، اما در صورت تحقق، می‌توانند پیامدهای مهمی برای بازار انرژی و نظم امنیتی منطقه داشته باشند.

انتهای پیام/